Adölesanlarda kronotip, yeme tutumu ve akdeniz diyetine uyum arasındaki ilişki
The relationship between chronotype, eating attitudes, and adherence to the mediterranean diet in adolescents
- Tez No: 1000434
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GİZEM AYTEKİN ŞAHİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Nuh Naci Yazgan Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı; adölesanlarda kronotip ile yeme tutumu, Akdeniz diyetine uyum ve uyku kalitesi arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir. Çalışma, Eylül-Kasım 2024 tarihleri arasında Erzurum'da bulunan iki farklı lisede gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın örneklemini, çalışmaya katılmaya gönüllü olan 418 birey oluşturmuştur. Veriler; sosyodemografik bilgi formu, antropometrik ölçümler, Sabahçıl–Akşamcıl Anketi (MEQ), Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), Yeme Tutum Testi-26 (YTT-26) ve Akdeniz Diyet Kalitesi Ölçeği (KIDMED) kullanılarak yüz yüze anket formu ile toplanmıştır. Katılımcıların %72,2'si ara, %18,4'ü akşamcıl ve %9,3'ü sabahçıl kronotipe sahiptir. Öğrencilerin %73,0'ünde kötü uyku kalitesi, %52,9'unda orta ve %37,6'sında düşük düzeyde Akdeniz diyetine uyum, %23,0'ünde ise anormal yeme davranışı saptanmıştır. Sabahçıl bireylerde üç ana öğün tüketme oranı (%69,2), akşamcıl bireylere göre (%41,6) daha yüksek bulunmuştur (p=0,023). Özellikle kahvaltı öğününü atlama davranışı akşamcıl bireylerde (%72,1), sabahçıl bireylere kıyasla (%38,1) belirgin düzeyde daha sık görülmüştür (p=0,010). Kronotip ile uyku kalitesi arasında anlamlı bir ilişki saptanmış olup, kötü uyku kalitesinin akşamcıl bireylerde (%87,0) sabahçıl bireylere (%56,4) kıyasla daha yüksek olduğu görülmüştür (p<0,001). Sonuç olarak; adölesanlarda kronotipin beslenme alışkanlıkları ve uyku kalitesi ile ilişkili olduğu; özellikle akşamcıl kronotipe sahip bireylerin kahvaltı öğününü atlama davranışı ve düşük uyku kalitesi açısından daha olumsuz profil sergilediği görülmüştür. Bu nedenle, adölesan sağlığını geliştirmeye yönelik müdahalelerde, bireylerin sirkadiyen ritim özelliklerinin de göz önünde bulundurulması önemlidir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to evaluate the relationship between chronotype, eating attitudes, adherence to the Mediterranean diet, and sleep quality in adolescents. The study was conducted between September and November 2024 in two different high schools in Erzurum. The sample for the study consisted of 418 individuals who volunteered to participate in the study. Data were collected using a face-to-face questionnaire using sociodemographic questions, anthropometric measurements, the Morningness-Eveningness Questionnaire (MEQ), the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), the Eating Attitudes Test-26 (EAT-26), and the Mediterranean Diet Quality Index (KIDMED). 72.2% of the participants had an intermediate chronotype, 18.4% had an evening chronotype, and 9.3% had a morning chronotype. Poor sleep quality was found in 73.0% of the students, moderate adherence to the Mediterranean diet in 52.9%, low adherence in 37.6%, and abnormal eating behavior in 23.0%. Significant differences were found between chronotypes in terms of the number of main meals consumed and meal skipping behaviors. The rate of consuming three main meals was higher in morningness individuals (69.2%) than in eveningness individuals (41.6%) (p=0.023). In particular, breakfast skipping behavior was significantly more common in eveningness individuals (72.1%) compared to morning individuals (38.1%) (p=0.010). A significant relationship was found between chronotype and sleep quality (p<0.001), with poor sleep quality being higher in evening individuals (87.0%) compared to morningness individuals (56.4%). In conclusion, chronotype is associated with dietary habits and sleep quality in adolescents; in particular, individuals with an evening chronotype exhibited a more negative profile in terms of breakfast skipping behavior and poor sleep quality. Therefore, it is important to consider individuals' circadian rhythm characteristics in interventions aimed at improving adolescent health.
Benzer Tezler
- Adölesanların yeme tutumları ve beslenme alışkanlıklarının kronotipe göre değerlendirilmesi
Evaluation of eating attitudes and nutritional habits of adolescents according to chronotype
NURSENA ERSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Beslenme ve DiyetetikAnkara ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜLYA YARDIMCI
- Adölesanlarda kronotipin ve yeme davranış bozukluklarının kardiyometabolik risk belirteçleri üzerine etkisi ve ailenin farkındalık durumunun belirlenmesi
The effects of chronotype and eating behavior disorders on cardiometabolic risk markers in adolescents and the determination of family awareness
MERYEM CEMİLE KOÇAK
Doktora
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜL KIZILTAN
- Türkiye'de adölesanlarda beslenme ve yaşam tarzı alışkanlıklarının kronotip faktörüne göre ilişkisi ve değerlendirilmesi
The relationship and evaluation of nutrition and lifestyle habits in adolescents in Turkey according to chronotype factor
AYŞE NAZLI EDİS
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikBahçeşehir ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BİLGE MERAL KOÇ
- Adölesanlarda sirkadiyen ritmin diyet kalitesi, uyku kalitesi ve fiziksel aktivite düzeyi ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship of circadian rhythm with diet quality, sleep quality and physical activity level in adolescents
BEYZA KILIÇKALKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve DiyetetikSelçuk ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLPERİ DEMİR
- Adölesanlarda sağlıklı beslenme ve uyku hijyeni eğitimlerinin vücut ağırlığı ve ilgili parametrelere etkisi
The effect of healthy nutrition and sleep hygiene education on body weight and related parameters in adolescents
HATİCE DUYGU EĞLENOĞLU
Doktora
Türkçe
2023
Beslenme ve DiyetetikHacettepe ÜniversitesiDiyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEHRA BÜYÜKTUNCER DEMİREL
PROF. DR. NURAY KANBUR