Şizofreni tanılı bireylerin aile üyelerine uygulanan logoterapi temelli psikoeğitimin yaşamda anlam, umut ve depresyon üzerindeki etkisi ve psikoeğitim deneyimleri: Karma yöntemli bir araştırma
The effect of logotherapy-based psychoeducation applied to family members of individuals diagnosis of schizophrenia on meaning in life, hope and depression and their psychoeducation experiences: A mixed method study
- Tez No: 1001994
- Danışmanlar: PROF. DR. EMİNE ÖKSÜZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, Psikiyatri, Nursing, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Şizofreni, Aile, Yaşamda Anlam, Umut, Depresyon, Logoterapi, Psikiyatrik hemşirelik, Schizophrenia, Family, Meaning in Life, Hope, Depression, Logotherapy, Psychiatric nursing
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Araştırma şizofreni tanılı bireylerin aile üyelerine uygulanan logoterapi temelli psikoeğitimin yaşamda anlam, umut ve depresyon üzerine etkisinin belirlenmesi ve psikoeğitim sürecine ilişkin deneyimlerin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Paralel yakınsak karma yöntem deseni kullanılarak yapılan çalışmanın nicel boyutu randomize kontrollü çalışma şeklinde, nitel boyutu fenomenolojik yöntemle tasarlanmıştır. Araştırma Kasım 2023-Ağustos 2025 tarihleri arasında İstanbul'da bir şehir hastanesinin ruh sağlığı ve hastalıkları polikliniklerinde takip edilmekte olan şizofreni tanılı bireylerin aile üyeleriyle yapılmıştır. Araştırmaya 19 deney 21 kontrol grubu olmak üzere toplam 40 aile üyesi dahil edilmiştir. Nicel veriler Tanıtıcı Bilgi Formu, Yaşamda Anlam Ölçeği, Herth Umut Ölçeği ve Beck Depresyon Envanteri, nitel veriler ise Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılarak toplanmıştır. Deney ve kontrol grubundaki aile üyeleri ile randomizasyon sonrası ön test ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Ardından deney grubundaki aile üyelerine bireysel olarak ve online şekilde sekiz oturumluk Logoterapi Temelli Psikoeğitim programı uygulanmıştır. Psikoeğitim programını tamamlayan aile üyeleriyle ertesi gün son test ölçümleri gerçekleştirilmiş ve bireysel derinlemesine görüşme yapılarak nitel veriler toplanmıştır. Kontrol grubundaki aile üyelerine ise sekiz hafta boyunca herhangi bir müdahalede bulunulmayıp bu süre sonunda son test ölçümleri yapılmıştır. Nicel verilerin analizinde Wilcoxon işaretli sıralar testi, Mann Whitney U testi ve t testi; nitel verilerin analizinde Colaizzi'nin fenomenolojik veri analizi yöntemi kullanılmıştır. Bulgular: Yaşamda Anlam Ölçeği alt boyutlarından alınan puanlarda grup içi ve gruplar arası karşılaştırmada anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Herth Umut Ölçeği toplam ve alt boyut puanlarında deney grubunda son test puanlarında ön test puanlarına göre istatistiksel olarak anlamlı artış olduğu, deney ve kontrol grubu son test puanlarında da deney grubu lehine anlamlı artış olduğu ve bu artışların orta ve yüksek düzey arasında değiştiği bulunmuştur. Beck Depresyon Envanteri puanlarında deney grubunda son test puanlarında ön test puanlarına göre istatistiksel olarak anlamlı bir azalma olduğu ve deney grubunun son test puanlarının, kontrol grubu son test puanlarından istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük olduğu ve bu farka ilişkin etki büyüklüğünün yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir. Nicel sonuçlara göre Logoterapi temelli psikoeğitim programının şizofreni tanılı bireylerin aile üyelerinde umut düzeyini artırmada, depresyon düzeyini düşürmede etkili olduğu ve bu etkinin orta ve yüksek düzeyde değiştiği görülmektedir. Nitel verilerin analizinde ise dört tema, on alt tema ve 53 kod belirlenmiştir. Bu temalar Psikolojik İyileşme, Bakış Açısında Değişim, Anlam Kaynaklarının Belirginleşmesi ve Psikoeğitim Süreci Deneyimidir. Sonuç: Mevcut bulgular entegre bir şekilde değerlendirildiğinde logoterapi temelli psikoeğitim programı, şizofreni tanılı bireylerin aile üyelerinin yaşadığı depresyon düzeyini azaltarak anlam ve umutta artma sağlamıştır. Yaşam Anlamı Ölçeği puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark oluşmazken, nitel verilerde anlam kaynaklarının belirginleşmesi ve bakış açısında dönüşümün gözlenmesi psikoeğitimin etkinliğinin standart psikometrik araçlarla tam ölçülemediğini ve araştırmalarda karma yöntemin kullanılmasının önemini göstermiştir. Sonuç olarak Logoterapi temelli psikoeğitim programı aile üyelerinin varoluşsal ihtiyaçlarına yanıt veren, kuramsal olarak temellendirilmiş ve etkili bir müdahale stratejisi olduğunu göstermiştir. Bu nedenle Logoterapi temelli psikoeğitim programının şizofreni tanılı bireylerin aile üyelerine uygulanması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to determine the effects of logotherapy-based psychoeducation applied to family members of individuals diagnosed with schizophrenia on meaning in life, hope, and depression, and to examine experiences related to the psychoeducation process. Materials and Methods: Using a parallel convergent mixed methods design, the quantitative dimension of the study was designed as a randomized controlled trial, and the qualitative dimension was designed using a phenomenological method. The research was conducted between November 2023 and August 2025 with family members of individuals diagnosed with schizophrenia who were being followed up in the mental health and diseases outpatient clinics of a city hospital in Istanbul. A total of 40 family members were included in the study, 19 in the experimental group and 21 in the control group. Quantitative data were collected using the Demographic Information Form, Meaning in Life Scale, Herth Hope Scale, and Beck Depression Inventory, while qualitative data were collected using a Semi-Structured Interview Form. Pre-test measurements were performed on family members in both the experimental and control groups after randomization. Subsequently, individuals in the experimental group received an eight-session Logotherapy-Based Psychoeducation program individually online. Family members who completed the psychoeducation program underwent post-test measurements the following day, and qualitative data were collected through individual in-depth interviews. Family members in the control group received no intervention for eight weeks, after which post-test measurements were taken. Quantitative data were analyzed using the Wilcoxon signed-rank test, Mann Whitney U test, and t-test; qualitative data were analyzed using Colaizzi's phenomenological data analysis method. Findings: No significant differences were found in within-group and between-group comparisons of scores obtained from the sub-dimensions of the Meaning in Life Scale. In the Herth Hope Scale, a significant increase was observed in the experimental group's post-test scores compared to pre-test scores in both total and sub-dimension scores. Significant increases were also observed in favor of the experimental group in both the experimental and control groups' post-test scores, with these increases ranging from moderate to high levels. In the Depression Inventory, the experimental group showed a significant decrease in post-test scores compared to pre-test scores, and the post-test scores of the experimental group were significantly lower than those of the control group, with a high effect size. Quantitative results indicate that the Logotherapy-based psychoeducation program is effective in increasing hope levels and decreasing depression levels in family members of individuals diagnosed with schizophrenia, with this effect varying between moderate and high levels. Qualitative data analysis identified four main themes, ten sub-themes and 53 code. These themes Psychological Recovery, Change in Perspective, Clarity of Sources of Meaning, and Experience of the Psychoeducation Process. Conclusion: When the current findings are evaluated in an integrated manner, the Logotherapy-based psychoeducation program reduces the level of depression experienced by family members of individuals diagnosed with schizophrenia, leading to an increase in meaning and hope. While no statistically significant difference was found in the Meaning of Life Scale scores, the observation of a clearer understanding of sources of meaning and a shift in perspective in qualitative data demonstrated that the effectiveness of psychoeducation cannot be fully measured with standard psychometric tools and highlighted the importance of using mixed methods in research. Quantitative and qualitative dimensions complemented and enriched each other. In conclusion, the Logotherapy-based psychoeducation program has shown to be a theoretically grounded and accurate intervention strategy that responds to the existential needs of family members. Therefore, it is recommended that the Logotherapy-based psychoeducation program be applied to family members of individuals diagnosed with schizophrenia.
Benzer Tezler
- Kabul ve kararlılık terapisi temelli danışmanlığın şizofreni tanılı bireylerin aile üyelerinde ruhsal hastalığa yönelik inançlar, kendini damgalama ve psikolojik esneklik üzerine etkisi
The effect of acceptance and commitment therapy-based counseling on beliefs to mental illness, self-stigmatization and psychological flexibility on family members of individuals diagnosed with schizophrenia
ERCAN TUNÇ
Doktora
Türkçe
2023
HemşirelikOndokuz Mayıs ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OYA SEVCAN ORAK
- Şizofreni hastasına bakım veren aile üyelerinin öz etkililik düzeylerinin bakım yüküne etkisinin incelenmesi
Assessing the effect the level of self-efficacy of family members caring for schizophrenic patients has on the caring burden
HATİCE DURMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
HemşirelikAtatürk ÜniversitesiPsikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE OKANLI
- Ciddi ruhsal hastalığı olan bireylerde olgu danışmanlığının sonuçları: Bir pilot uygulama
Results of case management in individuals with severe mental illness: A pilot practice
AYSEL İNCEDERE
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikiyatriKocaeli ÜniversitesiDahili Tıp Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA YILDIZ
- Şizofreni tanılı bireye bakım veren aile üyelerinin hasta kaynaklı şiddet deneyimleri: Nitel çalışma
Patient-related violence experiences of family members caring for people with schizophrenia: qualitative research
MEHMET CİHAD AKTAŞ
Doktora
Türkçe
2020
Psikiyatriİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaRuh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA YASEMİN KUTLU
- Kişilerarası grup psikoterapisinin şizofreni tanılı bireylerin aile üyelerinin algılanan sosyal destek, yaşam kalitesi, damgalama, tükenmişlik, depresyon ve anksiyete düzeyleri üzerine etkisi
The effect of interpersonal group psychotherapy on the perceived social support, quality of life, stigma, burnout, depression and anxiety levels of family members of individuals diagnosed with schizophrenia
BÜŞRA ÖZDOĞAN