Geri Dön

Çok katmanlı yerleşim alanlarındaki arkeolojik kalıntıların korunması ve yeni yapılaşma sorunları üzerine bir araştırma

A methodological research on the protection of archaeological remains in multi-layered settlement areas and new building problems

PDF İndir

  1. Tez No: 1000800
  2. Yazar: GAMZE DÜLEK
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. SİNAN CANSIZ
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Mimarlık, Architecture
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Arel Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Mimarlık Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

İnsanlığın dünya üzerinde yaşamaya başlamasıyla birlikte korunma, yaşama ve ibadet amaçlı sayısız yapı inşa edilmiş ve zamanla bu yapılar kentleri oluşturmuştur. Kentlerin zamanla yaşadığı savaşlar, yangınlar ve depremler; yıkımı ve yeniden inşayı meydana getirmiştir. Kentlerin yaşadığı doğal ve yapay felaketler neticesinde kentin yeniden inşası sırasında genellikle eski kentin üzerine inşa edilerek ilerlenmiştir. Bunun neticesinde çok katmanlı kentler ortaya çıkmıştır. Günümüzde bu çok katmanlı kentler, farklı medeniyetlerin izlerini barındıran zengin arkeolojik mirası günümüz kent dokusuyla bir arada tutmaktadır. Ancak, kentsel yenileme, deprem riskine karşı yapıların güçlendirilmesi ve artan nüfus gibi nedenlerle hızlanan yeni yapılaşma faaliyetleri, bu mirasın korunması gerekliliği ile sıkça çatışmaktadır. Dünya'da artan şehir nüfuslarıyla birlikte, özellikle İstanbul ve Roma gibi tarihi kentlerde, mevcut doku ile yeni yapılaşma faaliyetleri iç içe geçmektedir. Bu tür çok katmanlı yerleşimlerde, tarihi dokuya yakın yerlerde yoğunlaşan inşaatlar sırasında arkeolojik kalıntılar ile karşılaşılma olasılığı oldukça yüksektir. Bu durum, ülkelerin sahip olduğu tarihi mirasa karşı önemli bir sorumluluğu beraberinde getirir: hem kentin tarihi dokusunun siluetini korumak hem de yer altında kalmış kalıntıları muhafaza etmek. Özellikle İstanbul gibi Roma, Bizans ve Osmanlı dönemine ait çok sayıda kalıntının katmanlar halinde toprak altında bulunduğu şehirlerde, bir kalıntının ortaya çıkması yapının inşa sürecinde ciddi aksaklıklar ve belirsizlikler yaratmaktadır. Bu belirsizlik, Türkiye'de mevcut yasal düzenlemeler kapsamında arkeolojik kalıntıların bulunduğu alanlardaki yapılaşma süreçlerini yönlendirecek standart bir uygulama rehberinin eksikliğinden kaynaklanmaktadır. Bu standart eksikliği, her parselin veya kalıntının ayrı ayrı koşullar altında, duruma özel ve öznel yorumlarla değerlendirilmesine neden olmakta; bu da hem arkeolojik kalıntıların hatalı belgelenmesi riskini artırmakta hem de koruma ile kentleşme ihtiyacı arasında yönetilmesi zor bir çatışma doğurmaktadır. Özellikle İstanbul Tarihi Yarımada gibi yoğun arkeolojik potansiyele sahip bölgelerde, inşaatların temel kazısı sırasında beklenmedik bir şekilde arkeolojik kalıntılara rastlanması, mevcut yasal çerçevede standart bir müdahale planının bulunmaması nedeniyle süreçleri belirsizliğe sürüklemekte; projeleri durma noktasına getirerek ciddi zaman ve maliyet kayıplarına yol açmaktadır. Bu çalışma kapsamında, çok katmanlı yerleşim alanlarında yapılaşma sırasında ortaya çıkabilecek arkeolojik kalıntıların korunmasından yapılaşmanın tamamlanmasına kadar olan yönetim süreci incelenmektedir. Çalışma, bu süreci standardize etmek ve nesnel kriterlere dayandırmak amacıyla, teknoloji destekli bir“erken tespit”yaklaşımına (örneğin jeoradar [GPR] ve hedeflenmiş sondaj) dayanan, hem arkeolojik değerlerin korunmasını sağlayacak hem de yapılaşma sürecini öngörülebilir kılacak çeşitli senaryolar içeren bir araştırma modeli sunmayı hedeflemektedir. Bu model, arkeolojik kalıntıların konumuna ve yapılaşma sürecine etkisine göre bir değerlendirme sistemine dayanır. Bu değerlendirmeye bağlı olarak, kalıntının mekânsal konumu ve yeni yapı ile ilişkisine göre üç farklı müdahale senaryosu (Model I, II, III) tanımlanır. Model, kalıntının bulunduğu parselde yapılaşmanın nasıl sürdürülebileceğine yönelik alternatif çözüm yaklaşımları üretir ve bu yaklaşımların pratik uygulanabilirliği İstanbul'un Fatih İlçesi'ndeki vaka analizleriyle test edilmiştir. Sonuç olarak bu tez, koruma ve yapılaşma arasındaki çatışmayı yönetilebilir bir sürece dönüştürmeyi hedefleyen, uygulayıcılara (mimarlar, mühendisler, plancılar vb.) ve karar vericilere yönelik standart bir rehber sunarak alana özgün bir katkı sağlamaktadır.

Özet (Çeviri)

With the beginning of humanity's life on earth, countless structures were built for protection, life and worship purposes, and over time these structures formed cities. Wars, fires and earthquakes that cities have experienced over time have caused destruction and reconstruction ith the beginning of humanity's life on earth, countless structures were built for protection, life and worship purposes, and over time these structures formed cities. Wars, fires and earthquakes that cities have experienced over time have caused destruction and reconstruction. As a result of natural and artificial disasters experienced by cities, during the reconstruction of the city, it was usually advanced by building on the old city. As a result of this, multi-layered cities have emerged. Today, these multi-Decked cities keep together the rich archaeological heritage that contains the traces of different civilizations with the modern urban fabric. However, new construction activities, which are accelerating due to reasons such as urban renewal, strengthening structures against earthquake risk and increasing population, often conflict with the need to protect this heritage. With the increasing urban populations in the world, especially in historical cities such as Istanbul and Rome, the existing texture and new construction activities are intertwined. In such multi-layered settlements, the probability of encountering archaeological remains during the constructions, which are concentrated in places close to the historical texture, is quite high.ith the increasing urban populations in the world, especially in historical cities such as Istanbul and Rome, the existing texture and new construction activities are intertwined. In such multi-layered settlements, the probability of encountering archaeological remains during the constructions, which are concentrated in places close to the historical texture, is quite high. This situation brings with it an important responsibility towards the historical heritage of the countries: both to protect the silhouette of the historical fabric of the city and to preserve the underground ruins. Especially in cities such as Istanbul, where a large number of ruins belonging to the Roman, Byzantine and Ottoman periods are located under the ground in layers, the appearance of a relic creates serious disruptions and uncertainties in the construction process of the structure. Specially in cities such as Istanbul, where a large number of ruins belonging to the Roman, Byzantine and Ottoman periods are located under the ground in layers, the appearance of a relic creates serious disruptions and uncertainties in the construction process of the structure. This uncertainty is due to the lack of a standard application guide that will guide the construction processes in the areas where archaeological remains are found within the scope of the current legal regulations in Turkey. This lack of standards causes each parcel or relic to be evaluated under separate conditions with case-specific and subjective interpretations; This increases the risk of inaccurate documentation of archaeological remains and creates a difficult conflict between conservation and the need for urbanization. his increases the risk of inaccurate documentation of archaeological remains and creates a difficult conflict between conservation and the need for urbanization. Especially in areas with intense archaeological potential, such as the Historical Peninsula of Istanbul, the unexpected discovery of archaeological remains during the basic excavation of construction causes uncertainty in the processes due to the lack of a standard intervention plan in the current legal framework; bringing projects to a standstill, leading to serious time and cost losses. Within the scope of this study, the management process from the protection of archaeological remains that may emerge during construction in multi-layered settlement areas to the completion of construction is examined. The study aims to present a research model based on a technology-assisted“early detection”approach (for example, georadar [GPR] and targeted drilling), based on standardizing this process and basing it on objective criteria, containing various scenarios that will both ensure the preservation of archaeological values and make the construction process predictable. This model is based on an evaluation system according to the location of the archaeological remains and their impact on the construction process. Depending on this evaluation, three different intervention scenarios (Model I, II, III) are defined according to the spatial location of the remains and their relationship with the new is based on an evaluation system according to the location of the archaeological remains and their impact on the construction process. The model generates alternative solution approaches for how construction can continue on the parcel where the remains are located, and the practical applicability of these approaches has been tested through case analyses in the Fatih District of Istanbul. As a result, this thesis contributes specifically to the field by providing a standard guide aimed at practitioners (architects, engineers, planners, etc.) and decision-makers, with the goal of transforming the conflict between conservation and development into a manageable process.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    855757

    Karabük Paphlagonia Hadrianopolis Antik Kenti çevresindeki tarihi kırsal peyzajının korunmasına yönelik öneriler

    Preservation recommendations for the historical rural landscape around the ancient city of Karabük Paphlagonia Hadrianopolis

    BEYZA ÖZYÜREK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi

    Mimarlık Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ADİLE BİNNUR KIRAÇ

  2. Tez No

    735947

    Yerleşimin devam ettiği arkeolojik alanlardaki verilerin koruma ve sergilenmesinde mekansal tasarım kriterlerinin irdelenmesi: Antalya Kaleiçi örneği

    Examination of spatial design criteria in the conservation and exhibition of data in archaeological areas where the settlement continues: The case of Antalya Kaleiçi

    BÜŞRA GÖKÜZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    İç Mimari ve DekorasyonAkdeniz Üniversitesi

    İç Mimarlık Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ZUHAL KAYNAKCI ELİNÇ

  3. Tez No

    631211

    Integration of archaeological sites into planning process: The case of iskele (Urla)

    Arkeolojik alanların planlama süreciyle bütünleşmesi: İskele (Urla) örneği

    SEDEF ERİNCİK

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2021

    Arkeolojiİzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü

    Şehir Planlama Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. NİCEL SAYGIN

  4. Tez No

    601246

    Düzce ili konuralp mahallesi geleneksel yerleşim dokusunun değerlendirilmesi ve koruma önerileri

    Evaluation of the traditional settlement of konuralp district and conservation proposals

    YASEMİN AKCAKAYA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    MimarlıkYıldız Teknik Üniversitesi

    Mimarlık Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ELVAN EBRU OMAY POLAT

  5. Tez No

    1016437

    Oğuzların Harezm ve çevresindeki sosyo-kültüreletkileşimleri (IX-XII. yy)

    Socio-cultural interactions of Oghuzes in Khwarezm and its neighbourhood (9th–12th centuries)

    TALHA ÖZER

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    TarihKırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi

    Tarih Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ KAYRAT BELEK

Geri Dön