Turkish-American relations from the lens of alliance theory
İttifak teorisi merceğinden Türk-Amerikan ilişkileri
- Tez No: 1000947
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DERYA GÖÇER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Orta Doğu, Tehdit Dengesi Kuramı, Middle East, Balance of Threat Theory
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ortadoğu Çalışmaları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 1947–2020 yılları arasında Türkiye ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki stratejik işbirliğini ve yaşanan krizleri incelemektedir. İki ülke arasındaki stratejik ilişkiler II. Dünya Savaşı sonrasında başlamış, Soğuk Savaş döneminde askeri ve ekonomik yardımlarla güçlenmiş ve Türkiye'nin Kore Savaşı'na katılmasının ardından 1952'de NATO üyesi olmasıyla daha da derinleşmiştir. Bununla birlikte, 1964 Johnson Mektubu, 1960'larda yaşanan afyon krizi ve 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı ve sonrasında ABD'nin uyguladığı silah ambargosu gibi olaylar ilişkilerde gerilime yol açmıştır. Soğuk Savaş'ın sona ermesiyle birlikte, 1991 Körfez Savaşı ve ABD'nin Kuzey Irak politikaları Türkiye'nin güvenlik kaygılarını artırmış, iki ülkenin de tehdit algısı yıkılan Sovyetler Birliği'nden başka aktörlere kaymıştır. 2016'daki darbe girişimi ve Fethullah Gülen'in iadesi konusundaki anlaşmazlıklar gerilimi artırmıştır. Ayrıca Türkiye'nin Rus yapımı S-400 hava savunma sistemini satın alması ve bunun sonucunda F-35 programından çıkarılması, ittifak içindeki ayrışmayı derinleştirmiştir. Dolayısıyla işbirliği ve çatışma, ilişkinin kalıcı unsurları olarak bir arada var olmuştur. Bu durum, ittifakın dinamik ve çok boyutlu karakterini açıkça ortaya koymaktadır. Bu çalışma, Türk-Amerikan ilişkilerinin temel dinamiklerini ve dönemsel kırılma noktalarını analiz etmekte tarihsel bağlara rağmen ilişkilerin güvenlik krizleri nedeniyle dalgalı bir seyir izlediğini, ancak stratejik çıkarlar doğrultusunda sürekli yeniden şekillendiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine the strategic cooperation and crises between Turkey and the US from 1947 to 2020. For the most part, strategic relations started after World War II and were strengthened during the Cold War through military and economic aid. The relationship of the two nations deepened after Turkey sent forces to the Korean War and then became a part of NATO in 1952. Though numerous events and situations of conflicting interests, such as the Johnson Letter in 1964, the opium crisis in the late 1960, and the US arms embargo after Turkey's intervention in Cyprus, caused tensions in the alliance. After the end of the Cold War, the 1991 Gulf War, and the US policies in Northern Iraq, a new phase was initiated, amplifying Turkey's security concerns. The threat perceptions shifted from the collapsed Soviet Union to other actors. Turkey's refusal to support the US in the 2003 Iraq War and the US involvement with the PYD/YPG in the Syrian Civil War further complicated relations. The 2016 coup attempt in Turkey and the dispute over the extradition of Fethullah Gülen intensified tensions. Turkey's purchase of the Russian S-400 defense system and exclusion from the F-35 program further increased divergence within the alliance. Therefore, cooperation and conflict have coexisted as persistent features of the relationship. This thesis analyzes the core dynamics of the strategic relationship between the two countries, along with the recurrent breaking points. It concludes that, despite historical ties, Turkey–US relations fluctuate due to security crises, yet are reshaped by strategic interests.
Benzer Tezler
- Güvenlik olgusu üzerinden Türk-Amerikan ilişkileri: Ak Parti dönemi
Turkish-American relations through the lens of the security concept: The Ak Party era
METİN POLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Uluslararası İlişkilerDüzce ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZAFER AKBAŞ
- Jeopolitiğin geri dönüşünün Türk Amerikan ilişkilerine etkisi
The Effect of the return of geopolitics on Turkish-American relations
BİLGEHAN KALAYCIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Uluslararası İlişkilerKaramanoğlu Mehmetbey ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ AYATA
- Uluslararası halkla ilişkiler ve kamu diplomasisi: Soğuk savaş döneminde Türkiye – Amerika Birleşik Devletleri ilişkileri örneği
International public relations and public diplomacy: The case of Turkey and U.S. relations in the cold war era
HANDE GÖZÜM
Doktora
Türkçe
2018
Halkla İlişkilerGazi ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUĞBA HASDEMİR
- Demokrat Parti dönemi Türkiye ABD ilişkilerinin Dünya Sistemi Kuramı üzerinden okunması
Reading Turkey USA relations during yhe Democratic Party era through the World-System Theory
ÖMER DEMİRYÜREK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
SosyolojiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSA ÖZTÜRK
- Kent hakkı ve kentsel katılım bağlamında kendin yap pratikler
Do-it-yourself practices in the context of right to the city and uurban participation
GÖKÇE ÖCAL
Doktora
Türkçe
2019
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLDEN ERKUT