Betonarme yapılarda geleneksel ve yenilikçi güçlendirme yöntemlerinin etkileri: Bir eğitim yapısı üzerinden incelenmesi
Effects of traditional and innovative strengthening methods in reinforced concrete structures:A case study of an educational building
- Tez No: 1002263
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ALİ OSMAN KURUŞCU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkiye, konumu itibari ile dünyanın en aktif deprem kuşaklarından biri üzerinde yer almakta ve her an deprem tehlikesiyle karşı karşıya kalmaktadır. Mevcut yapı stoğunun önemli bir kısmının depremlerde yeterli performansı sağlayamaması, Türkiye'de büyük can ve mal kayıplarına yol açmaktadır. Son olarak 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş-Pazarcık depremleri bu kayıpların boyutlarını ortaya koyarak depreme dayanıklı yapı tasarımının önemini bir kez daha gözler önüne sermektedir. Türkiye'deki yapı stoğunun büyük bir kısmının deprem güvenliği açısından yetersiz olması, güçlendirme uygulamalarını kaçınılmaz kılmaktadır. Güçlendirme süreci, yalnızca taşıyıcı sistemin iyileştirilmesi ile sınırlı kalmayarak mimari, elektrik ve mekanik disiplinler üzerinde de belirleyici etkilere sahiptir. Tez çalışması kapsamında, yapı stoğunun büyük bir kısmını oluşturan betonarme yapılar seçilmiştir. Betonarme yapılar geleneksel ve yenilikçi yöntemlerle güçlendirilebilmekte; seçilen yönteme bağlı olarak mimari tasarımda olumlu veya olumsuz sonuçlar ortaya çıkabilmektedir. Mimari tasarım parametreleri dikkate alınmadan yapılan güçlendirme müdahaleleri, yapının işlevselliğini kaybetmesine ve kullanıcı konforu açısından istenmeyen durumların ortaya çıkmasına neden olabilmektedir. Bu nedenle güçlendirme yöntemi seçiminde mimari tasarım parametrelerinin dikkate alınması büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda çalışmada, bir eğitim yapısı üzerinden farklı güçlendirme alternatifleri belirlenmiş ve bu alternatifler karşılaştırılmalı olarak incelenmiştir. Alternatifler kapsamında, geleneksel güçlendirme yöntemlerinden Türkiye'de sıkça kullanılan betonarme kolon mantolama, perde ekleme ile yeni betonarme çerçeve ekleme yöntemi; yenilikçi güçlendirme yöntemlerinden ise Türkiye'de son zamanlarda yaygınlaşmaya başlayan sürtünme esaslı sismik sönümleyiciler incelenmiştir. Bu yöntemler; yapısal etki, mimari tasarıma etki, elektrik-mekanik tesisata etki, uygulama süresi, uygulama kolaylığı, maliyet, bakım gereksinimleri ve çevresel-sosyal etkiler gibi tasarım parametrelerine göre değerlendirilmiştir. Böylece betonarme bir binanın güçlendirme çalışması yapılırken hem mimari hem de ekonomik olarak dikkat edilmesi gereken kriterlere göre uygun güçlendirme yönteminin seçilmesine yardımcı olmak hedeflenmiştir. Güçlendirme yöntemi seçim sürecinde mimari etkilerinden dikkate alınmasının, proje bütünlüğünü arttırdığı ve disiplinler arası koordinasyonda önemli bir rol oynadığı vurgulanmıştır.
Özet (Çeviri)
Türkiye is located on one of the world's most active seismic zones and therefore remains under constant earthquake hazard. The lack of earthquake resistance in a significant portion of the existing building stock has resulted in major loss of life and property in Türkiye. Most recently, the Kahramanmaraş-Pazarcık earthquakes that occurred on 6 February 2023 once again highlighted the magnitude of these losses and emphasized the critical importance of earthquake-resistant building design. The fact that a considerable part of Türkiye's building stock is insufficient in terms of seismic safety makes strengthening interventions inevitable. The strengthening process is not limited solely to improving the structural system; it also has significant impacts on architectural, electrical and mechanical disciplines. Within the scope of this thesis, reinforced concrete buildings, which constitute a large portion of the existing building stock, were selected. Reinforced concrete structures can be strengthened using both traditional and innovative methods; the selected method can lead to positive or negative consequences in architectural design. Strengthening interventions carried out without considering architectural design parameters can cause the building to lose its functionality and create undesirable situations in terms of occupant comfort. Therefore, considering architectural design parameters in the selection of strengthening methods is of great importance. In this context, the main part of this thesis examines different strengthening alternatives using a educational building as an example. Within the scope of alternatives, traditional strengthening methods frequently used in Türkiye, such as reinforced concrete column jacketing, shear wall addition, and the addition of a new reinforced concrete frame; innovative strengthening methods, such as friction-based seismic dampers, which have become widely used in Türkiye in recent years, were evaluated. This methods were evaluated according to design parameters such as structural impact, impact on architectural design, impact on electrical and mechanical systems, construction duration, ease of application, cost, maintenance requirements and environmental-social impacts. Thus, this study aims to contribute to the selection of the appropriate strengthening method for a reinforced concrete building, considering both architectural and economic criteria. It is emphasized that considering architectural impacts during the strengthening method selection process increases project integrity and plays a significant role in interdisciplinary coordination.
Benzer Tezler
- Betonarme binaların burkulması önlenmiş çaprazlarla depreme karşı güçlendirilmesi için bir modelleme ve tasarım yönteminin geliştirilmesi
Development of a modeling and design method for the seismic retrofit of reinforced concrete buildings with buckling-restrained braces
BERKAN KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Deprem Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiDeprem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH SÜTCÜ
- Ayarlı kütle sönümleyici ekli betonarme bir bina üzerinde fizibilite analizi
Feasibilty analysis of a building incorporating tuned mass damper
YUNUS SİNAN AKBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Deprem Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiDeprem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ARCAN YANIK
DR. ÖĞR. ÜYESİ SENEM BİLİR MAHÇİÇEK
- Yönetmelik kurallarına uymayan yapılar için kullanılabilecek farklı deprem güçlendirme yöntemlerinin kırılganlık eğrileri ile değerlendirilmesi
Use of fragility curves for evaluation of different seismic retrofitting techniques applicable to substandard structures
MEHMET AKİF ALTINOK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Deprem Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALPER İLKİ
- 2017 Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği'ne göre betonarme bir yapının performansının taban izolatörleri kullanılarak iyileştirilmesi
Improving the performance of a reinforced concrete building with seismic isolation according to the Building Code of Turkey - 2017
ERDAL ASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Deprem Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiDeprem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. REŞAT ATALAY OYGUÇ
- Betonarme çerçevelerin özel köşe çaprazları ile güçlendirilmesi
Retrofitting reinforced concrete frames by special knee braces
KIVANÇ TAŞKIN
Doktora
Türkçe
2011
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. H. FARUK KARADOĞAN
PROF. DR. NESRİN YARDIMCI