Geri Dön

Denizel ortamda plastik kaynaklı katkı kimyasalları ve kalıcı organik kirleticilerin su–plastik–biyota etkileşimi

Water–plastic–biota interactions of plastic-associated additives and persistent organic pollutants in the marine environment

PDF İndir

  1. Tez No: 1002778
  2. Yazar: SERAP PASLI
  3. Danışmanlar: PROF. DR. ÜLGEN AYTAN
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Deniz Bilimleri, Su Ürünleri, Marine Science, Aquatic Products
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışma, Güneydoğu Karadeniz denizel ortamında plastiklerle ilişkili katkı kimyasalları ile kalıcı organik kirleticilerin (KOK'lar) su–plastik–biyota matrikslerinde eş zamanlı dağılımını kapsamlı biçimde değerlendiren ilk çalışmadır. Polimer matrikslerinden salınan ya da çevresel ortamdan adsorbe edilen plastikleştiriciler, fenolik bileşikler ve antioksidanlar gibi plastik kaynaklı katkı kimyasalları, polisiklik aromatik hidrokarbonlar (PAH'lar), poliklorlu bifeniller (PCB'ler), pestisitler ve fungusitler gibi KOK'lar ile birlikte incelenmiştir. Nisan–Eylül 2025 döneminde deniz suyunda ölçülen plastik katkı kimyasallarının konsantrasyonları; plastikleştiriciler için 14,26–5042,11 ng/l, fenolik bileşikler için 4,26–193,24 ng/l ve antioksidanlar için 8,77–4652,93 ng/l aralığında değişmiştir. Solvent konsantrasyonları 0,53–0,50 ng/l arasında belirlenirken, naftalenler LOD–1,48 ng/l ve koku verici bileşikler LOD–5,20 ng/l aralığında saptanmıştır. Aynı matrikste KOK konsantrasyonları, PAH'lar için 2,76–26,47 ng/l, pestisitler için 7,00–1320,27 ng/l ve fungusitler için 0,33–2,41 ng/l aralığında bulunmuş, PCB'ler ise analitik tespit limitinin altında kalmıştır. Plastiklerde, plastik katkı kimyasallarının konsantrasyonları deniz suyuna kıyasla belirgin biçimde daha yüksek olup; plastikleştiriciler için 202,71–29.484,91 ng/g, fenolik bileşikler için 223,95–5147,65 ng/g, antioksidanlar için LOD–61.795,51 ng/g, solventler için LOD–12,51 ng/g, naftalenler için LOD–2,24 ng/g ve koku verici bileşikler için LOD–112,24 ng/g aralığında değişmiştir. Plastiklerde ölçülen KOK konsantrasyonları ise PAH'lar için 35,22–704,09 ng/g, PCB'ler için LOD–2,85 ng/g, pestisitler için 1,14–2081,71 ng/g ve fungusitler için 1,29–16,31 ng/g olarak belirlenmiştir. Midyelerde KOK konsantrasyonları; PAH'lar için 53,03–60,65 ng/g, PCB'ler için 0,10–0,15 ng/g ve pestisitler için 1,29–2,04 ng/g aralığında saptanmıştır. PAH konsantrasyonları midyede deniz suyuna kıyasla yaklaşık üç kat, plastiklerde ise deniz suyuna göre yaklaşık 35 kat daha yüksek olduğu belirlenmiştir. PCB'ler deniz suyunda tespit edilememesine rağmen, plastiklerde midyelere kıyasla yaklaşık iki kat daha yüksek konsantrasyonlarda birikmiştir. Pestisit konsantrasyonları ise plastiklerde, deniz suyunda ölçülen değerlere göre yaklaşık 1,5 kat daha yüksek bulunmuştur. Genel olarak bu bulgular, Karadeniz'de plastik kirliliğinin yalnızca fiziksel bir yük oluşturmadığını, aynı zamanda denizel ekosistem için önemli bir kimyasal stres faktörü olduğunu ortaya koymaktadır. Bu nedenle plastiklerin ekotoksikolojik etkilerinin, denge temelli yaklaşımların ötesinde, polimere özgü özellikler, çevresel koşullar ve biyolojik etkileşimleri dikkate alan deneysel kanıtlar ışığında değerlendirilmesi gerekmektedir.

Özet (Çeviri)

This study presents the first comprehensive assessment of the simultaneous distribution of plastic associated additives and persistent organic pollutants (POPs) in water-plastic- biota matrices in the marine environment of the southeastern Black Sea. Plastic-associated additives, including plasticizers, phenolic compounds and antioxidants released from polymer matrices or adsorbed from the surrounding environment, were investigated alongside POPs such as polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs), polychlorinated biphenyls (PCBs), pesticides and fungicides. Between April and September 2025, concentrations of plastic additives in seawater ranged from 14,26 to 5042,11 ng/l for plasticizers, 4,26 to 193,24 ng/l for phenolic compounds, and 8,77 to 4652,93 ng/l for antioxidants. Solvent concentrations varied between 0,53 and 0,50 ng/l, while naphthalenes and fragrance compounds ranged from LOD to 1,48 ng/l and from LOD to 5,20 ng/l, respectively. In the same matrix, POP concentrations ranged from 2,76 to 26,47 ng/l for PAHs, 7,00 to 1320,27 ng/l for pesticides, and 0,33 to 2,41 ng/l for fungicides, whereas PCBs remained below the analytical detection limit. In plastics, plastic additive concentrations were substantially higher, ranging from 202,71 to 29484,91 ng/g for plasticizers, 223,95 to 5147,65 ng/g for phenolic compounds, LOD to 61795,51 ng/g for antioxidants, LOD to 12,51 ng/g for solvents, LOD to 2,24 ng/g for naphthalenes, and LOD to 112,24 ng/g for fragrance compounds. Correspondingly, POP concentrations in plastics ranged from 35,22 to 704,09 ng/g for PAHs, LOD to 2,85 ng/g for PCBs, 1,14 to 2081,71 ng/g for pesticides, and 1,29 to 16,31 ng/g for fungicides. In mussels, POP concentrations were detected at 53,03–60,65 ng/g for PAHs, 0,10–0,15 ng/g for PCBs, and 1,29–2,04 ng/g for pesticides. PAH concentrations in mussels were approximately three times higher than those in seawater and about 35 times higher in plastics relative to seawater. PCBs, although below the detection limit in seawater, accumulated in plastics at concentrations approximately two times higher than in mussels. Pesticide concentrations in plastics were approximately 1.5 times higher than those measured in seawater. Overall, the findings indicate that plastic pollution in the Black Sea constitutes not only a physical burden but also a significant chemical stressor for the marine ecosystem. The ecotoxicological impacts of plastics should therefore be evaluated beyond equilibrium-based approaches, incorporating experimental evidence that accounts for polymer-specific properties, environmental conditions and biological interactions.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    885740

    Denizel ortamda gemi kaynaklı plastik ve mikroplastik atıkların incelenmesi

    Investigation of plastic and microplastic waste from ships in the marine environment

    MERVE BETÜL KARADEMİR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Denizcilikİstanbul Teknik Üniversitesi

    Denizcilik Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)

    DOÇ. DR. TANZER SATIR

  2. Tez No

    835385

    Mersin liman bölgesi kıyısal alanında katı atık karakterizasyonu ve mikroplastik kirliliği

    Solid waste characterization and microplastic pollution in the coastal area of Mersin port regi̇on

    ZEKİ ALTUN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Çevre MühendisliğiMersin Üniversitesi

    Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MEHMET ALİ MAZMANCI

  3. Tez No

    490232

    Rize Sarayköy plajında deniz çöplerinin değerlendirilmesi

    Assessment of marine litter on Saraykoy beach of Rize

    FURKAN KARACAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    Deniz BilimleriRecep Tayyip Erdoğan Üniversitesi

    Su Ürünleri Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. ÜLGEN AYTAN

  4. Tez No

    587791

    İstanbul'un Karadeniz kıyılarında mikroplastik kirliliğinin araştırılması

    Investigation of microplastic pollution in the Blacksea coasts of Istanbul

    MÜGE ŞENER

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Çevre Mühendisliğiİstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa

    Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. NİLGÜN BALKAYA

  5. Tez No

    451335

    Denizel ortamda islanma ve kuruma döngüsünün cam takviyeli plastik malzemenin performansina etkisi

    The effect of wet- dry cycle in marine environment on the performance glass reinforced meterials

    HALİS HALUK BAYKAL

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2016

    Gemi MühendisliğiDokuz Eylül Üniversitesi

    Deniz Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. GÖKDENİZ NEŞER

Geri Dön