Geri Dön

Ontolojik bir sorgulama: Eleştirel felsefi antropoloji açısından biohacking

An ontological inquiry: Biohacking from the perspective of critical philosophical anthropology

PDF İndir

  1. Tez No: 1002148
  2. Yazar: RABİA TUBA GÜÇEL
  3. Danışmanlar: PROF. DR. YAYLA GÜL CERAN KARATAŞ
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Felsefe, Philosophy
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Medeniyet Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

İnsan türü, sınırlı biyolojik kapasitelere sahip olmasına rağmen, tarihsel süreç boyunca hem çevresini hem de kendi biyolojik yapısını dönüştürme yetisine sahip olmuştur. Bu dönüştürme kapasitesi, özellikle biyolojik yapının genetik düzeyde anlaşılması ve müdahale edilebilir bir sistem olarak kavramsallaştırılmasıyla yeni bir boyut kazanır. Biyolojik yapının genetik bilgi üzerinden okunabilir ve düzenlenebilir bir sistem olarak kavramsallaştırılması, yaşamı yalnızca gözlemlenen bir olgu değil, aynı zamanda tasarlanabilir, başka bir deyişle“hacklenebilir”bir süreç olarak düşünmeyi mümkün kılar. Biyolojik yapı hacklenebilir mi? sorusu, bu yeni bakış açısının ve sentetik biyolojinin ortaya çıkışının temelini oluşturur. Bu temel kavramsal dönüşüm, 21. yüzyılda teknoloji ve biyoteknoloji alanındaki üstel hızla ilerleyen gelişmelerle birlikte somutlaşmaktadır. Gen düzenleme teknolojileri, sentetik biyoloji ve diğer biyoteknolojik uygulamalar, insanın biyolojik sınırlarının hem kurumsal hem de teknobilimsel müdahalelerle yeniden tanımlanmasını mümkün kılmaktadır. Özellikle sentetik biyolojinin (SB), canlıyı doğal ve tarihsel bir varlık olmaktan çıkarıp laboratuvar ortamında tasarlanabilir, inşa edilebilir ve yeniden programlanabilir bir süreç olarak ele almasıyla, biyoloji biliminde ontolojik ve epistemolojik bir kırılma gerçekleşmiştir. Bu kırılma, bilimsel pratiklerin sınırlarını yeniden çizerken, bilginin kurumsal şirketlerden, laboratuvarlardan, üniversitelerden bağımsız bir epistemik kolektif içinde üretilmesine ve bilimsel bilginin demokratikleşme ethosu üzerine yapılacak tartışmalara zemin hazırlamaktadır. Tezin odaklandığı biohacking kültürü, bu demokratikleşmeyi mekân, teknik, sosyal ve politik süreçler aracılığıyla görünür kılmaktadır. Biohacking, sentetik biyolojinin bilgi üretimi ile uygulama (praxis) arasındaki kurumsal olmayan bir pratiği olarak, garajlarda, mutfaklarda ve bağımsız laboratuvarlarda yürütülen deneylerle bireyin bedeni üzerindeki kontrolünü güçlendirir ve açık kaynak ethosunu hayata geçirir. Biohacking, insan bedenine teknolojik müdahale etmenin ötesine geçerek, bireyin kendi bedeninin hem öznesi hem de nesnesi olmasıyla birlikte ontolojik ve epistemik bir yeniden-kurulum sürecini görünür kılar. Bu süreç, insan bedeni ve zihninin, NBIC teknolojileriyle güçlendirilmesi çerçevesinde,“insan nedir?”sorusundan ziyade“insan ne olmaktadır?”sorusunu gündeme taşır. Böylece birey, belirli ve sabit bir özden ziyade, etkileşimler ve teknolojik müdahalelerle sürekli kendini dönüştüren bir süreç olarak ele alınır. Biohacking süreci, genetik hastalıkları ortadan kaldırma, insan kapasitesini geliştirme (development) ve güçlendirme (enhancement) gibi teknolojik müdahalelerle insanı dönüştürmeye yönelik felsefi yaklaşımlarla iç içe geçer. Bu bağlamda, transhümanist perspektif, insanın bir sonraki aşamaya geçerek biyolojik bedenin sınırlarını ve yaşamın sonluluğunu aşabileceği fikrini gündeme getirerek insan doğası ile ilgili temel kavramları yeniden tartışmaya açar. Bu çalışmada, biohacking ve insan güçlendirme pratikleri üzerinden insan tasavvuru, eleştirel felsefi antropoloji kapsamında posthümanist ve yeni materyalist perspektiflerle incelenmiştir. Yeni ontolojiler açısından insan, tek bir sabit kimlikle tanımlanamayan, beden, teknoloji, bilgi ve etik sorumluluklarla örülü bir süreçsel varlıktır. Bu bağlamda biohacking, insanın ontolojik statüsü, bilgi üretim biçimleri ve etik sorumluluklarını eşzamanlı olarak dönüştüren bir alan olarak ortaya çıkar. Tez, insanın teknolojik müdahalelerle yeniden inşa edilen kimliği ve bedeninin ontolojik dönüşümü bağlamında, eleştirel felsefi antropolojinin kesişiminde yeni bir posthümanist düşünsel çerçeve sunmayı amaçlamaktadır.

Özet (Çeviri)

The human species, despite possessing limited biological capacities, has historically demonstrated the ability to transform both its environment and its own biological structure. This transformative capacity has gained a new dimension particularly through the understanding of biological structure at the genetic level and its conceptualization as a system open to intervention. The conceptualization of biological structure as a system that can be read and modified through genetic information makes it possible to consider life not merely as an observable phenomenon but also as a process that can be designed—in other words,“hacked.”The question“Can biological structure be hacked?”constitutes the basis of this new perspective and the emergence of synthetic biology. This fundamental conceptual transformation has become increasingly tangible in the twenty-first century with the exponentially accelerating developments in technology and biotechnology. Gene-editing technologies, synthetic biology, and other biotechnological applications make it possible to redefine the biological limits of human beings through both institutional and technoscientific interventions. In particular, with the emergence of synthetic biology (SB), which treats living organisms not merely as natural and historical entities but as processes that can be designed, constructed, and reprogrammed in laboratory environments, an ontological and epistemological rupture has occurred within the biological sciences. While this rupture redraws the boundaries of scientific practices, it also creates a ground for discussions on the production of knowledge within an epistemic collective independent of institutional corporations, laboratories, and universities, as well as on the democratization of scientific knowledge. The biohacking culture, which constitutes the main focus of this thesis, makes this process of democratization visible through spatial, technical, social, and political processes. Biohacking, as a non-institutional practice situated between knowledge production and application (praxis) in synthetic biology, empowers individuals' control over their own bodies through experiments conducted in garages, kitchens, and independent laboratories, while simultaneously embodying the ethos of open-source science. Beyond merely intervening technologically in the human body, biohacking reveals a process of ontological and epistemic reconfiguration in which the individual becomes both the subject and the object of their own body. Within this process, framed by the enhancement of the human body and mind through NBIC technologies, the question shifts from“What is the human being?”to“What is the human becoming?”Thus, the individual is understood not as a fixed essence but as a process that continuously transforms itself through interactions and technological interventions. The biohacking process intersects with philosophical approaches aimed at transforming the human being through technological interventions such as eliminating genetic diseases, developing human capacities, and human enhancement. In this context, the transhumanist perspective brings into discussion the idea that humanity may advance to a new stage by transcending the limits of the biological body and the finitude of life, thereby reopening fundamental debates about human nature. In this study, the conception of the human being is examined through biohacking and human enhancement practices within the framework of critical philosophical anthropology, drawing on posthumanist and new materialist perspectives. From the perspective of these new ontologies, the human cannot be defined by a single, fixed identity but rather emerges as a processual being constituted through the interrelations of body, technology, knowledge, and ethical responsibility. In this sense, biohacking appears as a field that simultaneously transforms the ontological status of the human being, the modes of knowledge production, and ethical responsibilities. The thesis aims to present a new posthumanist conceptual framework at the intersection of critical philosophical anthropology by examining the technologically reconstructed identity of the human being and the ontological transformation of the human body.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    464802

    Bodily experience and spatial thinking in architectural design process

    Mimari tasarım sürecinde bedensel deneyim ve uzamsal düşünme

    SEMA ALAÇAM

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2014

    Mimarlıkİstanbul Teknik Üniversitesi

    Bilişim Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. GÜLEN ÇAĞDAŞ

  2. Tez No

    938085

    Varlık ve insan: Levinas'ın düşüncesi ile Bambara düşüncesi arasında bir karşılaştırma

    Being and human: A comparison between Levinas' thought and Bambara thought

    MINOUROU BAGAYOGO

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Antropolojiİstanbul Medeniyet Üniversitesi

    Felsefe Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ÖZKAN GÖZEL

  3. Tez No

    976440

    A discussion on the concepts of“Demarcation”,“Incommensurability”and“Paradigm”in philosophy of science

    Bilim felsefesinde“Sınırlandırma”,“Eşölçülemezlik”ve“Paradigma”kavramları üzerine bir tartışma

    ONUR EREN ÖZERKMEN

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2025

    FelsefeYeditepe Üniversitesi

    Felsefe Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ LEVENT YURDAKUL KAVAS

  4. Tez No

    652705

    An onto-phenomenological inquiry on the post-industrial maker experiences through the lens of actor network theory

    Post-endüstriyel yapan deneyimlerinin, aktör ağ teorisi ile onto-fenomenolojik olarak sorgulanması

    ÖZGÜN DİLEK

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2020

    Endüstri Ürünleri Tasarımıİstanbul Teknik Üniversitesi

    Endüstri Ürünleri Tasarımı Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ÇİĞDEM KAYA

  5. Tez No

    483215

    Varoluşsal sorgulama yaklaşımı olarak“Söz”bağlamında etik olgusunun iletişim disiplinine yüklediği değerlere yönelik bir araştırma

    As existantial criticizing perspective in the context of“The word”a research on the values which are attributed to the communication discipline by ethic phenomenon

    SERKAN TOLAN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    İletişim BilimleriGazi Üniversitesi

    Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AYHAN BİBER

Geri Dön