Türkiye ve seçili Avrupa ülkeleri arasında hizmet ticaretinin analizi: Yapısal çekim modeli uygulaması
Analysis of trade in services between Türkiye and selected European countries: An application of the structural gravity model
- Tez No: 1001954
- Danışmanlar: PROF. DR. FATİH KAPLAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Uluslararası Ticaret, International Trade
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tarsus Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hizmet sektörü, küresel ekonominin yapısal dönüşümüyle birlikte birçok ülkede gayrisafi yurt içi hasılanın yaklaşık üçte ikisini ve toplam istihdamın büyük bölümünü oluşturarak ekonomik faaliyetlerin merkezine yerleşmiştir. Dijitalleşme, üretim süreçlerinin karmaşıklaşması ve küresel değer zincirlerinin hizmet yoğun yapıya bürünmesiyle birlikte uluslararası hizmet ticareti hem hacim hem de kapsam bakımından hızla genişlemiştir. Buna karşın hizmetlerin soyutluk, heterojenlik, üretim ve tüketimin eşanlı gerçekleşmesi ve stoklanamazlık gibi ayırt edici niteliklerinin yanı sıra veri kısıtları ve düzenleyici engellerin nicel ölçümündeki güçlükler nedeniyle ilgili literatürde görece sınırlı biçimde ele alınmıştır. Türkiye'nin Avrupa ülkeleri ile olan hizmet ticareti ilişkileri de bu genel eğilime paralel olarak yeterince incelenmemiş; mevcut çalışmaların önemli bir bölümü mal ticaretine odaklanmış, hizmet ticaretinin politik, kültürel ve siyasi boyutları büyük ölçüde göz ardı edilmiştir. Bu tez çalışmasında, söz konusu literatür boşluğundan hareketle Türkiye ile seçili Avrupa ülkeleri arasındaki ikili hizmet ticareti klasik ve yapısal çekim modelleri çerçevesinde ampirik olarak analiz edilmektedir. Panel veri yaklaşımıyla tahmin edilen modellerde, çok taraflı ticaret dirençleri ve gözlemlenemeyen ülke-çifti heterojenlikleri Poisson Pseudo-Maksimum Olabilirlik (PPML) yöntemi kullanılarak kontrol edilmiştir. Uluslararası hizmet ticaretindeki düzenleyici engellerin etkisi OECD Hizmet Ticareti Kısıtlayıcılık Endeksi (STRI) aracılığıyla ölçülmüş; ekonomik büyüklük, coğrafi mesafe, yönetişim göstergeleri, politik faktörler ve kültürel göstergelere ait değişkenler analize dâhil edilmiştir. Elde edilen bulgular, düzenleyici kısıtlamaların ve politik mesafenin hizmet ticaretini anlamlı biçimde sınırladığını, hukukun üstünlüğü ve düzenleyici kalite farklılıkları gibi kurumsal faktörlerin hizmet ticareti akışları üzerinde belirleyici rol oynadığını göstermektedir. Kültürel değişkenlerin ise hizmet ticareti üzerinde farklı etkiler ürettiği tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda elde edilen bulgular Türkiye ile seçili Avrupa ülkeleri arasındaki hizmet ticaretinin yapısal dinamiklerini ortaya koyarak hem uluslararası hizmet ticaretine ilişkin ampirik literatüre yöntemsel ve içeriksel katkı sunmakta hem de politika tasarımına yönelik önemli çıkarımlar sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
With the structural transformation of the global economy, the service sector has become central to economic activity, accounting for approximately two-thirds of gross domestic product and a substantial share of total employment in many countries. Along with digitalization, the increasing complexity of production processes, and the service-intensive structure of global value chains, international trade in services has expanded rapidly in both volume and scope. Nevertheless, due to the distinctive characteristics of services—such as intangibility, heterogeneity, the simultaneity of production and consumption, and non-storability—as well as data limitations and difficulties in the quantitative measurement of regulatory barriers, the related literature remains relatively limited. Consistent with this general trend, Turkey's trade in services with European countries has not been sufficiently examined; a significant portion of existing studies has focused on trade in goods, largely overlooking the political, cultural, and institutional dimensions of services trade. Motivated by this gap in the literature, this thesis empirically analyzes bilateral trade in services between Turkey and selected European countries within the framework of classical and structural gravity models. The models are estimated using a panel data approach, and the Poisson Pseudo-Maximum Likelihood (PPML) estimator is employed to control for multilateral trade resistance and unobserved country-pair heterogeneity. The impact of regulatory barriers on international trade in services is measured through the OECD Services Trade Restrictiveness Index (STRI), while variables representing economic size, geographical distance, governance indicators, political factors, and cultural indicators are incorporated into the analysis. The findings indicate that regulatory restrictions and political distance significantly constrain trade in services, while institutional factors such as differences in the rule of law and regulatory quality play a decisive role in shaping services trade flows. Cultural variables are also found to generate different effects on trade in services. By revealing the structural dynamics of services trade between Turkey and selected European countries, the findings of this study provide methodological and substantive contributions to the empirical literature on international trade in services and offer important implications for policy design.
Benzer Tezler
- Lojistik merkez seçim kriterleri açısından Yalova ili lojistik merkez yer seçimi
Selection of logistics center location in Yalova in terms of logistics center selection criteria
İBRAHİM POLAT KALKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
İşletmeDokuz Eylül ÜniversitesiDenizcilik İşletmeleri Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜL DENKTAŞ ŞAKAR
- Maliye politikası uygulamalarının koruyucu sağlık hizmetleri üzerindeki etkisi: seçili ab ülkeleri üzerine bir değerlendirme
The impact of fiscal policy practices on preventive health services: an evaluation on selected eu countries
RABİA SELİNAY DEĞİRMENCİ
- Enerji ithalatı ve iktisadi büyüme ilişkisi: Türkiye ile seçili Avrupa Birliği üyesi ülkelerinin karşılaştırılması
The relationship between energy imports and economic growth: Comparison of Turkey and selected European Union member countries
FUNDA KOCATÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
EkonomiMarmara Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YAVUZ TURGUTER
- Küresel risk ve belirsizliklerin finansal yansımaları
The financial reflections of global risks and uncertainties
DENİZCAN TAMER
- Türkiye'de dünyada ve Avrupa Birliği'ne üye ülkelerde iş sağlığı ve iş güvenliği ile ilgili organizasyonların, düzenlemelerin ve uyum çalışmalarının karşılaştırmalı bir incelemesi
A comparative examination of the regulations, organizations and ongoing negotiations deal with health and safety in Turkey, also in member countries of European Union and around the world
İSMAİL UÇAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Halk SağlığıGazi Üniversitesiİşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Ana Bilim Dalı
DR. SEÇİL ÖZKAN