Alkol kullanımı ile öz denetim arasındaki ilişkide ruminatif düşünmenin aracı rolü
The mediating role of ruminative thinking in the relationship between alcohol use and self-control
- Tez No: 1000925
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AMAN SADO ELEMO
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Gelişim Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bağımlılık Psikolojisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, yetişkin bireylerde öz denetim, ruminatif düşünme ve alkol kullanım şiddeti arasındaki ilişkileri incelemek ve ruminatif düşünmenin öz denetim ile alkol kullanımı arasındaki olası aracılık rolünü test etmektir. Çalışmanın örneklemini 18–60 yaş aralığında, çevrim içi anket formunu gönüllü olarak dolduran 219 yetişkin oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde Öz Denetim Ölçeği, Ruminatif Yanıtlar Ölçeği – Kısa Form ve BAPİRT-Alkol ölçekleri kullanılmıştır. Veriler frekans analizleri, bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü ANOVA, Pearson korelasyon, basit doğrusal regresyon ve Hayes'in bootstrap temelli aracılık analizi ile değerlendirilmiştir. Bulgular, erkeklerin alkol kullanım şiddetinin kadınlara göre daha yüksek olduğunu; 18–24 yaş grubunda ise ruminasyonun daha yüksek, öz denetimin daha düşük olduğunu göstermiştir. Alkol kullanım şiddeti ruminatif düşünmeyi pozitif yönde, öz denetimi negatif yönde yordamıştır. Ruminasyonun artması öz denetimin azalmasıyla ilişkilidir. Aracılık analizleri, ruminatif düşünmenin alkol kullanım şiddeti ile öz denetim arasındaki ilişkide kısmi aracı bir role sahip olduğunu ortaya koymuştur. Yansıtma alt boyutu da anlamlı bir aracılık etkisi göstermiştir. Sonuçlar, alkol kullanımının bilişsel-duygusal süreçlerle yakından ilişkili olduğunu ve ruminasyonun öz denetimi zayıflatarak alkol kullanımını dolaylı biçimde etkileyebileceğini göstermektedir. Bulgular, önleyici ve klinik müdahalelerde ruminasyon ve öz denetimi hedefleyen bütüncül yaklaşımların önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study investigated the relationships among self-control, ruminative thinking, and alcohol use severity in adults, and examined whether rumination mediates the association between self-control and alcohol use. The sample consisted of 219 adults aged 18–60, who voluntarily completed an online questionnaire. Data were collected using the Brief Self-Control Scale, the Ruminative Responses Scale–Short Form, and the BAPİRT-Alcohol Scale. Descriptive statistics, independent samples t-tests, one-way ANOVA, Pearson correlations, simple linear regressions, and Hayes' bootstrap-based mediation analyses were conducted. Results showed that alcohol use severity was significantly higher among men, while rumination and self-control differed by age, with the highest rumination and lowest self-control scores observed in the 18–24 age group. Alcohol use severity positively predicted ruminative thinking and negatively predicted self-control. Rumination also negatively predicted self-control. Mediation analyses demonstrated that ruminative thinking significantly mediated the relationship between alcohol use severity and self-control. The reflection subdimension also showed a meaningful mediating effect. These findings indicate that higher alcohol use may increase ruminative thinking, which in turn may reduce self-control, supporting cognitive-emotional models of alcohol use. The study emphasizes the importance of targeting both rumination and self-regulation in prevention and intervention programs. Future research should use larger, gender-balanced samples and longitudinal designs.
Benzer Tezler
- Kişilik inançları, erken dönem uyum bozucu şemalar ve olumsuz otomatik düşünceler arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between personality beliefs, early maladaptive schemas and negative automatic thought
ESRA SEZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Psikolojiİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KAHRAMAN GÜLER
- Madde kullanan ve kullanmayan ergenlerde özdenetim becerilerinin ve aile işlevlerinin belirlenmesi
Determination of self-regulation and family functions in adolescents using substance and not using substance
FUNDA CAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
HemşirelikHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiPsikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HATİCE TAMBAĞ
- Beş faktör kişilik envanterinin Türkçe'ye uyarlanması, denizcilik sektöründeki liderlerin kişilik özelliklerinin belirlenmesi ve kazalara olan etkisi
Adaptation of the five factor personality inventory into Turkish, determining personal traits of the leaders in the maritime sector and their effect on accidents
HASAN SELMAN ÇULHA
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Denizcilikİstanbul Teknik ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LEYLA TAVACIOĞLU
- Erken dönem uyumsuz şemalar ve benlik algısının alkol ve madde kullanımı üzerindeki etkilerinin incelenmesi
Examination of the effects of early maladaptive schemas and self-perception to alcohol and substance use
MERVE ÇALIŞKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Psikolojiİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEKERİYA KÖKREK
- Translating intuitive aspects of conceptual model into the digital realm
Kavramsal modelleri̇n sezgi̇sel boyutunun di̇ji̇tal ortama aktarılması
ELİF AKTAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2014
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MİNE ÖZKAR