Enerjide sürdürülebilirlik, enerji fiyatları ve pay getirileri ilişkisi: Avrupa Birliği ülkeleri üzerine bir uygulama
The relationship between energy sustainability, energy prices, and stock returns: An application to European Union countries
- Tez No: 1001502
- Danışmanlar: PROF. DR. GÜVEN DELİCE
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Enerji, Maliye, Ekonometri, Energy, Finance, Econometrics
- Anahtar Kelimeler: ARDL, Enerji fiyatları, Pay fiyatı, Pay senetleri, ARDL, Energy prices, Stock price, Stocks tradet
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Muhasebe, Finans ve Bankacılık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Enerji, ekonomik büyümenin, sosyal kalkınmanın ve çevresel sürdürülebilirliğin temel bileşenlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Bu kapsamda enerji kaynaklarının üretimi, tüketimi ve fiyatlanması gibi hususlar ile finansal piyasalar arasındaki karşılıklı etkileşim konusunda büyüyen bir literatür bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Avrupa Birliği (AB) ülkelerindeki enerji sürdürülebilirliği, enerji fiyatları ve pay getirileri arasındaki ilişkilerin analizi üzerinden söz konusu literature katkı yapmak olarak belirlenmiştir. Çalışmada, Avrupa Birliği ülkelerinde 2003–2023 döneminde enerji sürdürülebilirliği, enerji fiyatları ve pay getirileri arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Veri seti; pay getirileri ile doğal gaz, benzin ve elektrik fiyatlarını, enerji sürdürülebilirliği için ise Dünya Enerji Konseyi (WEC) Trilemma Endeksini kapsamaktadır. Ampirik çerçevede yatay kesit bağımlılığı, homojenlik ve durağanlık testleri uygulanmış; Panel ARDL modeli PMG tahmincisiyle tahmin edilmiştir. Hausman karşılaştırması PMG'nin uygun olduğunu göstermektedir. Uzun dönem sonuçlarına göre doğal gaz fiyatları pay getirilerini anlamlı ve negatif etkilemektedir. Enerji sürdürülebilirliği göstergesi yine anlamlı ve negatif bulunmuştur. Buna karşılık TÜFE uzun dönemde pozitif ve anlamlıdır. Elektrik ve benzin fiyatlarının uzun dönem katsayıları istatistiksel olarak anlamlı değildir. Kısa dönemde hata düzeltme terimi negatif ve anlamlıdır dolayısıyla kısa dönemde oluşacak sapmaların 3 dönem sonra dengeye geleceği söylenebilir. Doğal gaz ve benzin pay getirilerini negatif etkilerken, sürdürülebilirlik göstergesi pozitif ve anlamlıdır. Enflasyonun göstergesi tüfe ise kısa dönemde anlamlı bulunmamıştır. Bulgular, geçiş ve uyum maliyetleri nedeniyle sürdürülebilirlik çabalarının uzun dönemde pay piyasaları üzerinde maliyet kanalıyla baskı oluşturabileceğine; buna karşılık kısa dönemde piyasanın“yeşil dönüşüm”sinyallerini olumlu fiyatlayabildiğine işaret etmektedir. Enerji fiyat şoklarının (özellikle doğal gaz ve petrol türevleri) kısa vadede pay getirilerini zayıflattığı; payların ise uzun dönemde enflasyona karşı kısmi koruma sunduğu görülmektedir. Politika açısından, enerji geçişinin sermaye piyasaları üzerindeki kalıcı maliyetlerini azaltacak destekleyici mekanizmalar (teşvik, finansman, öngörülebilir düzenleme) önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Energy is regarded as one of the fundamental components of economic growth, social development, and environmental sustainability. In this context, a growing body of literature has examined the reciprocal interaction between financial markets and such energy-related factors as the production, consumption, and pricing of energy resources. The aim of this study is to contribute to this literature by analyzing the relationships among energy sustainability, energy prices, and stock returns in European Union (EU) countries. The study investigates the relationship between energy sustainability, energy prices, and stock returns in EU countries over the period 2003–2023. The dataset includes stock returns, natural gas prices, gasoline prices, and electricity prices, while the World Energy Council (WEC) Trilemma Index is used as the indicator of energy sustainability. Within the empirical framework, cross-sectional dependence, homogeneity, and stationarity tests were conducted, and the Panel ARDL model was estimated using the Pooled Mean Group (PMG) estimator. The Hausman test results indicate that the PMG estimator is appropriate. According to the long-run results, natural gas prices have a statistically significant and negative effect on stock returns. The energy sustainability indicator is also found to be statistically significant and negative in the long run. By contrast, the Consumer Price Index (CPI) is positive and significant in the long run. The long-run coefficients of electricity and gasoline prices, however, are not statistically significant. In the short run, the error correction term is negative and significant, suggesting that deviations arising in the short term converge back to equilibrium within three periods. While natural gas and gasoline prices negatively affect stock returns in the short run, the sustainability indicator is positive and significant. CPI, as a proxy for inflation, is not statistically significant in the short run. The findings suggest that sustainability efforts may exert downward pressure on stock markets in the long run through the cost channel, owing to transition and adjustment costs. In contrast, in the short run, financial markets may positively price the signals associated with the green transition. The results also indicate that energy price shocks—particularly those related to natural gas and petroleum derivatives— weaken stock returns in the short term, whereas stocks provide partial protection against inflation in the long run. From a policy perspective, supportive mechanisms such as incentives, financing opportunities, and predictable regulatory frameworks are crucial for reducing the persistent costs of the energy transition on capital markets.
Benzer Tezler
- Investigating the effect of thermal bridges through balconies in respect of overall building energy performance
Balkonlarda oluşan ısı köprülerinin bina enerji performansına olan etkilerinin incelenmesi
ZAFER YÜCE
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiEnerji Bilimi ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HATİCE SÖZER
- Türkiye'de rüzgar enerjisi santralları için teşvik uygulamaları ve bilgisayar programı ile irdelenmesi
The analysis of wind energy support mechanisms in Turkey and the evaluation by computer program
İBRAHİM HALİL KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiEnerji Bilimi ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ASİYE BERİL TUĞRUL
- Karbon regülasyonları ışığında enerji performans sözleşmelerinin finansal analizi
Financial analysis of energy performance contracts in light of carbon regulations
İDİL SU TERZİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiEnerji Bilimi ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERMİN ONAYGİL
- Privatization, liberalization and deregulation of Turkish state railways and frameworks for public-private partnerships
Türkiye devlet demiryollarının kamu-özel işbirliği kapsamında özelleştirilmesi ve serbestleşmesi
SHAHIN SHAKIBAEI
Doktora
İngilizce
2020
Ulaşımİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. PELİN ALPKÖKİN
- Farklı piyasa yapılarının elektrik piyasasına etkisi
The effect of different market structures on the electricity market
HAKKI CAN ERGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
EnerjiErciyes ÜniversitesiEnerji Sistemleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SALTUK BUĞRA SELÇUKLU