Geri Dön

Herpes zoster hastalarının hastalık bilgi düzeyi ile Herpes zoster aşısı bilgi, farkındalık ve tutumlarının değerlendirilmesi

Evaluation of disease knowledge level and Herpes zoster vaccine knowledge, awareness, and attitudes in patients with herpes zoster

PDF İndir

  1. Tez No: 1002262
  2. Yazar: MELİSA YENİLMEZ ÖZKAN
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. MÜNEVVER GÜVEN
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Dermatoloji, Dermatology
  6. Anahtar Kelimeler: Herpes zoster, Postherpetik Nevralji, Herpes Zoster Aşısı, Yaşam Kalitesi, Aşı Kabulü, Herpes zoster, Postherpetic Neuralgia, Herpes Zoster Vaccine, Quality of Life, Vaccine Acceptance
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Deri ve Zührevi Hastalıklar Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Herpes zoster (HZ) ve aşısına yönelik bilgi düzeyini değerlendiren çalışmalar sınırlı olup bu çalışmalar genel popülasyon veya belirli hasta gruplarında gerçekleştirilmiştir. HZ tanısı almış hastaların doğrudan değerlendirildiği, hastaların klinik bulguları ile aşı tutumları arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışma bulunmamaktadır. Çalışmamızda, kliniğimizde HZ tanısı konulan hastaların HZ ve HZ aşısına ilişkin bilgi düzeyleri ile aşıya yönelik farkındalık ve tutumlarının değerlendirilmesi; hastalığın akut dönemindeki klinik bulguları ile aşı tutumu arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlandı. Ayrıca hastaların takip süreçlerinde aşı tutumlarındaki değişimin ortaya konulması ve bu değişimin postherpetik nevralji (PHN) gelişimi ile ilişkisinin araştırılması hedeflendi. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 1 Ocak 2025 ve 31 Aralık 2025 tarihleri arasında Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hastanesi Deri ve Zührevi Hastalıkları Polikliniğine başvuran HZ tanısı almış, 18 yaş ve üzeri 84 hasta dahil edildi. Hastaların ayrıntılı öyküleri alınarak dermatolojik muayeneleri yapıldı. Hastalara HZ bilgi düzeyi ile HZ aşısı bilgi, farkındalık ve tutumlarını değerlendirmeye yönelik yapılandırılmış form uygulandı. Hastalara HZ ve aşısı hakkında bilgi verildikten sonra aşı tutumları tekrar değerlendirildi. Hastaların yaşam kaliteleri 1. hafta kontrollerinde Dermatolojik Yaşam Kalite İndeksi (DYKİ) ile incelendi. Ayrıca hastaların zaman içindeki aşı tutumlarındaki değişimi saptamaya yönelik 1. hafta, 1. ay ve 3. ayda yeniden değerlendirme yapıldı. Bulgular: 84 hastanın yaş ortalaması 51,5±16,4 yıl olup; 43'ü (%51,2) erkek, 41'i (%48,8) kadın idi. Hastaların 41'inde (%48,8) torakal, 20'sinde (%23,8) servikal, 12'sinde (%14,3) lumbal, 4'ünde (%4,8) trigeminal (V1), 4'ünde (%4,8) sakral, 1'inde (%1,2) lumbosakral dermatom tutulumu vardı. Hastalardan birinde dissemine HZ, birinde Ramsay Hunt Sendromu mevcuttu. Hastaların 8'i takipten çıktığı için 1. hafta, 1. ay ve 3. ay kontrol değerlendirmeleri 76 hasta üzerinden yapıldı. Hastaların 1. hafta kontrollerinde ortalama DYKİ skoru 10,96±7,78 idi. On bir hastada (%14,5) PHN gelişti. HZ bilgi düzeyine yönelik 17 soruya verilen doğru cevap sayısının ortalaması 5,71±5,32 idi. Hastalardan sadece 10 tanesi (%11,9) aşı varlığından haberdardı. Hastaların hiçbirinin HZ aşısı yaptırmadığı saptandı. Hastaların aşı hakkında tercih ettikleri bilgilendirme yöntemleri arasında en sık %84,3 oranıyla doktor tarafından bilgilendirme yer aldı. HZ ve aşısı hakkında bilgilendirme yapılmadan önce hastaların 13'ü (%15,5) aşı yaptırmak istediğini, 21'i (%25) aşı yaptırmak istemediğini, 50'si (%59,5) ise kararsız olduğunu ifade etti. Hastaların aşı tutumları bilgilendirme öncesi ve sonrasında istatistiksel olarak anlamlı değişiklik gösterdi (p=0,011). Bilgilendirme sonrasında hastaların 26'sı (%31) aşı yaptırmak istediğini, 24'ü (%28,6) yaptırmak istemediğini, 34'ü (%40,5) ise kararsız olduğunu belirtti. Bilgilendirme sonrasında aşı yaptırma isteği ile cinsiyet, sağlık çalışanı olup olmama, gelir düzeyi, eğitim düzeyi, başvuru anındaki ağrı puanı, DYKİ puanı, immünsüpresyon varlığı ve HZ aşısının varlığından haberdar olma durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmadı (p>0,05). Bilgilendirme sonrasında aşı yaptırmak istememe/kararsız olmanın en sık nedeni (%48,3) aşının maliyeti iken, ikinci sırada (%31,0) aşının zararlı etkileri olabileceği endişesi yer aldı. Hastaların takip değerlendirmelerinde aşı yaptırma isteği anlamlı bir değişiklik göstermedi (p>0,05). PHN gelişen hastalarda da zaman içerisinde HZ aşısı yaptırma isteğinde anlamlı bir değişim saptanmadı. Sonuç: Hastaların HZ hastalığını isim olarak bilmesine rağmen klinik özellikleri, komplikasyonları ve aşıya ilişkin bilgi düzeylerinin yetersiz olduğu saptandı. Aşı farkındalığının düşük olması ve hastaların hiçbirinin aşılanmamış olması dikkat çekiciydi. Hastaların başvuru anındaki ağrı şiddeti ve DYKİ puanları ile aşı kabulü arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı. Ayrıca PHN gelişen hastalarda aşı kabulünde zaman içerisinde anlamlı bir değişim gözlenmedi. Aşı kabulünün klinik olarak daha fazla etkilenen hastalarda daha yüksek olmaması, aşıya yönelik karar sürecinde klinik durumdan ziyade diğer faktörlerin daha belirleyici olabileceğini düşündürmektedir. Bilgilendirme sonrasında aşı kabul oranlarında artış gözlenmesine rağmen, hastaların önemli bir kısmının aşıyı reddetmeye devam ettiği ve bu durumun en sık nedeninin maliyet ve yan etki endişesi olduğu belirlendi. Sonuç olarak, HZ aşısına yönelik tutumun yalnızca hastalık deneyimi ve klinik etkilenme ile değil; ekonomik faktörler, yan etki algısı ve bilgi kaynakları gibi çok boyutlu etkenler tarafından şekillendiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle aşılanma oranlarının artırılabilmesi için yalnızca bilgilendirme yapılmasının yeterli olmayabileceği, bunun yanında maliyetin azaltılması ve hedefe yönelik eğitim stratejilerinin geliştirilmesi gerektiği düşünmekteyiz. Ayrıca, hekim önerisinin aşı kabulü üzerinde belirleyici bir rol oynayabileceği göz önünde bulundurulduğunda, hekimlerin HZ aşısına yönelik farkındalıklarının ve öneri oranlarının artırılmasının da aşılanma oranlarını olumlu yönde etkileyebileceğini değerlendirmekteyiz.

Özet (Çeviri)

Objective: Studies evaluating the level of knowledge regarding herpes zoster (HZ) and its vaccine are limited, and these studies have been conducted in the general population or in specific patient groups. There are no studies directly evaluating patients diagnosed with HZ and investigating the relationship between patients' clinical findings and their attitudes toward vaccination. In our study, it was aimed to evaluate the knowledge levels of patients diagnosed with HZ in our clinic regarding HZ and the HZ vaccine, as well as their awareness of and attitudes toward vaccination; and to examine the relationship between clinical findings during the acute phase of the disease and attitudes toward vaccination. In addition, it was aimed to reveal changes in patients' vaccination attitudes during follow-up and to investigate the relationship between these changes and the development of postherpetic neuralgia (PHN). Materials and Methods: A total of 84 patients aged 18 years and older who were diagnosed with HZ and presented to the Dermatology Outpatient Clinic of Aydın Adnan Menderes University Hospital between January 1, 2025, and December 31, 2025, were included in the study. Detailed medical histories were obtained and dermatological examinations were performed. A structured questionnaire was administered to evaluate patients' HZ-related knowledge levels and their knowledge, awareness, and attitudes regarding the HZ vaccine. After providing information about HZ and its vaccine, vaccination attitudes were reassessed. Quality of life was evaluated at the first-week follow-up visit using the Dermatology Life Quality Index (DLQI). In addition, patients were re-evaluated at the 1st week, 1st month, and 3rd month to assess changes in vaccination attitudes over time. Results: The mean age of the 84 patients was 51.5±16.4 years; 43 (51.2%) were male and 41 (48.8%) were female. Dermatomal involvement was thoracic in 41 (48.8%) patients, cervical in 20 (23.8%), lumbar in 12 (14.3%), trigeminal (V1) in 4 (4.8%), sacral in 4 (4.8%), and lumbosacral in 1 (1.2%). One patient had disseminated HZ and one had Ramsay Hunt syndrome. As 8 patients were lost to follow-up, the 1-week, 1-month, and 3-month follow-up evaluations were performed in 76 patients. At the first-week follow-up visit, the mean DLQI score was 10.96±7.78. PHN developed in 11 patients (14.5%). The mean number of correct answers to the 17 questions assessing HZ knowledge level was 5.71±5.32. Only 10 patients (11.9%) were aware of the existence of the HZ vaccine. None of the patients had previously received HZ vaccination. Among the preferred methods of receiving information about vaccination, physician recommendation was the most common, with a rate of 84.3%. Before receiving information about HZ and its vaccine, 13 patients (15.5%) stated that they were willing to be vaccinated, 21 (25.0%) stated that they were unwilling, and 50 (59.5%) were undecided. Patients' vaccination attitudes showed a statistically significant change before and after receiving information (p=0.011). After the information was provided, 26 patients (31.0%) stated that they were willing to be vaccinated, 24 (28.6%) were unwilling, and 34 (40.5%) remained undecided. After receiving information, no statistically significant association was found between willingness to be vaccinated and gender, being a healthcare worker, income level, educational status, pain score at presentation, DLQI score, presence of immunosuppression, or prior awareness of the existence of the HZ vaccine (p>0.05). The most common reason for unwillingness or indecision after receiving information was the cost of the vaccine (48.3%), followed by concerns about possible adverse effects of the vaccine (31.0%). During follow-up evaluations, willingness to receive vaccination did not show a statistically significant change over time (p>0.05). Similarly, no statistically significant change in willingness to receive HZ vaccination was observed over time among patients who developed PHN. Conclusion: Although patients were familiar with herpes zoster (HZ) by name, their knowledge regarding its clinical features, complications, and vaccination was found to be insufficient. The low level of vaccine awareness and the fact that none of the patients had been vaccinated were remarkable. No significant association was found between pain severity at presentation, DLQI scores, and vaccine acceptance. In addition, no significant change in vaccine acceptance over time was observed among patients who developed PHN. The lack of higher vaccine acceptance among patients who were more clinically affected suggests that factors other than clinical severity may play a more decisive role in the decision-making process regarding vaccination. Although an increase in vaccine acceptance was observed after providing information, a considerable proportion of patients continued to refuse vaccination, with the most common reasons being cost and concerns about adverse effects. In conclusion, attitudes toward HZ vaccination appear to be shaped not only by disease experience and clinical burden, but also by multidimensional factors such as economic concerns, perceptions of adverse effects, and sources of information. Therefore, increasing vaccination rates may require not only patient education, but also reducing vaccine cost and developing targeted educational strategies. In addition, considering that physician recommendation may play a decisive role in vaccine acceptance, increasing physicians' awareness of HZ vaccination and improving their recommendation rates may also positively influence vaccination uptake.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    988894

    Kliniğimize başvuran erişkin bağışıklama endikasyonu olan hastaların influenza, pnömokok, tetanoz, COVİD-19, herpes zoster aşılanma oranlarının ve aşılar hakkındaki farkındalıklarının değerlendirilmesi

    Evaluation of influenza, pneumococcal, tetanus, COVID-19, and herpes zoster vaccination rates and vaccine awareness among adult patients with immunization indications presenting to our clinic

    ESRA KOCAKIR

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik MikrobiyolojiNecmettin Erbakan Üniversitesi

    Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. İBRAHİM ERAYMAN

  2. Tez No

    581184

    Romatoid artrit tanılı hastalarda retrospektif olarak tofasitinib'inetki, yan etki ile tam kan sayımı, lipit profili ve karaciğer fonksiyon testleri üzerine etkisinin incelenmesi

    Retrospective investigation of the effect of tofacitinib on efficiency, side effect and full blood counting, lipid profile and liver function tests in patients with romatoid arthritis

    DOĞAN BAYRAM

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    RomatolojiYıldırım Beyazıt Üniversitesi

    İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ŞÜKRAN ERTEN

  3. Tez No

    480892

    Bir üniversite hastanesinde göğüs hastalıkları polikliniği'ne başvuran koah tanılı hastaların influenza, pnömokok ve zona aşılarıyla ilgili bilgi ve tutumları

    The knowledge and attitudes of copd patients who applied to chest diseases outpatient clinic at A University Hospital on influenza, pneumococcal and herpes zoster vaccines

    BETÜL ŞENTÜRK

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    Aile HekimliğiAnkara Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. AYŞE GÜLSEN CEYHUN PEKER

  4. Tez No

    935741

    Psoriasis hastalarının aşılanma konusunda bilgi, tutum ve uygulamalarının değerlendirilmesi

    Evaluation of knowledge, attitudes and practices of psoriasis patients on vaccination

    AYŞEN YILMAZ UMUT

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    DermatolojiTrakya Üniversitesi

    Deri ve Zührevi Hastalıklar Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. YILDIZ GÜRSEL ÜRÜN

  5. Tez No

    744406

    Onkolojik tedavide kullanılan ilaçların dermatolojik yan etkileri

    Dermatological side effects of oncological treatments

    NURGÜL BAYRAM CANTÜRK

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    DermatolojiSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Deri ve Zührevi Hastalıklar Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. BURÇE CAN KURU

Geri Dön