Savunma amaçlı tıp uygulamalarına Türkiye'de çalışan hekimlerin yaklaşımı
Defensive medicine behaviors among physicians practicing in Turkey
- Tez No: 1003558
- Danışmanlar: PROF. DR. ÜMİT NACİ GÜNDOĞMUŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Adli Tıp, Forensic Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tıp Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde tıpta klinik karar alma süreçleri, yalnızca hasta yararını önceleyen etik ilkeler ve bilimsel kanıtlarla sınırlı olmayıp; artan hasta şikâyetleri, hukuki yaptırımlar, hasta şiddeti ve sağlık sistemine ilişkin yapısal baskılar nedeniyle daha karmaşık bir hâl almıştır. Bu bağlamda Savunma Amaçlı Tıp (SAT) ya da defansif tıp, hekimlerin klinik kararlarını tıbbi gereklilikten ziyade olası hukuki sonuçları dikkate alarak şekillendirmesi olarak tanımlanmaktadır. Türkiye'de SAT uygulamalarının artması üzerine, 27 Mayıs 2022 tarihinde yürürlüğe giren 7406 sayılı Türk Ceza Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 15 Haziran 2022 tarihli ve 31867 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sağlık Meslek Mensuplarının Tıbbi İşlem ve Uygulamaları Nedeniyle Soruşturulmasına ve İdarece Ödenen Tazminatın Rücu Edilmesine Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ile malpraktis süreçlerinin yeniden düzenlenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de hekimlerin Savunma Amaçlı Tıp davranışlarını değerlendirmek ve söz konusu yasal düzenlemeler sonrasında bu davranışlarda bir değişiklik olup olmadığını ortaya koymaktır. Haziran 2024–Aralık 2024 tarihleri arasında yürütülen kesitsel tanımlayıcı çalışmada, Türkiye genelinde kamu, özel ve üniversite hastaneleri ile birinci basamakta aktif çalışan hekimlere çevrimiçi anket yöntemiyle ulaşılmış ve 310 katılımcı analize dâhil edilmiştir. Veriler, Ünal ve Akbolat tarafından geliştirilen 10 maddelik Savunma Amaçlı Tıp Ölçeği ile toplanmış; pozitif SAT (PSAT) ve negatif SAT (NSAT) alt boyutları yasa öncesi ve yasa sonrası dönemler açısından karşılaştırılmıştır. İstatistiksel analizler SPSS 22.0 programı kullanılarak yapılmış ve anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular, 7406 sayılı Kanun ve ilişkili yönetmelik sonrasında hekimlerin SAT davranışlarında beklenen azalmanın gerçekleşmediğini göstermiştir. Yasa sonrası dönemde hem pozitif hem de negatif SAT davranışlarının tüm bileşenlerinde istatistiksel olarak anlamlı artış saptanmıştır. Demografik değişkenler açısından cinsiyet ile SAT davranışları arasında anlamlı ilişki bulunmazken, genç yaş grubunda bazı kaçınmacı davranışların daha belirgin olduğu izlenmiştir. Kurum türüne göre değerlendirmede ise hiçbir sağlık hizmeti basamağında SAT davranışlarında anlamlı bir azalma görülmemiştir. Sonuç olarak, mevcut yasal düzenlemelerin sahada hekimler açısından yeterli güven ortamını oluşturamadığı ve Savunma Amaçlı Tıp davranışlarını azaltmada sınırlı etkiye sahip olduğu değerlendirilmektedir. SAT'ın azaltılabilmesi için mevzuatın uygulanmasına ilişkin süreçlerin daha şeffaf ve öngörülebilir hâle getirilmesi ve hekimlere yönelik kurumsal-hukuki destek mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
In contemporary medical practice, clinical decision-making processes are no longer limited to ethical principles and scientific evidence prioritizing patient benefit; rather, they have become increasingly complex due to rising patient complaints, legal sanctions, violence against healthcare professionals, and structural pressures within healthcare systems. In this context, Defensive Medicine (DM) refers to physicians' tendency to shape clinical decisions based not on medical necessity but on the consideration of potential legal consequences. In response to the increasing prevalence of defensive medical practices in Türkiye, malpractice procedures were restructured through the enactment of Law No. 7406 on Amendments to the Turkish Penal Code and Certain Other Laws, which entered into force on 27 May 2022, and the Regulation on the Procedures and Principles Regarding the Investigation of Healthcare Professionals Due to Medical Procedures and Practices and the Recourse of Compensation Paid by the Administration, published in the Official Gazette No. 31867 on 15 June 2022. The aim of this study was to evaluate defensive medicine behaviors among physicians in Türkiye and to determine whether these behaviors changed following the implementation of the aforementioned legal regulations. This cross-sectional descriptive study was conducted between June 2024 and December 2024. Physicians actively working in public, private, and university hospitals, as well as in primary healthcare settings across Türkiye, were reached via an online survey, and a total of 310 participants were included in the analysis. Data were collected using the 10-item Defensive Medicine Scale developed by Ünal and Akbolat. Positive defensive medicine (PDM) and negative defensive medicine (NDM) subdimensions were compared between the pre-legislation and post-legislation periods. Statistical analyses were performed using SPSS version 22.0, and a p-value of <0.05 was considered statistically significant. The findings demonstrated that the expected reduction in defensive medicine behaviors did not occur following the enactment of Law No. 7406 and the related regulation. Statistically significant increases were observed in all components of both positive and negative defensive medicine behaviors in the post-legislation period. While no significant association was found between gender and defensive medicine behaviors, certain avoidance-related behaviors were more pronounced among younger physicians. Furthermore, no significant decrease in defensive medicine practices was observed across any type of healthcare institution. In conclusion, the current legal regulations appear to have limited effectiveness in establishing a sufficient sense of security for physicians in clinical practice and in reducing defensive medicine behaviors. To effectively mitigate defensive medicine, greater transparency and predictability in the implementation of legal procedures, along with the strengthening of institutional and legal support mechanisms for physicians, are considered essential.
Benzer Tezler
- Measurement-based antenna misalignment analysis and angle of arrival estimation for terahertz wireless communication systems
Kablosuz haberleşme sistemlerinde ölçüm tabanlı hatalı anten hizalaması analizi ve geliş açısı kestirimi
HASAN NAYİR
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Elektrik ve Elektronik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiElektronik ve Haberleşme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜNEŞ ZEYNEP KARABULUT KURT
- Gelişmekte olan ülkelerin dış borç sorunu ve Türkiye'nin dış borçları
Başlık çevirisi yok
MUSTAFA KARAGÖZ
- A deep learning based framework for identification of ship types using optical satellite images
Optik uydu görüntüleri kullanarak gemi tiplerinin imliklendirilmesi için derin öğrenme tabanlı yöntem
SERDAR KIZILKAYA
Doktora
İngilizce
2023
İletişim Bilimleriİstanbul Teknik Üniversitesiİletişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ELİF SERTEL
- Kükürt dioksit ve hiperbarik oksijenin sıçan solunum sisteminde oluşturduğu yapısal değişikliklerde vitamin E ve C kombinasyonu etkilerinin ışık mikroskobu düzeyinde incelenmesi
Light microscopic examination of the effects of E and C vitamin combination on the structural changes in the rat respiratory system induced by SO2 and HBO
ERKAN KIBRISLI
- Selülozik atıklardan hareketle iletken kompozit eldesi karakterizasyonu ve bazı uygulamaları
Characterization of conductive composite based on cellulosic wastes and some applications
PELİN YAZICI
Doktora
Türkçe
2023
Kimyaİstanbul Teknik ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BELKIZ USTAMEHMETOĞLU