Çocukluk çağındaki kolelitiazisli olguların klinik ve etiyolojik özellikleri : On yıllık tek merkezli deneyim
Clinical and etiological characteristics of pediatric cholelitiasis: A ten-year single-center experience
- Tez No: 1001173
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NELGİN GERENLİ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Gastroenteroloji, Child Health and Diseases, Gastroenterology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk Gastroenterolojisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Safra kesesi taşları çocukluk çağında nadir görülmekle birlikte bulantı, kusma ve sağ üst kadran ağrısı gibi semptomlarla başvurabilen; akut kolesistit, kolanjit ve akut pankreatit gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilen klinik açıdan önemli bir gastrointestinal sistem hastalığıdır. Çoğunlukla asemptomatik seyreden bu hastalık son yıllarda ultrasonografi başta olmak üzere görüntüleme yöntemlerine erişimin artmasıyla birlikte tanı sıklığında belirgin bir artış gözlenmektedir. Safra taşı oluşumunda cinsiyet, genetik yatkınlık, hematolojik hastalıklar, hepatobiliyer hastalıklar, obezite ve bazı ilaçların kullanımı gibi birçok faktörün rol oynadığı bilinmektedir. Buna rağmen, pediatrik yaş grubunda safra taşı hastalığının tanı, izlem ve tedavisine yönelik uluslararası düzeyde kabul görmüş standart bir yaklaşım henüz bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı; çocukluk çağında giderek daha sık tanı alan safra taşı hastalığını yaş grupları, semptomatik olma durumu ve vücut kitle indeksi sınıflamalarına göre değerlendirerek hastaların demografik özelliklerini, risk faktörlerini, laboratuvar ve görüntüleme bulgularını ile uygulanan medikal ve cerrahi tedavi yaklaşımlarını incelemek ve 10 yıllık tek merkez deneyimini ortaya koymaktır. Gereç ve Yöntem: 01.11.2015 – 01.11.2025 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ümraniye Eğitim Araştırma Hastanesi Çocuk Gastroenteroloji polikliniğine başvuran ve safra kesesinde taş saptanan 401 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların demografik verileri, aile öyküleri, başvuru şikayetleri, muayene bulguları, laboratuvar sonuçları ve görüntüleme bulguları hastane bilgi yönetim sistemi üzerinden retrospektif olarak elde edildi. Tanı sonrasında yapılan etiyolojik incelemeler, komplikasyonları ve uygulanan medikal ve cerrahi tedavi yaklaşımları da dosya kayıtlarından değerlendirildi. Çalışmamız tek merkezli, retrospektif ve kesitseldir. Bulgular: 01.11.2015–01.11.2025 tarihleri arasında Ümraniye EAH Çocuk Gastroenteroloji Polikliniği'ne başvuran ve safra taşı tanısı alan 0–18 yaş arası 401 hasta çalışmaya dahil edildi; tanı yaşı ortalaması 8,65±5,63 yıl (medyan 9,06) olup olguların %17,7'si <2 yaş, %46,1'i 2–12 yaş, %36,2'si 12–18 yaş idi ve kız cinsiyet %54,4 ile hafif baskındı. Hastaların %42,9'u asemptomatik iken en sık semptom karın ağrısı (%47,4) olup semptom görülme oranı yaşla anlamlı olarak arttı (<2 yaş %31; 2–12 yaş %58,4; 12–18 yaş %68,3; p=0,001). Olguların %71,8'inde en az bir risk faktörü saptandı; en sık risk faktörleri ilaç kullanımı (%35,7), seftriakson kullanımı (%18,5) ve obezite (%18,2) idi; yaşa göre risk profili değişkenlik gösterdi (ör. <2 yaşta Yenidoğan YBÜ yatışı ve TPN kullanımı daha sık, 12–18 yaşta obezite daha yüksek). Ultrasonografide taşlar çoğunlukla multiple (%71,6) ve <1 cm (%82,3) olup %97,3 oranında kese içinde izlendi; 12–18 yaş grubunda multiple taş (%82,1) ve >1 cm taş oranı (%29) anlamlı olarak daha yüksekti (p<0,05). Hastaların %98'ine UDKA uygulanmış, tedavi ile taş kaybolma oranı %24,9 olup yaşla azalmıştır (<2 yaş %43,7; 2–12 yaş %27; 12–18 yaş %13,1; p=0,001); kolesistektomi oranı %16 ve yaşla artış göstermiştir (12–18 yaş %29; p=0,001). Safra taşına bağlı komplikasyon oranı %11,7 (kolesistit %8,5; kolanjit %2,7; pankreatit %2,2) olup komplikasyonlu olgularda ALT/AST, GGT, CRP, bilirubin ve lipaz düzeyleri anlamlı olarak daha yüksek saptandı (p<0,05). Sonuç: Bu çalışma, 01.11.2015–01.11.2025 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniveristesi Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Gastroenteroloji Polikliniği'ne başvuran ve safra kesesi taşı tanısı alan 0–18 yaş arası 401 hastanın klinik, laboratuvar, görüntüleme ve demografik verilerinin değerlendirilmesiyle gerçekleştirilmiştir. Olguların tanı yaşı ortalaması 8,65±5,63 yıl olup hastaların önemli bir kısmı 2–12 yaş grubunda yer almakta ve kız cinsiyet hafif baskın görülmektedir. Hastaların %42,9'u asemptomatik iken en sık başvuru semptomu karın ağrısı olarak saptanmış ve semptom görülme sıklığının yaşla birlikte arttığı belirlenmiştir. Etiyolojik değerlendirmede en sık risk faktörleri sırasıyla ilaç kullanımı, özellikle seftriakson kullanımı ve obezite olarak bulunmuştur. Ultrasonografik incelemede taşların çoğunlukla safra kesesi içinde, 1 cm'den küçük ve multiple olduğu; adölesan yaş grubunda taş boyutu ve sayısının anlamlı olarak arttığı görülmüştür. Tedavi sonlanımları incelendiğinde, iki yaş altındaki hastalarda UDKA tedavisine yanıtın daha yüksek olduğu ve cerrahi gereksinimin düşük seyrettiği, buna karşılık ileri yaş gruplarında kolesistektomi oranlarının belirgin olarak arttığı saptanmıştır. Safra taşı komplikasyonu gelişen olgularda karaciğer enzimleri, bilirubin ve pankreatik enzim düzeylerinin anlamlı derecede yüksek olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, pediatrik safra taşı hastalığında yaş, VKİ, altta yatan risk faktörleri ve ultrasonografik taş özelliklerinin birlikte ve bütüncül olarak değerlendirilmesi; hastaların prognozunun öngörülmesi, uygun izlem ve tedavi stratejisinin belirlenmesi, gereksiz medikal tedaviler ile erken veya kaçınılabilir cerrahi girişimlerin önlenmesi ve hasta bazlı bireyselleştirilmiş klinik yaklaşımların geliştirilmesi açısından kritik önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Introduction and Objective: Gallstones in childhood are relatively rare; however, they may present with symptoms such as nausea, vomiting, and right upper quadrant abdominal pain. Gallstone disease constitutes a clinically significant gastrointestinal disorder with the potential to cause serious complications, including acute cholecystitis, cholangitis, and acute pancreatitis. Although this condition is predominantly asymptomatic, a notable increase in its prevalence has been observed in recent years. This rise is thought to be primarily attributable to the increased accessibility and widespread use of imaging modalities, particularly ultrasonography. It is well known that gallstone formation is influenced by multiple factors; obesity, drugs, genetic predisposition, hematological disorders, hepatobiliary diseases and including sex. Nevertheless, an internationally accepted standardized approach for the diagnosis, follow-up, and management of gallstone disease in the pediatric population has yet to be established. The aim of this study is to evaluate gallstone disease, which has been increasingly diagnosed in childhood, according to age groups, symptomatic status, and body mass index classifications. In addition, the study aims to examine patients' demographic characteristics, risk factors, laboratory and imaging findings, as well as the medical and surgical treatment approaches applied, and to present a single-center experience over a ten-year period. Materials and Methods: A total of 401 patients who were admitted to the Pediatric Gastroenterology Outpatient Clinic of the University of Health Sciences Ümraniye Training and Research Hospital between November 1, 2015, and November 1, 2025, and were found to have gallstones were included in the study. Demographic data, family history, presenting complaints, physical examination findings, laboratory results, and imaging findings were retrospectively obtained from the hospital information management system. Etiological evaluations performed after diagnosis, associated complications, and the medical and surgical treatment approaches applied were also assessed based on patient medical records. This study was designed as a single-center, retrospective, cross-sectional study. Results: Between 01.11.2015 and 01.11.2025, 401 patients aged 0–18 years who were admitted to the Pediatric Gastroenterology Outpatient Clinic of Ümraniye Training and Research Hospital and diagnosed with cholelithiasis were included in the study. The mean age at diagnosis was 8.65 ± 5.63 years (median 9.06 years); 17.7% of the patients were younger than 2 years, 46.1% were aged 2–12 years, and 36.2% were aged 12–18 years, with a slight female predominance (54.4%). While 42.9% of the patients were asymptomatic, the most common symptom was abdominal pain (47.4%), and the frequency of symptoms increased significantly with age (<2 years: 31%; 2–12 years: 58.4%; 12–18 years: 68.3%; p = 0.001). At least one risk factor was identified in 71.8% of the patients, the most common being medication use (35.7%), ceftriaxone use (18.5%), and obesity (18.2%); the distribution of risk factors varied by age group (e.g., neonatal intensive care unit hospitalization and total parenteral nutrition were more frequent in children <2 years, whereas obesity was more common in the 12–18-year group). On ultrasonography, gallstones were predominantly multiple (71.6%), smaller than 1 cm (82.3%), and located within the gallbladder in 97.3% of cases; multiple stones (82.1%) and stones larger than 1 cm (29%) were significantly more frequent in the 12–18-year age group (p < 0.05). Ursodeoxycholic acid (UDCA) therapy was administered to 98% of patients, with an overall stone resolution rate of 24.9%, which decreased with increasing age (<2 years: 43.7%; 2–12 years: 27%; 12–18 years: 13.1%; p = 0.001); the cholecystectomy rate was 16% and increased with age (29% in the 12–18-year group; p = 0.001). Gallstone-related complications occurred in 11.7% of patients (cholecystitis 8.5%, cholangitis 2.7%, pancreatitis 2.2%), and patients with complications had significantly higher ALT/AST, GGT, CRP, bilirubin, and lipase levels (p < 0.05). Conclusion: This study was conducted by evaluating the clinical, laboratory, imaging, and demographic data of 401 patients aged 0–18 years who were diagnosed with cholelithiasis and admitted to the Pediatric Gastroenterology Outpatient Clinic of Ümraniye Training and Research Hospital, University of Health Sciences, between 01 November 2015 and 01 November 2025. The mean age at diagnosis was 8.65 ± 5.63 years, with a substantial proportion of patients in the 2–12-year age group, and a slight female predominance. While 42.9% of the patients were asymptomatic, the most common presenting symptom was abdominal pain, and the frequency of symptoms increased with age. Etiological evaluation revealed that the most common risk factors were medication use, particularly ceftriaxone exposure, followed by obesity. On ultrasonographic examination, gallstones were predominantly located within the gallbladder, were smaller than 1 cm, and were multiple; stone size and number were significantly higher in the adolescent age group. Evaluation of treatment outcomes showed that patients younger than two years had a higher response to UDCA therapy and a lower need for surgical intervention, whereas cholecystectomy rates increased markedly in older age groups. In patients who developed gallstone-related complications, liver enzymes, bilirubin, and pancreatic enzyme levels were significantly elevated. In conclusion, the comprehensive evaluation of age, body mass index, underlying risk factors, and ultrasonographic stone characteristics in pediatric cholelithiasis is of critical importance for predicting prognosis, guiding appropriate follow-up and treatment strategies, preventing unnecessary medical therapies and avoidable or premature surgical interventions, and developing individualized, patient-centered clinical approaches.
Benzer Tezler
- Çocukluk çağı safra taşı olan vakaların retrospektif olarak değerlendirilmesi
Retrospective Evalution of cases with gallstone in childhood
İNCİ ULU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıHacettepe ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İNCİ NUR SALTIK TEMİZEL
- Çocukluk çağındaki akut süpüratif Otitis Media'da parasentezle alınan materyalin bakteriyolojik ve mikolojik incelenmesi
Başlık çevirisi yok
ASUMAN KURTGİL
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
MikrobiyolojiGaziantep ÜniversitesiMikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İCLAL BALCI
- Çocukluk çağındaki fonksiyonel üfürümlerin değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
MERAL KOZAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1997
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıDokuz Eylül ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADNAN AKÇORAL
- Çocukluk çağındaki masum üfürümlerin tanısında ekokardiyografinin yeri
Başlık çevirisi yok
MÜNİRE ÇAKIR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1999
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSelçuk ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVİM KARAASLAN
- Çocukluk çağındaki idrar yolu enfeksiyonlarının tedavisinde Sefiksim ile Amoksisilin-Klavulanik Asit'in karşılaştırılması
Başlık çevirisi yok
NERMİN AKBAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1999
Aile HekimliğiSağlık BakanlığıÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLTEN TANYER