Öğretmenlerde çevre sağlığı okuryazarlığı ve iklim değişikliği kaygısı: Ekolojik ayak izi farkındalığının aracılık rolü
Environmental health literacy and climate change concern among teachers: The mediating role of ecological footprint awareness
- Tez No: 1003512
- Danışmanlar: PROF. DR. PINAR SOYLAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fırat Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Son yıllarda giderek artan çevre kirliliği ve bu kirlilikten kaynaklanan iklim değişikliği, bireylerde fiziksel ve ruhsal sağlık sorunlarını da beraberinde getirmektedir. Büyük ölçüde insan faaliyetleri sonucu meydana gelen bu kirliliğin önlenebilmesi ve gelecek kuşaklar için tehdit oluşturmaması amacıyla bireylerin çevresel sağlık okuryazarlığının ve ekolojik ayak izi farkındalığının artırılması önem teşkil etmektedir. Bu doğrultuda gerçekleştirdiğimiz çalışmanın amacı gelecek nesillere yön verecek olan öğretmenlerin çevre sağlığı okuryazarlığı ve iklim değişikliği kaygı düzeylerinin belirlenmesi ve ekolojik ayak izi farkındalığının bu ilişkide ki aracı rolünün saptanmasıdır. Nicel yöntemler ve kesitsel- ilişkisel araştırma tasarımı kullanılarak gerçekleştirilen çalışma 30 Nisan- 17 Eylül 2025 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın örneklemini Elazığ ve Erzincan illerinde MEB'e bağlı ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde görev yapan 281 öğretmen oluşturmuştur. Verilerin elde edilmesinde 'Tanıtıcı Bilgi Formu', 'Çevre Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği', 'İklim Değişikliği Kaygı Ölçeği' ve 'Ekolojik Ayak İzi Farkındalık Ölçeği' kullanılmıştır. Çalışmada toplanan veriler, SPSS for Windows 22 yazılımı aracılığıyla analiz edilmiştir. Betimleyici istatistikler olarak; sayısal değerler, yüzdeler, minimum ve maksimum değerler, ortalama ve standart sapma kullanılmıştır. Verilerin normal dağılıma uygunlukları ise“Kurtosis”ve“Skewness”kat sayıları (±2) ile hesaplanmıştır. Aracılık rolünün analizinde ise Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) ile Bootstrap tekniği kullanılmıştır. Çalışmamızın sonuçlarına göre, Çevre Sağlığı Okuryazarlığının, İklim Değişikliği Kaygısı üzerinde doğrudan anlamlı bir etkisinin bulunmadığı fakat Çevre Sağlığı Okuryazarlığının, Ekolojik Ayak İzi Farkındalığı üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu ve Ekolojik Ayak İzi Farkındalığının, Çevre Sağlığı Okuryazarlığı ile İklim Değişikliği Kaygısı arasındaki ilişkide aracı rol oynadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuç, bireylerde çevresel sağlık okuryazarlığı düzeylerinin artırılmasının, çevresel farkındalık oluşturabileceğini ve artan farkındalığın öğretmenlerde iklim değişikliği kaygısına yol açabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
In recent years, increasing environmental pollution and the resulting climate change have brought about physical and mental health problems for individuals. To prevent this pollution, largely caused by human activities, and to ensure it doesn't pose a threat to future generations, it is crucial to increase individuals' environmental health literacy and ecological footprint awareness. The aim of this study is to determine the environmental health literacy and climate change anxiety levels of teachers, who will guide future generations, and to identify the mediating role of ecological footprint awareness in this relationship. This study, conducted using quantitative methods and a cross-sectional-relational research design, took place between April 30 and September 17, 2025. The sample consisted of 281 teachers working in primary, secondary, and high schools affiliated with the Ministry of National Education in Elazığ and Erzincan provinces. Data were collected using a 'Demographic Information Form', the 'Environmental Health Literacy Scale', the 'Climate Change Anxiety Scale', and the 'Ecological Footprint Awareness Scale'. The data collected in this study were analyzed using SPSS for Windows 22 software. Descriptive statistics included numerical values, percentages, minimum and maximum values, mean, and standard deviation. The normality of the data distribution was calculated using the“Kurtosis”and“Skewness”coefficients (±2). Structural Equation Modeling (SEM) and Bootstrap techniques were used to analyze the mediating role. According to the results of our study, Environmental Health Literacy does not have a direct significant effect on Climate Change Anxiety, but it does have a significant effect on Ecological Footprint Awareness, and Ecological Footprint Awareness plays a mediating role in the relationship between Environmental Health Literacy and Climate Change Anxiety. This result shows that increasing environmental health literacy levels in individuals can create environmental awareness, and increased awareness can lead to climate change anxiety in teachers.
Benzer Tezler
- Hayat bilgisi dersi öğretim programının sağlık okuryazarlığı açısından incelenmesi
Examination of“Life sciences course curriculum”in terms of health literacy
MUHAMMET ATIF ÖZPEHRİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET KARABAL
- Öğretmenlerde motivasyonel görüşme tekniğinin sigara içme arzusu ve sigara bırakma başarısına etkisi
The effect of motivational interviewing technique on smoking desire and smoking cessation success in teachers
EZGİ PAŞAOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
HemşirelikManisa Celal Bayar ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLAY AÇIL
- İlköğretim binalarında fiziksel risk etmenleri parametrelerinin incelenmesi
Examination of physical risk factor parameters in primary school buildings
GİZEM ÜZEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Mühendislik BilimleriSivas Cumhuriyet Üniversitesiİş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET FERTELLİ
- Bir ilkokulda gürültü kirliliğini azaltmaya yönelik eğitim çalışmalarının değerlendirilmesi
Evaluation of noise pollution and noise reduction training in a primary school
CEMİLE SİNEM AKYÜN GEZGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MIZRAP BULUNUZ
- Okul öncesi öğretmen görüşlerine göre Reggio Emilia yaklaşımında sınıf yönetimi süreçleri
Classroom management processes in the Reggio Emilia approach according to preschool teacher opinions
ŞULE GÜNEŞ GÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimHarran ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA ÖZMUSUL