Filyos ve sefercik sahilleri (zonguldak) mediolittoral zonunda dağılım gösteren meiobentik fauanın tespiti ve aylık değişiminin belirlenmesi
Determination of the meiobenthic fauna distributed in the mediolittoral zone of filyos and sefercik coasts (zonguldak) and assessment of their monthly variation
- Tez No: 1001286
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA SÖZEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Biyoloji, Biology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Filyos ve Sefercik kıyılarındaki kumlu sahiller hem doğal süreçlerin hem de insan etkilerinin şekillendirdiği dinamik ve heterojen habitatlardır. Meiofauna, organik maddenin biyomineralizasyonunda ve besin döngüsünde kritik roller üstlenir; üst trofik seviyeler için temel bir besin kaynağı oluşturur ve çevresel değişimlere duyarlılığı sayesinde deniz ve kıyı kirliliğinin etkin bioindikatörleri olarak kabul edilir. Bu özellikleri, kıyısal meiofauna çalışmalarını ekosistem izleme ve koruma için önemli kılmaktadır. Bu çalışma, Aralık 2023–Kasım 2024 tarihleri arasında, Batı Karadeniz'de yer alan Filyos ve Sefercik kıyılarının intertidal zonlarında yürütülmüştür. Örneklemeler aylık olarak 15 istasyondan, sahilin medioliottoral zonun yüzeyden alta doğru 20 cm sediman alınacak şekilde 4 cm çaplı el corer kullanılarak, 2 tekrarlı olarak alınmıştır. İstasyonlar, tatlı su girişi, kanalizasyon deşarjı, liman faaliyetleri, mevsimlik turizm baskısı ve minimal insan etkisi gibi farklı antropojenik etki düzeylerini ve ekolojik yapılarını temsil edecek şekilde seçilmiştir. Araştırma kapsamında 15 istasyondan örnekleme yapılmış ve toplamda 17 meiobentik grubu temsil eden 44.209 birey sayılmıştır. Aylık dağılımda birey sayısının en az olduğu ay Kasım 2024 (817 birey), en fazla olduğu ay ise Mayıs 2024 (11.155 birey) olmuştur. Tespit edilen gruplar içinde 32.064 birey ile kopepodlar dominant grup olurken bunu 4.576 birey ile Amphipoda, 3.339 birey ile Nematoda, 1.761 birey ile Acarii, 797 birey ile Ostracoda ve 768 birey Polychaeta grupları takip etmektedir. En düşük bolluğa sahip gruplar ise Decapoda, Cnidaria ve Kinorhyncha olmuştur. Çalışma alanındaki istasyonlardan elde edilen kum sediment örneklerine uygulanan granülometrik analizler sonucu, sediman tane boyu dağılımında belirgin olarak istasyonlara ve mevsimsel olarak farklılıklar olduğunu ortaya koymuştur. Genel olarak araştırma alanlarında kaba kum ve çok kaba kum fraksiyonlarının baskın olduğu ve silt oranının düşük olduğu belirlenirken, bazı istasyonlarda dönemsel olarak orta ve ince kum oranlarında artış gözlenmiştir. Aylık değişimler incelendiğinde, kış aylarında daha kaba taneli sedimanların, yaz aylarında ise daha ince taneli sedimanların öne çıktığı belirlenmiştir. Sediman özellikleri dikkate alındığında, Filyos ve Sefercik kıyılarında baskın olan kaba ve çok kaba kum sediman yapısının yüksek porozite ve iyi oksijenlenme koşulları sağlaması nedeniyle meiofauna açısından elverişli bir habitat olduğu belirlenmiş, bu durum baskın olan meiofauna grubunu oluşturan kopepodların (%72) çalışma alanında yaygın olarak bulunmasını açıklamaktadır. Ayrıca, farkı tanecik boyutu sınıflarının (çok kaba kumdan çok ince kuma kadar) dengeli bir dağılım gösterdiği 5. İstasyonda, meiofauna çeşitliliği ve birey sayısının yüksek olduğu tespit edilmiştir. Sediman heterojenliğinin, meiofauna gruplarının morfolojik uyumları doğrultusunda farklı yaşam alanları sunarak mikrohabitat çeşitliliğini arttırdığı ve buna bağlı olarak meiofaunal çeşitlilik ve bolluğunu desteklediği düşünülmektedir. Elde edilen sonuçlar, sediman tane boyutu özelliklerinin mikrohabitat yapısını şekillendirerek Filyos ve Sefercik sahillerindeki meiofauna topluluklarının çeşitliliği ve birey sayısı üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Filyos kıyısından bugüne kadar yalnızca bir harpaktikoid kopepod türü bildirilmişken, bu çalışma 17 farklı meiobentik grubu temsil eden 40.209 örnekler tespit ederek ileride yapılacak taksonomik ve ekolojik araştırmalar için önemli bir materyal elde edilmiştir. İlerleyen süreçte örneklerin tür teşhislerinin yapılmasıyla, Filyos ve Sefercik sahillerinin intertidal alan meiofaunasına dair kapsamlı bir veri seti oluşturulacak ve uzun dönemli izleme çalışmalarına temel oluşturacak temel verileri sağlayacaktır. Filyos Limanı ve endüstri bölgeside yakın gelecekte başlayacak sanayi faaliyetleri öncesinde doğal biyoçeşitliliğin belgelenmesi ve sonraki süreçte gerçekleşecek değişimlerle bu biyoçeşitliliğin nasıl değişeceğinin izlenmesi için önemli bir temel veri sağlanmıştır. Türkiye'nin Karadeniz sahillerinin intertidal zonu meiofaunasının belirlenmesine yönelik sadece harpaktikoid kopepodlar ve amfipodlar üzerine sınırlı çalışmalar bulunduğu için sunulan çalışma bir alanda 12 aylık örnekleme ile bütün meiobentik omurgasız gruplarını aynı anda değerlendiren geniş kapsamlı bir çalışma niteliğindedir. Bu yönü ile de daha sonra pek çok farklı gruba yönelik çalışmalara kaynaklık edebilecek geniş kapsamlı bir veri seti sunma potansiyeli ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The sandy beaches along the Filyos and Sefercik coasts are dynamic and heterogeneous habitats shaped by both natural processes and anthropogenic influences. Meiofauna play critical roles in the biomineralization of organic matter and nutrient cycling; they constitute a fundamental food source for higher trophic levels and are regarded as effective bioindicators of marine and coastal pollution due to their sensitivity to environmental changes. These characteristics render coastal meiofauna studies important for ecosystem monitoring and conservation. This study was conducted between December 2023 and November 2024 in the intertidal zones of the Filyos and Sefercik coasts located in the Western Black Sea. Sampling was carried out monthly at 15 stations using a 4 cm diameter hand corer, collecting sediment down to a depth of 20 cm from the surface of the mediolittoral zone, with two replicates per station. The stations were selected to represent different levels of anthropogenic impact and ecological structures, including freshwater input, sewage discharge, port activities, seasonal tourism pressure, and minimal human impact. Within the scope of the study, samples were collected from 15 stations, and a total of 44,209 individuals representing 17 meiobenthic groups were counted. In the monthly distribution, the lowest number of individuals was recorded in November 2024 (817 individuals), whereas the highest abundance was observed in May 2024 (11,155 individuals). Among the identified groups, copepods were the dominant group with 32,064 individuals, followed by Amphipoda with 4,576 individuals, Nematoda with 3,339 individuals, Acari with 1,761 individuals, Ostracoda with 797 individuals, and Polychaeta with 768 individuals. The groups with the lowest abundance were Decapoda, Cnidaria, and Kinorhyncha. Granulometric analyses applied to the sandy sediment samples obtained from the stations in the study area revealed pronounced spatial and seasonal differences in sediment grain size distribution. In general, coarse sand and very coarse sand fractions were dominant throughout the study area, and silt content was low, while periodic increases in medium and fine sand fractions were observed at some stations. Examination of monthly variations indicated that coarser-grained sediments predominated during the winter months, whereas finer-grained sediments were more prevalent during the summer months. Considering sediment characteristics, the dominance of coarse and very coarse sand sediments along the Filyos and Sefercik coasts was found to provide favorable habitats for meiofauna due to high porosity and well-oxygenated conditions; this explains the widespread occurrence of copepods (72%), which constitute the dominant meiofaunal group in the study area. Furthermore, at Station 5, where different grain size classes (ranging from very coarse sand to very fine sand) were evenly distributed, meiofaunal diversity and abundance were found to be high. It is suggested that sediment heterogeneity increases microhabitat diversity by providing different living spaces in accordance with the morphological adaptations of meiofaunal groups, thereby supporting meiofaunal diversity and abundance. Overall, the results demonstrate that sediment grain size characteristics shape microhabitat structure and significantly influence the diversity and abundance of meiofaunal communities along the Filyos and Sefercik beaches.To date, only a single harpacticoid copepod species has been reported from the Filyos coast; however, this study identified 40,209 specimens representing 17 different meiobenthic groups, providing important material for future taxonomic and ecological research. In subsequent stages, species-level identification of the samples will enable the establishment of a comprehensive dataset on the intertidal meiofauna of the Filyos and Sefercik coasts and will provide baseline data to support long-term monitoring studies. Prior to the initiation of industrial activities expected to begin in the near future in the vicinity of Filyos Port and the industrial zone, this study provides an important baseline for documenting natural biodiversity and for monitoring how this biodiversity changes in response to future developments. As studies aimed at determining the intertidal zone meiofauna of Turkey's Black Sea coasts are limited mainly to harpacticoid copepods and amphipods, the present study represents a comprehensive investigation that simultaneously evaluates all meiobenthic invertebrate groups within a single area through 12 months of sampling. In this respect, it has the potential to provide an extensive dataset that may serve as a reference for numerous future studies focusing on different taxonomic groups.
Benzer Tezler
- Filyos havzasındaki sediment birikim alanlarının uydu görüntü verileri ve sayısal arazi modeli ile analizi
Analysis of sediment deposition areas using a digital terrain model integrated with satellite sensor data
FİLİZ DEMİRCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiJeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ŞİNASİ KAYA
- Filyos alt havzasında gözlenmiş ve değişik ihtimalli akım verilerinin baraj tasarımındaki etkilerinin değerlendirilmesi
Consideration of the effects of observed and different probable flows data on the design of the dams in the fi̇lyos sub-basin
EMRE ÇIKRIKÇI
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
İnşaat MühendisliğiGazi Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİHAT EROĞLU
- Filyos Limanı ve Filyos Deltası sorunsalı
Problematic of the Filyos Port and the Filyos Delta
LAMİNE KONE
- Filyos deltası'ndaki (Zonguldak) balıkçılların (Ardeidae) (Gece balıkçılı: Nycticorax nycticorax, Gri balıkçıl: Ardea cınerea ve Küçük akbalıkçıl: Egretta garzetta) yuvalanma alanları ve üreme başarılarının belirlenmesi
Determination of nest sites and breeding success of ardeids (Black-crowned night heron: Nycticorax nycticorax, Grey heron: Ardea cinerea and Little egret: Egretta garzetta) in Filyos delta (Zonguldak)
MERVE ÜNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
BiyolojiBülent Ecevit ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA SÖZEN
- Filyos Nehri yatak malzemesinin pürüzlülüğe ve hidrolik potansiyele etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of bed material on roughness and hydraulic potential in Filyos River beds
MELİSA ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
İnşaat MühendisliğiZonguldak Bülent Ecevit Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BERNA AKSOY
PROF. DR. İSMAİL HAKKI ÖZÖLÇER