Türk romanında bellek (2000-2023)
Memory in Turkish novel (2000-2023)
- Tez No: 1001861
- Danışmanlar: PROF. DR. MESUT TEKŞAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Türk Edebiyatı, Bellek, Hatırlama, Unutma, Roman, Turkish Literature, Memory, Remembrance, Forgetting, Novel
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ordu Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bellek çalışmaları; başta sosyoloji olmak üzere tarih, antropoloji, felsefe, psikoloji gibi alanlarda yapılan çeşitli çalışmalarla son yıllarda büyük bir ilgi görür. Geçmişe ilişkin akla gelebilecek her şeyin bellek kavramıyla açıklanabilmesi, kişinin kendi yaşam öyküsünden, toplumun deneyimlediği bütün meselelere uzanan bir süreci kapsamasından kaynaklanır. Birey ve toplumların hatırlama ve unutma süreçlerini inceleyen bellek, edebiyatı da yanına alarak dil aracılığıyla edebî metinler üzerinden yeni hatırlama inşaları gerçekleştirir. Bellek çalışmalarının edebî metinler üzerinden yürütülmesi, geçmişin sosyal-toplumsal yapısını ve hatırlatma figürleriyle kültürel kodların aktarılmasını kalıcı hâle getirir. Bu yüzden edebiyat belirli bir dönemi ya da kişisel bir yaşam öyküsünü aktarırken birçok alanda belleğin izini sürer. Geçmişin kurgulanma biçimi tarih, kimlik, travma, sosyal çevre, savaş, deprem, ihtilal, gelenekler ve inançlar üzerinden malzemesi dil ve hayal gücü olan edebiyat sayesinde gerçekleşir. Geçmiş, sadece anı ve otobiyografi gibi türlerle değil, romanlar aracılığıyla da bireysel ve toplumsal yaşanmışlıklara dikkat çeker. Yazarların bu olaylar doğrultusunda yeni bellek yaratmalarıyla birlikte, yeni hatırlama biçimleri benimsemeleri de söz konusudur. 2000-2023 yılları arasında belirlenen seksen sekiz Türk romanında, kişisel, toplumsal, kültürel, duyusal, bedensel ve nesneler belleğinin nasıl işlendiğine dair bir içerik analizi yapılır. Yazarların ele aldığı politik meseleler doğrultusunda; kişisel belleğin, kültür imgelerinin, travmanın, ses ve müzik belleğinin, beden hareketlerinin de ona göre inşa edildiği söz konusudur. Romanlarda görülen tüm bellek türlerinin birbirini etkilediği ve bunun bilinçli bir şekilde dile getirildiği görülmektedir. Böylece bellek kavramı ışığında bahsedilen her türlü olayın ve temsilin Türk romanındaki karşılığına dikkat çekilir.
Özet (Çeviri)
Memory studies have attracted considerable scholarly attention in recent years, particularly through research conducted in fields such as sociology, history, anthropology, philosophy, and psychology. The fact that virtually all aspects related to the past can be explained through the concept of memory stems from its encompassing a broad process that extends from an individual's life narrative to the full range of issues experienced by society as a whole. Memory, which examines the processes of remembering and forgetting at both individual and collective levels, incorporates literature and, through language, constructs new forms of remembrance via literary texts. The application of memory studies to literary texts solidifies the transmission of the past's social and societal structure, as well as the cultural codes conveyed through figures of remembrance. For this reason, literature traces the workings of memory across multiple domains when conveying either a specific historical period or an individual life narrative. The construction of the past takes place through literature—whose material is language and imagination—by engaging with history, identity, trauma, social environment, war, earthquakes, coups, traditions, and beliefs. The past draws attention to individual and collective lived experiences not only through genres such as memoir and autobiography but also through novels. As authors create new forms of memory in response to these events, they also adopt new modes of remembrance. A content analysis is conducted on eighty-eight Turkish novels published between 2000 and 2023 in order to examine how personal, collective, cultural, sensory, bodily, and object-based forms of memory are represented. In line with the political issues addressed by the authors, personal memory, cultural imagery, trauma, sound and musical memory, as well as bodily movements, are constructed accordingly. It is observed that all forms of memory present in the novels influence one another and that this interrelation is articulated in a deliberate manner. Thus, in light of the concept of memory, attention is drawn to the manifestations of all such events and representations within the Turkish novel.
Benzer Tezler
- Türk romanında hatırlama ve unutma mekânı olarak kahvehaneler, meyhaneler, barlar ve kafeler (1950-2000)
Coffeehouses, taverns, bars and cafés as a space of remembering and forgeting in Turkish novel (1950-2000)
KEVSER SÖNMEZ SEVİNÇ
Doktora
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıPamukkale ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUNUS BALCI
- Düş yolculuğu filmi bağlamında protez bellek olarak 2000 sonrası mübadele filmleri
Dream journey film in the contex of prosthesis memory after 2000 as a population exchange films
E. BEGÜM SAVÇIN
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2020
Sahne ve Görüntü SanatlarıMaltepe ÜniversitesiGüzel Sanatlar Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELAHATTİN YILDIZ
- Erken cumhuriyet dönemi Türk romanında bir kötülük mekânı olarak Şişli
Şişli as a place of evil in the early republican period Turkish novel
FEYZA HİLAL KUTLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVAL ŞAHİN GÜMÜŞ
- The representation of capital punishment in fictional and non-fictional texts and its analysis from a cultural resistance perspective
İdam cezasının kurmaca ve kurmaca olmayan metinlerde sunumu ve kültürel direnç perspektifinden değerlendirilmesi
SERTAÇ GALİP GENÇ
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
AntropolojiGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM DANACI YÜCE
PROF. DR. SİBEL IRZIK
- 1960 sonrası Türk romanında ulusal alegori tartışmaları: Devlet Ana, Tutunamayanlar, Ölmeye Yatmak, Kara Kitap
Debates on national allegory in post-1960 Turkish novels Devlet Ana, Tutunamayanlar, Ölmeye Yatmak, Kara Kitap
NEŞE PELİN KAYA
Doktora
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HANDAN İNCİ ELÇİ