The commodification of labor power and the capitalist development in Türkiye
Türkiye'de işgücünün metalaşması ve kapitalist gelişme
- Tez No: 1000948
- Danışmanlar: PROF. DR. NESİM ŞEKER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez Türkiye'de doğrudan üretici kitlelerin işgücünün meta haline dönüşmesi sürecini sınıf oluşumlarının tarihsel bağlamında ele almaktadır. İşgücünün metalaşması kapitalizmin gelişmesinin temel göstergesidir ve bu olgunun evriminin başlangıçları bu üretim biçiminin şafağında kendisini gösterir. Prekapitalist yapıların bağrında gelişen sosyal farklılaşma süreci işgücünün metalaşmasına elverişli şartları yaratır. İşgücünün metalaşması eski üretim biçimiyle birlikte eski toplumsal yapıların da ortadan kalkışını gösterir. Bu çalışmada Türkiye toplumunda işgücünün metalaşması sürecinin tarihi kökenleri feodal üretim biçiminin çözülmesi süreciyle ilişki içinde ele almaktadır. Böylece en geniş doğrudan üreticiler kitlesi içinde ücretli emeğin tarihi gelişimi, işçi sınıfı saflarının hızlı ve kitlesel ölçülerde büyümeye başladığı 1960'lı yıllara kadar irdelenmektedir. Prematüre kapitalizmin daha ileri evrimleşmesiyle birlikte işgücünün metalaşması geçici ve düzensiz biçimlerden rafine biçimlere doğru tekâmül eder. Kapitalizmin gelişmesi kendi arazisini işleyerek maişetini temin eden geleneksel köylüler kitlesini giderek işgüçlerini bir meta olarak pazara sürmeye zorlar. Bu araştırmada, tarihi gelişim içinde Türkiye'de ücretli emeğin küçük üretimin yapıları bağrında ve kentlerden önce kırlarda geniş bir toplumsal temel kazandığı gösterilmektedir. Kırsal yapılardaki evrimin sağladığı bu temel olmasaydı, kentlerdeki gelişkin kapitalizm çerçevesinde işçi sınıfının kitleselleşmesi süreci de gelişemezdi. Ücretli emeğin kırsal alanlardaki doğrudan üreticiler arasında geçici ve düzensiz biçimler içinde kitlesel taban kazanması, kentlerde ücretli emeğin düzenli istihdamı sürecini besleyen temel bir tarihsel faktör olmuştur. İşgücünün metalaşmasının önceki gelişmesi olmaksızın büyük ölçekli sanayi kapsamında işçi sınıfının kitlesel istihdamı süreci de gelişemez. Ücretli emeğin sınai kapitalizmde kitlesel ve rafine biçimler içinde istihdamı, el emeğine dayanan küçük üretimin yapıları bağrında işgücünün metalaşmasının geçici ve düzensiz biçimlerinin yarattığı tarihsel temel üzerinde gelişmiştir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the transformation process of labor power of direct producers into a commodity within historical context of class formations in Türkiye. Commodification of labor power is a fundamental indicator of development of capitalism, and beginnings of evolution of this phenomenon appear at the dawn of this mode of production. Social differentiation that unfolds in the bosom of pre-capitalist structures creates conditions favorable to the commodification of labor power. Commodification of labor power shows disappearance of old social structures along with the old mode of production too. This study examines historical roots of process of commodification of labor power in Turkish society in relation to process of dissolution of feudal mode of production. Thus, the historical process of development of wage labor within the broadest direct producer mass is examined up to 1960s, when rapid and massive expansion of the working class began. With further evolution of premature capitalism, commodification of labor power matures from casual and irregular forms to refined forms. Development of capitalism increasingly forces the traditional peasantry, who used to live on by cultivating their own land, to put their labor power as a commodity to market. This research demonstrates that, in historical development, wage labor in Türkiye gained a broad social base within structures of petty production and in the countryside before the cities. Without this base provided by evolution in rural structures, process of massification of the working class within framework of advanced capitalism in the cities could not have developed. Mass development of wage labor among direct producers in rural areas in casual and irregular forms is an essential historical factor that fostered regular employment of wage labor in cities. Without prior development of commodification of labor power, the process of mass employment of working class within the scope of large-scale industry could not have developed. Employment of wage labor in mass and refined forms in industrial capitalism developed on the historical basis created by casual and irregular forms of commodification of labor power within the structures of petty production.
Benzer Tezler
- Mimar kimliğinin kurulumu ve çözünümü: Arkitekt ve mimarlık dergilerinde müellif ve telif kavramlarının incelenmesi
Installation and dissociation of the architect identity: An examination of the concepts of authorship and copyright in arkitekt and architecture journals
EZGİ HAZAR
Doktora
Türkçe
2025
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. PELİN DURSUN ÇEBİ
- Production or exchange: History, transformation and future of the economic systems
Üretim ya da mübadele: Ekonomik sistemlerin tarihi, dönüşümü ve geleceği
ZEYNEP SEVDE KOÇAK
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
EkonomiAnkara Yıldırım Beyazıt Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BORA ALTAY
- Akışkan modernite tartışmaları ışığında dijital emek süreçlerinin kavramsal bir incelemesi
A conceptual analysis of the digital labor process from the perspective of discussions on liquid modernity
MEHMET ÖZKAN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
İletişim BilimleriGalatasaray Üniversitesiİletişim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİLGÜN TUTAL CHEVIRON
- The evolution of the theory of financialization: The case of Turkey
Finansallaşma teorisinin evrimi: Türkiye örneği
SİNEM BAĞÇE
Yüksek Lisans
İngilizce
2013
EkonomiGalatasaray Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURAK GÜRBÜZ
- Sait Faik Abasıyanık'ın hikayelerinde metalaşma
Commodification in Sai̇t Fai̇k Abasiyanik's stories
MESUT TOPCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıGaziantep ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YAVUZ SİNAN ULU