Zaman baskısı ve online satın alma niyetinin tüketiciler üzerindeki etkisi
Time pressure and the effect of online purchase intentionon consumers
- Tez No: 1002499
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AHMET TAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Iğdır Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çağımızda teknolojinin hızla gelişmesi ve tüketicilerin teknolojiye yönelik artan eğilimi, pazarlama stratejilerinde önemli değişim ve dönüşümlere yol açmıştır. Bu değişimle birlikte geleneksel pazarlama anlayışı yerini giderek dijitalleşen pazarlama uygulamalarına bırakmış; özellikle e-ticaret alanı hızlı bir ivme kazanmıştır. Dijital ortamda tüketicilerin karar verme süreçlerinin daha kısa zaman dilimlerinde gerçekleşmesi, zaman baskısını çevrimiçi satın alma davranışlarını etkileyen önemli bir faktör haline getirmiştir. Bu çalışmada, zaman baskısının çevrimiçi satın alma niyeti ve tüketicilerin karar verme süreçleri üzerindeki etkilerinin akademik literatürde nasıl ele alındığını ortaya koymak amaçlanmaktadır. Araştırma, 2010–2025 yılları arasında yayımlanan çalışmaların sistematik biçimde incelendiği bibliyometrik analiz ve tema bazlı sentez yaklaşımına dayanmaktadır. Bu kapsamda Web of Science veri tabanında yer alan yayınlar PRISMA protokolü doğrultusunda taranmış, belirlenen dahil etme ve hariç tutma kriterleri çerçevesinde elenmiş ve nihai olarak işletme alanında sınıflandırılan 60 çalışma analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, zaman baskısı ve çevrimiçi satın alma niyeti konusundaki akademik üretimin özellikle 2016 sonrası dönemde belirgin biçimde arttığını göstermektedir. Ülke ve kurum bazlı analizler, çalışmaların büyük ölçüde Amerika Birleşik Devletleri, Çin ve Avrupa merkezli olduğunu; belirli üniversiteler ve araştırma merkezlerinin bu alandaki bilgi üretiminde öncü rol üstlendiğini ortaya koymaktadır. Tema bazlı bulgular incelendiğinde, zaman baskısının tüketici karar süreçlerini bilişsel, duygusal ve davranışsal boyutlarda etkilediği görülmektedir. Duygusal tepkiler açısından zaman baskısının stres, uyarılma ve acele duygularını tetikleyerek satın alma niyetini hızlandırdığı belirlenmiştir. Risk algısı bağlamında ise zaman baskısının etkilerinin bağlama duyarlı olduğu; bazı durumlarda tüketicilerin risk alma eğilimini artırırken, bazı durumlarda daha temkinli davranmalarına yol açtığı tespit edilmiştir. Ayrıca sosyal kanıt unsurlarının zaman baskısı altında karar verme sürecinde daha belirleyici hale geldiği, tüketicilerin ürün yorumları, puanlamalar ve diğer kullanıcı deneyimlerine daha fazla yöneldiği görülmektedir. Sonuç olarak bu çalışma, zaman baskısının çevrimiçi tüketici davranışları üzerinde güçlü ancak çift yönlü etkiler yarattığını ortaya koymaktadır. Zaman baskısı kısa vadede satın alma niyetini artıran etkili bir unsur olmakla birlikte, karar kalitesi, tüketici memnuniyeti ve uzun vadeli marka sadakati açısından potansiyel riskler barındırmaktadır. Bu nedenle zaman baskısının hem akademik literatürde hem de dijital pazarlama uygulamalarında stratejik, dengeli ve sürdürülebilir bir bakış açısıyla ele alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
In today's world, the rapid development of technology and consumers' increasing inclination toward technological solutions have led to significant changes and transformations in marketing strategies. Along with this transformation, traditional marketing approaches have gradually been replaced by digital marketing practices, and the field of e-commerce in particular has gained substantial momentum. The fact that consumers' decision-making processes occur within shorter time frames in digital environments has made time pressure an important factor influencing online purchasing behavior. This study aims to reveal how the effects of time pressure on online purchase intention and consumers' decision-making processes are addressed in the academic literature. The research is based on a bibliometric analysis and a theme-based synthesis approach, in which studies published between 2010 and 2025 were systematically examined. In this context, publications indexed in the Web of Science database were screened in accordance with the PRISMA protocol, filtered according to predetermined inclusion and exclusion criteria, and ultimately 60 studies classified within the field of business were analyzed. The findings indicate that academic production on time pressure and online purchase intention has increased significantly, particularly after 2016. Country- and institution-based analyses reveal that the majority of studies originate from the United States, China, and Europe, and that certain universities and research centers play a leading role in knowledge production in this field. Thematic findings show that time pressure affects consumer decision-making processes across cognitive, emotional, and behavioral dimensions. In terms of emotional responses, time pressure has been found to trigger stress, arousal, and feelings of urgency, thereby accelerating purchase intention. Regarding risk perception, the effects of time pressure appear to be context-sensitive; in some cases, it increases consumers' risk-taking tendencies, while in others, it leads them to behave more cautiously. Furthermore, social proof elements become more influential in decision-making under time pressure, with consumers relying more heavily on product reviews, ratings, and other users' experiences. In conclusion, this study demonstrates that time pressure has strong yet dual effects on online consumer behavior. Although time pressure can effectively increase purchase intention in the short term, it also carries potential risks in terms of decision quality, consumer satisfaction, and long-term brand loyalty. Therefore, it is concluded that time pressure should be addressed with a strategic, balanced, and sustainable perspective both in academic literature and in digital marketing practices.
Benzer Tezler
- Towards a model for analyzing the cognitive gap in user-product interaction throughout the technological evolution
Kullanıcı-ürün etkileşiminde bilişsel boşluk: Teknolojik evrim açısından bir analiz modeli
BEYZA DOĞAN
Doktora
İngilizce
2024
Endüstri Ürünleri Tasarımıİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE HÜMANUR BAĞLI
- Menşe ülkenin tüketicinin satın alma niyetine etkisinin nöropazarlama çerçevesinde incelenmesi
Investigation of the effect of country of origin on consumer's purchasing intention in neuromarketing
MEHTAP ODABAŞ SARGIN
- Online anlık satın alma davranışını etkileyen faktörlerin pişmanlık ve tatmin üzerindeki etkisinde marka bilinirliliği ve marka sadakatinin aracı rolü
The moderator role of brand awareness and brand loyalty on the factors that effect online impulse buying behaviour with the outcome of satisfacton and quilt
MELİS KAYTAZ YİĞİT
- Technology acceptance of 3d food printers and 3d printed food in domestic environments
3 boyutlu gıda yazıcı ve 3 boyutlu baskı alınmış gıdaların ev ortamında teknoloji kabulü
SELVİNAZ NESİBE KAYA
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Endüstri Ürünleri Tasarımıİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KORAY GELMEZ
- Çevrimiçi oyun bağımlılığında rekabet ve kompulsif çevrimiçi satın alma davranışının ilişkisi
The relationship of competition and compulsive online purchase behavior in online gaming addiction
YUSUF DORUK ÇUBUKCUOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜLENT TANSEL