Devlet üniversitelerinde kurumsal risk yönetimi, dinamik yetenekler ve örgütsel performans ilişkisi: Örgüt kültürü ve dönüşümcü liderliğin rolü
The relationship between enterprise risk management, dynamic capabilities, and organisational performance in state universities: The role of organisational culture and transformational leadership
- Tez No: 1003626
- Danışmanlar: PROF. DR. TOLGA DEMİRBAŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Maliye, Finance
- Anahtar Kelimeler: Dinamik yetenekler, Kurumsal risk yönetimi, Liderlik, Yüksek okullar, Örgüt kültürü, Örgütsel performans, Dynamic capabilities, Enterprise risk management, Leadership, High school, Organizational culture, Organizational performance
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Uludağ Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Maliye Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bütçe ve Mali Planlama Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, Türkiye'deki devlet üniversitelerinde Kurumsal Risk Yönetimi (KRY) olgunluğunun örgütsel performans üzerindeki etkisi incelenmiş; bu etkinin dinamik yetenekler aracılığıyla nasıl şekillendiği ile söz konusu süreçte dönüşümcü liderlik ve yenilikçi ve rekabetçi örgüt kültürünün rolü bütünleşik bir araştırma modeli çerçevesinde ele alınmıştır. Artan çevresel belirsizlikler, kamu kaynakları üzerindeki baskı ve yükseköğretimde giderek yoğunlaşan rekabet ortamı, devlet üniversitelerinin yalnızca geleneksel eğitim ve araştırma misyonları çerçevesinde değil; aynı zamanda rekabetçi bir yükseköğretim ortamında kurumsal riskleri dinamik yetenekler aracılığıyla örgütsel performansa dönüştürebilme kapasitesini giderek daha önemli hâle getirmektedir. Bu bağlamda KRY, üniversitelerin amaçlarına ulaşmasını etkileyebilecek belirsizlikleri bütüncül bir yaklaşımla değerlendiren, önceliklendiren ve yöneten sistematik bir süreçtir. Buna karşın, yükseköğretim kurumlarında KRY uygulamalarının dinamik yetenekler aracılığıyla örgütsel performansa nasıl yansıdığını bütüncül bir çerçevede ele alan ampirik çalışmalara literatürde rastlanmamaktadır. Bu doğrultuda çalışmada, KRY olgunluğu, dinamik yetenekler, stratejik planlama, dönüşümcü liderlik ve yenilikçi ve rekabetçi örgüt kültürü değişkenlerini içeren bütünleşik bir yapısal model geliştirilmiştir. Araştırma, Türkiye'deki 75 devlet üniversitesinde görev yapan toplam 199 yönetici ve iç denetçiden anket yöntemiyle elde edilen verilerle gerçekleştirilmiştir. Analiz birimi kurumsal düzey olarak belirlenmiş bu çerçevede örgütsel performans için URAP 2025 verileri kullanılırken diğer değişkenler için anket verileri üniversite bazında ortalama alınarak analize dahil edilmiştir. Hipotezler kısmi en küçük kareler yapısal eşitlik modellemesi (PLS-SEM) yöntemiyle test edilmiştir. Ampirik bulgular, KRY olgunluğunun örgütsel performansı pozitif yönde etkilediği yönündeki hipotezi doğrulamamakta; aksine, iki değişken arasında negatif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunduğunu göstermektedir. Ancak KRY olgunluğunun dinamik yetenekler aracılığıyla örgütsel performans üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. Bu sonuç, KRY olgunluğu ile örgütsel performans arasındaki ilişkide dinamik yeteneklerin oldukça önemli bir aracı değişken olduğunu göstermektedir. Stratejik planlamanın KRY olgunluğu ve dinamik yetenekler üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı etkilerinin bulunduğu belirlenmiş; ancak örgütsel performans üzerindeki doğrudan etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca yenilikçi ve rekabetçi örgüt kültürü ile dönüşümcü liderliğin, KRY olgunluğu ve dinamik yetenekler aracılığıyla örgütsel performansı dolaylı olarak ve istatistiksel açıdan anlamlı biçimde etkilediği görülmüştür. Elde edilen bulgular, KRY' nin örgütsel performans üzerindeki etkisinin doğrudan değil, belirli örgütsel kapasite ve yönetsel süreçler aracılığıyla ortaya çıktığını göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, KRY olgunluğu ile dinamik yetenekler arasındaki ilişkinin ve bu ilişkinin örgütsel performans üzerindeki yansımalarının devlet üniversiteleri bağlamında bütünleşik bir model içinde ampirik olarak test edilmesine katkı sağlamaktadır. Uygulama açısından ise çalışma, devlet üniversitelerinde risk yönetimi uygulamalarının örgütsel performansı geliştirme amacı doğrultusunda stratejik süreçler ve örgütsel yetkinliklerle birlikte ele alınmasının önemine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines the impact of Enterprise Risk Management (ERM) maturity on organisational performance at state universities in Türkiye. It explores how this impact is shaped through dynamic capabilities and examines the role of transformational leadership and innovative and competitive organisational culture in this process within an integrated research model. Increasing environmental uncertainties, pressure on public resources, and an increasingly competitive environment in higher education make it increasingly important for state universities to be able to transform corporate risks into organisational performance through dynamic capabilities, not only within the framework of their traditional education and research missions, but also in a competitive higher education environment. In this context, ERM is a systematic process that comprehensively assesses, prioritises, and manages uncertainties that may affect universities' ability to achieve their objectives. However, there is a lack of empirical studies in the literature that comprehensively examine how ERM practices in higher education institutions translate into organisational performance through dynamic capabilities. Accordingly, this study developed an integrated structural model comprising the variables of ERM maturity, dynamic capabilities, strategic planning, transformational leadership, and innovative and competitive organisational culture. The research was conducted using data obtained through a survey of 199 managers and internal auditors working at 75 state universities in Türkiye. The unit of analysis was determined as the institutional level. Within this framework, URAP 2025 data were used for organisational performance, while survey data for other variables were averaged at the university level and included in the analysis. The hypotheses were tested using the partial least squares structural equation modelling (PLS-SEM) method. Empirical findings do not confirm the hypothesis that ERM maturity positively affects organisational performance; on the contrary, they show a negative and statistically significant relationship between the two variables. However, it has been observed that ERM maturity has a positive and statistically significant effect on organisational performance through the development of dynamic capabilities. This result indicates that dynamic capabilities are a highly significant mediating variable in the relationship between ERM maturity and organisational performance. It was determined that strategic planning has positive and statistically significant effects on ERM maturity and dynamic capabilities; however, its direct effect on organisational performance was found to be statistically insignificant. Furthermore, it was observed that innovative and competitive organisational culture, as well as transformational leadership, indirectly and statistically significantly affect organisational performance through ERM maturity and dynamic capabilities. The findings indicate that the effect of ERM on organisational performance is not direct but emerges through specific organisational capacities and managerial processes. In this respect, the study contributes to the empirical testing of the relationship between ERM maturity and dynamic capabilities and its implications for organisational performance within an integrated model in the context of state universities. In terms of application, the study points to the importance of addressing risk management practices in state universities in conjunction with strategic processes and organisational competencies, with the aim of improving organisational performance.
Benzer Tezler
- Kurumsal risk yönetimi kapsamında risk odaklı iç denetim analizi; Marmara Bölgesindeki devlet üniversitelerine yönelik bir araştırma
Risk-based internal audit analysis within the scope of corporate risk management; A research for state universities in Marmara Region
MELEK DAMLA MANDALAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Ekonomiİstanbul Aydın ÜniversitesiMuhasebe ve Finans Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ESİN NESRİN CAN
- Üniversitelerin bilişim teknolojileri risk yönetimi başarısını etkileyen faktörlerin yapısal eşitlik modeli ile modellenmesi
Modeling the factors effecting universities it risk management achievement by using structured equation modeling
VİLDAN ATEŞ
Doktora
Türkçe
2014
İşletmeGazi ÜniversitesiYönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİLAL GÜNEŞ
- Kurumsal risk yönetiminin Türk kamu mali yönetiminde uygulanması ve uygulamaya etki eden faktörlerin araştırılması: Kamu üniversiteleri örneği
Application of corporate risk management in Turkish public financial management and research on factors affecting application: The case of public universities
NAZMİ ZARİFİ GÜRKAN
Doktora
Türkçe
2019
MaliyeSüleyman Demirel ÜniversitesiMaliye Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM ATTİLA ACAR
- E-iç kontrol sistemlerinin kamu üniversitelerinde kullanımı üzerine bir araştırma
A research on the use of e-internal control systems in public universities
ÖZER ŞEN
- Kurumsal yerel ağlarda açık kaynak tabanlı merkezi VoIP santral mimarisi ve performans değerlendirmesi
Open source-based centralized VoIP switch architecture and performance evaluation in corporate local area networks
EMRE KARAKUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolSakarya ÜniversitesiBilişim Sistemleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞRUL TAŞCI