Araştırma-geliştirme yoğunluğunun firma performansı üzerindeki kısa ve uzun dönem etkileri: BIST imalat firmaları üzerine ampirik bir uygulama
Short and long-term effects of research and development intensity on firm performance: An empirical application on BIST manufacturing firms
- Tez No: 1002105
- Danışmanlar: PROF. DR. TURHAN KORKMAZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Maliye, İşletme, Finance, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırma ve Geliştirme (Ar-Ge) faaliyetleri, günümüz bilgi temelli ekonomilerinde işletmelerin rekabet avantajı elde etmesi ve sürdürülebilir büyüme sağlaması için temel stratejik araçlardan biri olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye'de Borsa İstanbul (BİST) imalat sektöründe faaliyet gösteren firmaların Ar-Ge yoğunluklarının finansal performans üzerindeki kısa ve uzun dönemli etkilerini ampirik olarak incelemektir. Ar-Ge yoğunluğu, bir işletmenin yenilikçilik kapasitesini yansıtan bir gösterge olarak, Ar-Ge harcamalarının toplam satışlara oranı şeklinde modellenmiştir.Araştırma kapsamında, 2010–2024 dönemine ait veriler kullanılarak 51 sanayi firması analiz edilmiştir. Finansal performans göstergeleri olarak Aktif Kârlılığı (ROA), Özsermaye Kârlılığı (ROE) ve Satış Kârlılığı (ROS) tercih edilmiştir. Değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişki ve dinamik etkiler, Panel ARDL (Autoregressive Distributed Lag) yöntemi ile analiz edilmiştir. Ayrıca Ar-Ge yatırımlarının finansal sonuçlara yansıma sürecini test etmek amacıyla modeller, cari dönem harcamalarının yanı sıra iki dönem gecikmeli [Ar-Ge(t-2)] değerler üzerinden de tahmin edilmiştir.Analiz sonuçları, Ar-Ge yoğunluğunun uzun dönemde kârlılık göstergeleri üzerinde negatif ve anlamlı bir etki yarattığını ortaya koyarak, Türkiye özelinde“Ar-Ge Paradoksu”bulgusunu desteklemektedir. Ancak gecikmeli modellerden elde edilen bulgular, Ar-Ge yatırımlarının cari dönemde maliyet etkisiyle kârlılığı baskılasa da, belirli bir zaman aşımından (time-lag) sonra özellikle özsermaye kârlılığı (ROE) üzerinde anlamlı ve pozitif bir etki yarattığını göstermektedir. Bu bulgu, Ar-Ge faaliyetlerinin kârlılığı doğrudan artıran bir unsur olmaktan ziyade, stratejik bir verimlilik operasyonu olduğunu ve finansal sonuçlar üzerinde çarpan etkisi yaratması için sabırlı bir yatırım süreci gerektirdiğini kanıtlamaktadır. Çalışma, yöneticilere ve politika yapıcılara Ar-Ge teşviklerinin ticarileşme aşamasına odaklanması ve yatırım sürecinde finansal dayanıklılığın korunması gerektiği konusunda stratejik öneriler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Research and Development (R&D) activities are widely recognized as one of the primary strategic tools for firms to gain competitive advantage and ensure sustainable growth in today's knowledge-based economies. The main objective of this study is to empirically examine the short- and long-term effects of R&D intensity on the financial performance of firms operating in the manufacturing sector of Borsa Istanbul (BIST) in Turkey. R&D intensity, as an indicator reflecting a firm's innovation capacity, is modeled as the ratio of R&D expenditures to total sales.The study analyzes 51 manufacturing firms using annual data covering the period 2010–2024. Return on Assets (ROA), Return on Equity (ROE), and Return on Sales (ROS) have been selected as indicators of financial performance. The long-term relationship and dynamic effects between variables are analyzed using the Panel Autoregressive Distributed Lag (Panel ARDL) method. Furthermore, to test the gestation period of R&D investments, models are estimated using both current-period expenditures and two-period lagged [R&D(t-2)] values.The analysis results indicate that R&D intensity has a negative and significant effect on profitability indicators in the long run, supporting the“R&D Paradox”finding within the context of Turkey. However, findings from the lagged models demonstrate that while R&D investments suppress profitability in the current period due to cost effects, they generate a significant and positive“breakthrough”effect on Return on Equity (ROE) after a certain time lag. This finding confirms that R&D activities are not immediate profit-generating elements but rather strategic efficiency operations that require a patient investment process to create a multiplier effect on financial results. The study provides strategic recommendations for managers and policymakers to focus R&D incentives on the commercialization stage and emphasizes the importance of maintaining financial resilience throughout the investment process.
Benzer Tezler
- Network analysis of co-search-based investor attention on stock prices
Ortak arama tabanlı yatırımcı dikkatinin hisse senedi fiyatları üzerindeki ağ analizi
MÜGE ÖZDEMİR
- İmalatçı KOBİ'lerde ihracat performansına etki eden rekabet unsurlarının araştırılması: Rekabet yoğunluğunun düzenleyici etkisi
Investigation of competition factors affecting export performance in manufacturing SMEs: The regulatory effect of competition intensity
ELİF SARAÇOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
İşletmeİstanbul Medeniyet Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MERTCAN TAŞÇIOĞLU
- Aerodynamic performance enhancement of a 27-inch APC propeller through geometric modifications
Geometrik değişiklikler yoluyla 27 inçlik bir APC pervanenin aerodinamik performansının artırılması
MEHMET EMİN ARSLAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Makine Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERTAÇ ÇADIRCI
- AR-GE ve ihracat yoğunluğunun finansal performansa etkisi: Türkiye'nin 500 büyük sanayi kuruluşu üzerine bir uygulama
The effect of R&D and export intensity on financial performance: An application on Turkey's Top 500 industrial enterprises
HATİCE AKYOL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
EkonomiKütahya Dumlupınar ÜniversitesiFinans ve Bankacılık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NASIF ÖZKAN
- Kurumsal sürdürülebilirliğin finansal performans üzerindeki etkisinde Ar-Ge yoğunluğunun aracı rolü
The mediating role of R&D intensity in the effect of corporate sustainability on financial performance
SAMİ ÖZCAN