İşitme cihazı kullanan yaşlı bireylerde bilgisayar tabanlı işitsel eğitimin bellek üzerine etkisi
The effect of computer-based auditory training on memory in elderlyindividuals using hearing aids
- Tez No: 1000807
- Danışmanlar: DOÇ. DR. IŞILAY ÖZ, DR. ÖĞR. ÜYESİ DENİZ TUZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Odyoloji, Audiology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Odyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yaşın ilerlemesiyle birlikte çalışma belleği, işitsel hafıza, sözel bellek ve işitsel dikkat gibi bilişsel süreçlerde belirgin gerilemeler görülmektedir. Bu sorunlara çözüm olarak, son yıllarda Bilgisayar Tabanlı İşitsel Eğitim programları geliştirilmiş ve yetişkinlerde kullanılmaya başlanmıştır. Bu ve buna benzer programlar, işitme kayıplı bireylerin işitsel ve bilişsel performansını desteklemek amacıyla oluşturulmuştur. Ancak kullanımı ve etkinliğine ilişkin bilimsel kanıtların toplumda yeterince bilinmemesi de uygulamanın yaygınlaşmasını sınırlamaktadır. Çalışmada işitme cihazı kullanan yaşlı bireylerde işitsel hafıza gibi bellek problemlerinin incelenmesi ve uygulanan bilgisayar tabanlı işitsel eğitimin bellek üzerine etkisi inlenmiştir. Çalışmaya 60-70 yaş arasındaki hafif veya orta derecede bilateral sensörinöral işitme kaybı olan ve MoCA testinden 21 puan ve üzerinde puan alanlar çalışmaya dahil edilmiştir. Katılımcılar, Bilgisayar Tabanlı İşitsel Eğitimi alanlar (çalışma grubu) ve almayanlar (kontrol grubu) olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Her iki gruba da ön test olarak; WAIS, ÖKTEM Sözel Bellek Süreçleri Testi, Yetişkinler için Günlük Cümle Testi ve MoCA testi uygulanmıştır. Çalışma grubundaki hastalara Bilgisayar Tabanlı İşitsel Eğitim programı beş hafta boyunca haftanın üç günü günde 30 dakika olacak şekilde eğitim verilmiş. Kontrol grubundaki hastalara ise herhangi bir eğitim uygulanmamıştır. Beş haftanın sonunda her iki gruba son testler uygulanarak sonuçlar grupiçi ön test-son test olarak ve gruplararası çalışma-kontrol grubu olarak karşılaştırılmıştır. Bulgular, WAIS alt testlerinden Muhakeme (p < .001), Benzerlik (p < .001), Sayı Dizisi (p < .001) ve Sözel Toplam (p = .001) puanlarında deney grubunda ön test-son test arasında anlamlı farklılar saptanmıştır. Kontrol grubunda bu testlerde anlamlı bir değişim gözlenmemiştir. Gözlenen farkların etki büyüklükleri yüksek düzeydedir (E.B > 0.80). ÖKTEM Sözel Bellek Süreçleri Testi alt boyutlarında (Anlık Bellek, Toplam Öğrenme ve Kendiliğinden Hatırlama) deney grubunda son test puanlarının anlamlı düzeyde arttığı (p < .001) belirlenmiştir. Kontrol grubunda ise bu puanlarda anlamlı azalma görülmüştür. Gruplararası karşılaştırmalarda tüm alt testlerde son testte anlamlı fark saptanmıştır (p < .01), etki büyüklükleri orta ile yüksek düzey arasındadır. Yetişkinler İçin Günlük Cümle Testi sonuçlarına göre deney grubunda eğitim sonrası performans anlamlı farklılık saptanmıştır (p < .001), kontrol grubunda ise düşüş görülmüştür (p < .05). Son testte gruplararası karşılaştırmada, deney grubunun test yüzdesi anlamlı biçimde daha yüksek bulunmuştur (p < .001, E.B> 0.80). MOCA toplam puanları incelendiğinde, deney grubunda son testte anlamlı artış görülmüş (p < .001), kontrol grubunda ise anlamlı bir değişim saptanmamıştır (p > .05). Gruplararası karşılaştırmada deney grubunun puanları anlamlı derecede daha yüksektir (p < .001, E.B> 0.50). Korelasyon analizine göre, WAIS Sözel Toplam Puanı ile MOCA Toplam Puanı arasında yüksek düzeyde, pozitif ve anlamlı ilişki bulunmuştur (r = .72, p < .001). Ayrıca WAIS Sözel Toplam Puanı ile ÖKTEM Kendiliğinden Hatırlama (r = .68, p < .001), Toplam Öğrenme (r = .63, p < .001) ve Anlık Bellek (r = .58, p < .001) puanları arasında orta–yüksek düzeyde pozitif ilişkiler saptanmıştır. Yetişkin Günlük Cümle Testi yüzdesi ile WAIS Sözel Toplam Puanı arasındaki ilişki de anlamlı bulunmuştur (r = .54, p < .001). Sonuç olarak, işitme cihazı kullanımının tek başına yeterli olmayabileceğini, işitsel eğitimin eklenmesinin bilişsel işlevlerin korunması ve geliştirilmesi açısından önemli bir tamamlayıcı yaklaşım olduğunu ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, mevcut çalışmadaki bulgularla tutarlı olup bilgisayar tabanlı işitsel eğitimin bilişsel rezervi güçlendirerek yaşa bağlı bilişsel gerilemeyi yavaşlatabileceğini desteklemektedir. Dolayısıyla bu tür eğitimlerin yaşlı bireylerde bilişsel sağlığın korunması ve yaşam kalitesinin artırılmasına yönelik tamamlayıcı bir müdahale olarak kullanılabileceği söylenebilir.
Özet (Çeviri)
With advancing age, significant declines are observed in cognitive processes such as working memory, auditory memory, verbal memory, and auditory attention. As a solution to these problems, Computer-Based Auditory Training programs have been developed and are now being used in adults. These and similar programs are designed to support the auditory and cognitive performance of individuals with hearing loss. However, the lack of sufficient public awareness of scientific evidence regarding their use and effectiveness limits their widespread adoption. This study investigated memory problems, such as auditory memory, in elderly individuals using hearing aids and examined the effect of applied computer-based auditory training on memory. The study included individuals aged 60-70 with mild to moderate bilateral sensorineural hearing loss who scored 21 or higher on the MoCA test. Participants were divided into two groups: those who received Computer-Based Auditory Training (study group) and those who did not (control group). Both groups were administered the WAIS, ÖKTEM Verbal Memory Processes Test, Adult Sentence Test for Daily Use, and MoCA test as pre-tests. Patients in the study group received Computer-Based Auditory Training for five weeks, three days a week, for 30 minutes a day. Patients in the control group received no training. At the end of five weeks, post-tests were administered to both groups, and the results were compared within the group (pre-test vs. post-test) and between the study and control groups. The findings showed significant differences between the pre-test and post-test scores in the experimental group on the WAIS subtests of Reasoning (p < .001), Similarity (p < .001), Number Sequence (p < .001), and Verbal Total (p = .001). No significant change was observed in these tests in the control group. The effect sizes of the observed differences were high (E.B > 0.80). In the sub-dimensions of the ÖKTEM Verbal Memory Processes Test (Immediate Memory, Total Learning, and Spontaneous Recall), the post-test scores in the experimental group increased significantly (p < .001). In the control group, a significant decrease was observed in these scores. In intergroup comparisons, a significant difference was found in all subtests in the post-test (p < .01), with effect sizes ranging from moderate to high. According to the results of the Daily Sentence Test for Adults, a significant difference was found in post-training performance in the experimental group (p < .001), while a decrease was observed in the control group (p < .05). In the intergroup comparison in the post-test, the test percentage of the experimental group was found to be significantly higher (p < .001, E.B > 0.80). When the MOCA total scores were examined, a significant increase was observed in the experimental group in the post-test (p < .001), while no significant change was found in the control group (p > .05). In the intergroup comparison, the scores of the experimental group were significantly higher (p < .001, E.B > 0.50). According to the correlation analysis, a high-level, positive, and significant relationship was found between the WAIS Verbal Total Score and the MOCA Total Score (r = .72, p < .001). Furthermore, moderate-to-high positive correlations were found between the WAIS Verbal Total Score and the Spontaneous Recall (r = .68, p < .001), Total Learning (r = .63, p < .001), and Immediate Memory (r = .58, p < .001) scores of the Adult Daily Sentence Test. A significant correlation was also found between the Adult Daily Sentence Test percentage and the WAIS Verbal Total Score (r = .54, p < .001). In conclusion, this study suggests that hearing aid use alone may not be sufficient, and that the addition of auditory training is an important complementary approach for preserving and improving cognitive functions. These results are consistent with the findings of the current study and support the idea that computer-based auditory training can slow age-related cognitive decline by strengthening cognitive reserve. Therefore, it can be said that such training can be used as a complementary intervention for preserving cognitive health and improving quality of life in older individuals.
Benzer Tezler
- Meniere hastalığında endolenfatik kese cerrahisi
Endolymphatic sac surgery in meniere's disease
NEBİL GÖKSU
- Pasif güneş enerjisi sistemi ile bina ısıtılmasının ekonomik analizi
Başlık çevirisi yok
AHMET AKDENİZ
- Temel boyutlarıyla müziksel işitmenin incelenmesi
Research in musical audibility with it's basic dimensions
MEHLİKA DÜNDAR
