Çocuklukta onaylamayan çevre ile yeme tutumları arasındaki ilişkide duygu düzenleme güçlüğünün aracı rolü
The mediating role of emotion regulation difficulties in the relationship between invalidating childhood environment and eating attitudes
- Tez No: 1001489
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ GİZEM SARISOY AKSÜT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Bilişsel duygu düzenleme, Yemek yemek, Cognitive emotion regulation, Eating
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Antalya Bilim Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, çocuklukta çevreden algılanan onaylamama ile yeme tutumları arasındaki ilişkide duygu düzenleme güçlüğünün aracılık rolü incelenmiştir. Çalışmanın örneklemi, 18-65 yaş aralığında 349 kişiden oluşmaktadır (282 kadın, 67 erkek). Veriler; Çocuklukta Onaylamayan Çevre Ölçeği, Hollanda Yeme Davranışı Anketi, Duygu Düzenleme Güçlüğü-Kısa Form ve Demografik Bilgi Formu aracılığıyla toplanmıştır. SPSS 26 programı kullanılarak ön analiz olarak değişkenler arası ilişkiler korelasyon analizi ile incelenmiştir. Asıl analizler için PROCESS Makro Model 4 kullanılarak 6 ayrı aracılık modeli analiz edilmiştir. Çalışmada yer alan aracılık modellerinde çocuklukta onaylamayan çevrenin anne ve baba alt boyutları ile duygusal yeme ve dışsal yeme arasındaki ilişkilerde duygu düzenleme güçlüğünün aracı rolü incelenmiş ve her iki ebeveyn alt boyutu için de tam aracılık etkisi saptanmıştır. Çocuklukta onaylamayan çevre anne alt boyutunun yalnızca kısıtlayıcı yeme üzerindeki toplam etkisi (β = .17, SE = .06, p<.01, CI [.05, .29]) ve doğrudan etkisi (β = .15, SE = .07, p<.05, CI [.01, .28]) anlamlı bulunmuştur. Fakat, ÇOÇA'nın duygu düzenleme güçlüğü üzerinden kısıtlayıcı yeme üzerindeki dolaylı etkisi ise anlamlı bulunmamıştır (β = .02, SE = .02, p>.05, CI [-.02, .07]). Baba alt boyutu ile kısıtlayıcı yeme arasındaki ilişkide de duygu düzenleme güçlüğünün aracılık rolü bulunamamıştır. Anne ve babadan algılanan onaylamama arttıkça duygu düzenleme güçlüğü artmakla birlikte, duygu düzenleme güçlüğünün kısıtlayıcı yeme davranışını yordamadığı görülmüştür. Sonuç olarak, bu çalışmanın bulguları, Linehan'ın Biyososyal kuramı ile paralellik sergilemektedir. Kısıtlayıcı yeme davranışında bir ilişki bulunamaması ve yalnızca anne alt boyutunun ilişkili çıkması; kısıtlayıcı yemenin duygu düzenleme güçlüğünden ziyade aşırı kontrol ile ilişkili olabileceği üzerinden tartışılmıştır.
Özet (Çeviri)
In this study, the mediating role of difficulties in emotion regulation in the relationship between perceived childhood invalidating environment and eating attitudes was examined. The sample consisted of 349 participants aged between 18 and 65 years (282 females, 67 males). Data were collected using the Childhood Invalidating Environment Scale, the Dutch Eating Behavior Questionnaire, the Difficulties in Emotion Regulation Scale–Short Form, and a Demographic Information Form. Preliminary analyses were conducted using SPSS 26, and correlations among the variables were examined. For the main analyses, six separate mediation models were tested using PROCESS Macro Model 4. In the mediation models, the mediating role of difficulties in emotion regulation in the relationships between the maternal and paternal subdimensions of childhood invalidating environment and emotional eating and external eating was examined, and full mediation effects were found for both parental subdimensions. Regarding restrictive eating, only the total effect (β = .17, SE = .06, p<.01, CI [.05, .29]) and the direct effect (β = .15, SE = .07, p<.05, CI [.01, .28]) of the maternal sub-dimension were significant. However, the indirect effect of the maternal invalidating environment on restrictive eating through difficulties in emotion regulation was not significant (β = .02, SE = .02, p>.05, CI [-.02, .07]). Similarly, no mediating role of difficulties in emotion regulation was found in the relationship between the paternal sub-dimension and restrictive eating. Although perceived maternal and paternal invalidation increased difficulties in emotion regulation, it was observed that difficulties in emotion regulation did not predict restrictive eating behavior. In conclusion, the findings of this study align with Linehan's Biosocial theory. The lack of a significant relationship with restrictive eating behavior and the finding that only the maternal sub-dimension was associated were discussed; it is suggested that restrictive eating may be linked to overcontrol rather than difficulties in emotion regulation.
Benzer Tezler
- Ergenlerde çocuklukta onaylamayan çevre ile bozulmuş yeme tutumu arasındaki ilişkinin incelenmesi: Duygu düzenleme stratejilerinin aracı rolü
Investigation of the relationship between invalidating childhood environment and disordered eating attitude: Mediator role of emotion regulation strategies
SEZİN ADAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
PsikolojiMarmara ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELİF ÇELEBİ
- Çocuklukta onaylamayan çevre ile aleksitimik kişilik özellikleri arasındaki ilişkide benlik saygısının aracı rolü
The mediator role of self-esteem in the relationship between invalidating childhood environment and alexitimic personality traits
ALİ RIFAT KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiMarmara ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELİF YÖYEN
- Çocuklukta onaylamayan çevre ile sosyal kaygı arasındaki ilişkide içselleştirilmiş utanç, öz şefkat ve zıtlıktan kaçınmanın aracı rolünün incelenmesi
An examination of the mediating role of internalized shame, self-compassion, and contrast avoidance in the relationship between invalidating childhood environment and social anxiety
RUMEYSA ÖZLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiDokuz Eylül ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADVİYE ESİN YILMAZ SAMANCI
- Anneden algılanan narsisistik özellikler ve çocuklukta onaylamayan çevre faktörlerinin bireyin kendilik saygısı ve narsisistik özelliklerinin gelişimi ile sağlık anksiyetesi üzerindeki etkilerinin belirlenmesi
Determining the effects of perceived maternal narcissistic traits and unaffirming childhood enviromental factors on the development of self-esteem and narcissistic traits, and their impact on health anxiety in inviduals
MUHAMMED GÖRKEM GÖKÇELİOĞLU
- Çocuklukta onaylamayan çevre ve yetişkinlikteki psikolojik sıkıntı arasındaki ilişkide duygu düzenlemenin aracı rolü
The mediator role of emotion regulation in the relationship between invalidating childhood environment and psychological distress in adulthood
ÖZLEM DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Psikolojiİstanbul Kent ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLI BURÇAK TAŞÖREN