Hikâye-i Sâhir-i Hindî (İnceleme-metin)
Hikâye-i Sâhir-i Hindî (Analysis-text)
- Tez No: 1002108
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET AKİF GÖZİTOK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Eski Türk Edebiyatı, Hikâye Geleneği, Hikâye-i Sâhir-i Hindî, Metin İncelemesi, Old Turkish Literature, Narrative Tradition, Hikâye-i Sâhir-i Hindî, Text Analysis
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erzurum Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
daha soBu çalışma, klasik Türk edebiyatı hikâye geleneğinin örneklerinden biri olan Hikâye-i Sâhir-i Hindî adlı eseri ele almaktadır. Çalışmanın temel amacı, söz konusu metni hem metin neşri hem de içerik incelemesi bakımından ele alarak klasik Türk hikâye geleneği içerisindeki yerini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda çalışmanın ilk aşamasında eserin matbu nüshasından hareketle Latin harflerine aktarımı yapılmıştır. Böylece eserin günümüz araştırmacıları tarafından daha kolay okunabilir ve incelenebilir hâle getirilmesi amaçlanmıştır. Aynı zamanda metnin günümüz okuyucularına kazandırılması ve araştırmalara kaynaklık edebilecek bir metin niteliği kazanması hedeflenmiştir. Metnin inceleme bölümünde eser; olay örgüsü, şahıs kadrosu, zaman ve mekân unsurları ile anlatıcı bakış açısı bakımından değerlendirilmiştir. Bu çerçevede hikâyenin yapısal özellikleri ortaya konulmuş, anlatının kuruluşunda yer alan unsurlar sistemli bir şekilde incelenmiştir. Eserde yer alan karakterler tip ve şahıs özellikleri bakımından ele alınmış; hikâyede gerçek ve olağanüstü nitelik taşıyan varlıkların anlatı içerisindeki işlevleri değerlendirilmiştir. Ayrıca anlatının zaman ve mekân kurgusu incelenerek metnin olay akışı içerisindeki düzeni açıklanmaya çalışılmıştır. Bu inceleme ile metnin anlatı yapısının nasıl kurulduğu ve olayların hangi unsurlar etrafında şekillendiği belirgin hâle getirilmiştir. Çalışmada ayrıca metinde yer alan masal ve efsane unsurları, olağanüstü varlıklar, cin, peri, dev, ejderha ve sihirli nesneler gibi fantastik öğeler ile dinî motifler tespit edilerek değerlendirilmiştir. Buna ek olarak, metinde kullanılan atasözleri, deyimler ve arkaik kelimeler de incelenmiş; bu unsurların anlatı üzerindeki etkileri ve hikâye geleneği içerisindeki işlevleri üzerinde durulmuştur. Böylece eserin geleneksel anlatı unsurlarını nasıl kullandığı ve bu unsurların metnin kurgusuna nasıl katkı sağladığı ortaya konulmuştur. Dil ve üslup incelemesi sonucunda ise metnin dönemin anlatım anlayışını yansıtan sade ve akıcı bir dil kullanımı sergilediği görülmüştür. Bunun yanında eserin sözlü anlatı geleneği ile yakın bir ilişki içerisinde olduğu ve anlatım özelliklerinin bu geleneğin izlerini taşıdığı tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda“Hikâye-i Sâhir-i Hindî'”nin, yapı ve içerik özellikleriyle klasik Türk edebiyatı hikâye geleneğinde akademik açıdan incelenmeye değer bir metin olduğu tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study examines Hikâye-i Sâhir-i Hindî, one of the examples of the narrative tradition in Classical Turkish Literature. The main aim of the study is to determine the place of this work within the classical Turkish narrative tradition by analyzing the text both in terms of text publication and content analysis. In this context, in the first stage of the study, the printed copy of the work was transcribed into the Latin alphabet. In this way, it was aimed to make the work more accessible and easier to read and examine for contemporary researchers. At the same time, it was intended to introduce the text to modern readers and to provide a source text that could contribute to future academic studies. In the analysis section of the study, the work is evaluated in terms of plot structure, character roster, time and space elements, and narrative point of view. Within this framework, the structural characteristics of the story are revealed, and the elements involved in the construction of the narrative are systematically examined. The characters in the work are discussed in terms of both typological and individual characteristics, and the functions of real and extraordinary beings within the narrative are evaluated. In addition, by examining the temporal and spatial organization of the narrative, the arrangement of events within the flow of the story is explained. Through this analysis, it has been clarified how the narrative structure of the text is constructed and around which elements the events are shaped. The study also identifies and evaluates fairy-tale and legendary elements, extraordinary beings, and fantastic motifs such as jinn, fairies, giants, dragons, and magical objects, as well as religious motifs present in the text. In addition, proverbs, idioms, and archaic words used in the text are examined, and their effects on the narrative as well as their functions within the tradition of storytelling are discussed. Thus, it is demonstrated how the work employs traditional narrative elements and how these elements contribute to the structure and composition of the text. As a result of the analysis of language and style, it has been observed that the text displays a clear and fluent language reflecting the narrative understanding of its period. Moreover, the work has a close relationship with the oral narrative tradition, and its stylistic features bear the traces of this tradition. Consequently, Hikâye-i Sâhir-i Hindî is considered to be a text worthy of academic examination within the narrative tradition of Classical Turkish Literature in terms of its structural and thematic characteristics.
Benzer Tezler
- Kahraman-name: İnceleme - metin
Başlık çevirisi yok
HİKMET GÜNBATTI
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Türk Dili ve Edebiyatıİnönü ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN KAVRUK
- Hüsn ü Aşk'taki yolculuk sürecinin insanın olgunlaşmasına etkisi
Effects of journey of progression on human being's maturation in Hüsn ü Aşk
ÖZLEM ÖNDER
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF.DR. İLHAN GENÇ
- Refet Avni ve Süleyman Bahri'nin resimli Müntehabât-ı Edebiyye adlı antolojisinin çeviriyazı ve incelemesi
Translation and examination of Refet Avni and Suleyman Bahri's antology as the name of resimli Müntehabât-ı Edebiyye
İDRİS ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıBatman ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FERHAT KORKMAZ
- Halit Ziya Uşaklıgil'in romanlarında değerler eğitimi
Values education in Halit Ziya Uşakligil's novels
MERYEM DOĞANER
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SABAHATTİN ÇAĞIN