Turgut Uyar'ın Büyük Saat adlı şiir kitabında kronotopun metamorfozu
The metamorphosis of the chronotope in Turgut Uyar's poetry book Büyük Saat
- Tez No: 1001219
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ PULAT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Uşak Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, modern Türk şiirinde zaman ve mekân ilişkisini Mihail Bakhtin'in kronotop kavramı çerçevesinde ele almakta ve bu kavramın şiir türünde nasıl dönüştüğünü Turgut Uyar'ın Büyük Saat adlı şiir kitabı üzerinden incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, kronotopun bugüne dek ağırlıklı olarak roman merkezli kuramsal bir araç olarak ele alınmış olmasına karşılık, şiirde nasıl yeniden biçimlendiğini, hangi poetik görevleri üstlendiğini ve şiirsel anlam oluşturulmasına nasıl dâhil olduğunu ortaya koymaktır. Bu bağlamda tez, zamanın doğrusal akıştan çıkarak nasıl deneyimlerin alanına dönüştüğünün; mekânın ise fiziksel bir arka plan olmaktan çıkarak bellekte nasıl ruhsallaşarak iç içe geçen bir yapı kazandığı sonucuna ulaşmaktadır. Araştırmada, kronotop kavramı klasik sınıflandırmalarla sınırlı tutulmayarak şiirin doğasına uygun biçimde yeniden düşünülüp“Kırık Zaman Kronotopu”,“Bellek Kronotopu”,“İç Mekân Kronotopu”,“Sessizlik Kronotopu”ve“Düş Kronotopu”gibi özgün başlıklar altında ele alınmıştır. Bu başlıklar, kronotopun şiirde metamorfoza uğradığını ve olay merkezli kullanımından farklı olarak imge, ritim ve duygu yoğunlukları üzerinden kurulduğunu göstermektedir. Elde edilen bulgular, kronotopun şiirde yalnızca“zaman”ve“mekân”göstergesi değil, şiirin iç hareketini, şair deneyimini ve poetik derinliğini kuran temel bir yapı olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak bu çalışma, kronotop kavramını şiir incelemesinin merkezine alıp alana özgün bir katkı sunarak hem Turgut Uyar poetikasının anlaşılmasına hem de kronotopun türler arası dönüşümünü tartışmaya açan yeni bir kuramsal perspektif önermektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the relationship between time and space in modern Turkish poetry within the framework of Mikhail Bakhtin's concept of chronotope and investigates how this concept is transformed in the poetic genre through Turgut Uyar's poetry collection titled Büyük Saat. The main objective of the study is to reveal how chronotope, which has been predominantly treated as a theoretical tool centered on the novel, is reshaped in poetry, what poetic functions it assumes, and how it contributes to the creation of poetic meaning. In this context, the thesis concludes that time moves away from linear flow and becomes a field of experiences, while space moves away from being a physical backdrop and becomes spiritualized in memory, acquiring an intertwined structure. In the research, the concept of chronotope is not limited to classical classifications but is rethought in a way appropriate to the nature of poetry and addressed under original headings such as“Broken Time Chronotope,”“Memory Chronotope,”“Interior Space Chronotope,”“Silence Chronotope,”and“Dream Chronotope.”These headings show that chronotope undergoes metamorphosis in poetry and is constructed through imagery, rhythm, and emotional intensity, rather than through event-centered usage. The findings reveal that chronotope in poetry is not merely an indicator of“time”and“space,”but a fundamental structure that establishes the internal movement of poetry, the poet's experience, and poetic depth. In conclusion, this study places the concept of chronotope at the center of poetic analysis, offering a unique contribution to the field. It proposes a new theoretical perspective that both aids in understanding Turgut Uyar's poetics and opens up a discussion on the cross-genre transformation of chronotope.
Benzer Tezler
- Turgut Uyar şiirinde varoluşsal yalnızlığın dışavurumu
Expression of existential loneliness in Turgut Uyar's poetry
YASEMİN KOÇ
Doktora
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıAydın Adnan Menderes ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HANİFE YASEMİN MUMCU
PROF. DR. MUSTAFA APAYDIN
- İkinci yeni şiirinde örneklerle oksimoronun yapısal ve anlambilimsel özellikleri
Structural and semantic characteristics of oximoron with examples in second new poetry
AHMET ÇAĞLAYAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıGiresun ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET GÜNGÖR
- Turgut Uyar'ın Divan'ında bir araç olarak biçim
Form as an instrument in Turgut Uyar's Divan
NİLAY ÖZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Türk Dili ve Edebiyatıİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. TALÂT HALMAN
- Turgut Uyar'ın huzursuzluğu
Turgut Uyar's discontents
FIRAT CANER
Doktora
Türkçe
2006
Türk Dili ve Edebiyatıİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiTürk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ENGİN SEZER
- Turgut Uyar şiirinde söylem arayışı
A discourse search in Turgut Uyar's poetry
GÜRKAN EMRE MELİKOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiYeni Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FIRAT KARAGÜLLE