Dietilnitrozamin ile oluşturulan deneysel hepatoselüler karsinom modelinde N-asetilsistein ve likopenin koruyucu etkilerinin araştırılması
Investigation of the protective effects of N-acetylcysteine and lycopene in an experimental hepatocellular carcinoma model induced by diethylnitrosamine
- Tez No: 1004017
- Danışmanlar: PROF. DR. YUSUF TÜRKÖZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Biyokimya, Biochemistry
- Anahtar Kelimeler: Dietilnitrozamin, Hepatoselüler karsinom, Matriks metalloproteinaz 2, Diethylnitrosamine, Hepatocellular carcinoma, Matrix metalloproteinase 2
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İnönü Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: HCC, genetik ve epigenetik değişikliklerin birikimi sonucu gelişen çok aşamalı bir süreçtir. Bu süreç, N-nitroso bileşiklerinin kullanıldığı deneysel HCC modelleriyle simüle edilebilmektedir. Karsinojenik N-nitroso bileşikleri, insanlarda çevresel ve endojen sentez yoluyla maruziyet oluşturabilmekte ve HCC'ye yol açabilmektedir. Son yıllarda HCC tedavisinde gelişmeler olmasına rağmen, mevcut tedavilere karşı gelişen direnç, yeni terapötik yaklaşımları gerekli kılmaktadır. Literatürde likopen ve NAC'ın kemopreventif etkileri bildirilmiş olsada, bunların kombinasyonunun hepatokarsinogenez sürecine etkileri değerlendirilmemiştir. Çalışmamızda, DEN/TAA indüklü HCC modelinde likopen ve DNA tamir mekanizmalarını destekleyen NAC'ın birlikte kullanımının, erken dönem karsinogeneze etki potansiyelinin biyokimyasal/histopatolojik yaklaşımlar aracılığıyla araştırılması amaçlanmıştır. Materyal ve Metot: Çalışmada 56 fare beş gruba ayrıldı (Kontrol, DEN, Likopen+DEN, Likopen+NAC+DEN, NAC+DEN). Kontrol grubu normal beslenirken, diğer gruplarda 3–10. haftalar arasında DEN ve 11–18. haftalar arasında TAA intraperitoneal uygulanarak HCC modeli oluşturuldu. Likopen ve/veya NAC uygulamasına DEN'den 3 gün önce başlanarak 24. haftaya kadar sürdürüldü. Çalışma sonunda karaciğer dokusunda inflamasyon (sitokinler, Nrf2, NF-κB p65, p-NF-κB p65), apoptozis (Kaspaz-3, Kaspaz-9, Bax, Bcl-2) ve neoplastik/fibrotik (GST-pi, Glipikan-3, VEGF, MMP-2) biyoelirteçler analiz edildi. Bulgular: NAC uygulaması, NF-κB, VEGF ve MMP-2 düzeylerinde kontrol grubuna göre anlamlı değişiklik oluşturmadı. Likopen uygulamaları NF-κB'yi azaltarak antiinflamatuar etki gösterirken, VEGF ve MMP-2 ekspresyonunu artırarak anjiyogenez ve invazyonu destekledi. Likopen ve/veya NAC uygulaması Bax/Bcl-2 oranını azaltarak antiapoptotik etki gösterirken Kaspaz-3 ve Kaspaz-9 aktivasyonunun saptanmaması bu bulguyu destekledi. Likopen ve/veya NAC uygulaması, DEN grubuna kıyasla TGF-β1 düzeyini artırdı, HCC'ye özgü eksprese edilen glipikan-3 düzeylerini düşürdü, tümör nodül sayısında artışa neden oldu. Sonuç: Antioksidan/antiinflamatuar/antikanser özellikleriyle bilinen likopen ve NAC bileşiklerinin, etkili oldukları hücresel mekanizmalar bilinmemekle birlikte, karsinogenezi artırabilecekleri saptandı.
Özet (Çeviri)
Aim: HCC is a multistep disease arising from the accumulation of genetic and epigenetic alterations. This process can be reproduced in experimental models using N-nitroso compounds, which may also cause environmental and endogenous exposure in humans and contribute to HCC development. Despite advances in HCC treatment, therapeutic resistance remains a major challenge, highlighting the need for novel strategies. Although lycopene and NAC have been reported to exert chemopreventive effects, the impact of their combined use on hepatocarcinogenesis has not yet been clarified. Therefore, this study aimed to investigate the effects of combined lycopene and NAC administration, known to support DNA repair mechanisms, on early-stage hepatocarcinogenesis in a DEN/TAA-induced HCC model using biochemical and histopathological analyses. Materials and Methods: Fifty-six mice were divided into five groups: Control, DEN, Lycopene+DEN, Lycopene+NAC+DEN, and NAC+DEN. Except for the Control group, HCC was induced by intraperitoneal DEN (weeks 3–10) and TAA (weeks 11–18). Lycopene and/or NAC were administered three days before DEN initiation and continued until week 24. Hepatic inflammatory (cytokines, Nrf2, NF-κB p65, p-NF-κB p65), apoptotic (Caspase-3, Caspase-9, Bax, Bcl-2), and neoplastic/fibrotic (GST-pi, Glypican-3, VEGF, MMP-2, TGF-β1) biomarkers were evaluated. Results: NAC didn't significantly alter NF-κB, VEGF, or MMP-2 levels. Lycopene reduced NF-κB but increased VEGF and MMP-2 expression. Lycopene and/or NAC exerted an antiapoptotic effect by decreasing the Bax/Bcl-2 ratio without Caspase-3 or Caspase-9 activation, and compared to DEN, increased TGF-β1, decreased glypican-3, and increased tumor nodules. Conclusion: Despite their recognized antioxidant, anti-inflammatory and anticancer properties, lycopene and NAC may paradoxically enhance carcinogenesis under certain conditions.
Benzer Tezler
- Dietilnitrözamin ile oluşturulmuş hepatoselüler karsinom modelinde chrysin ve apigenin'in potansiyel terapötik etkileri
Potential therapeutic effects of chrysin and apigenin in hepatocellular carcinoma model induced with diethylnitrosamine
FATMA TEDİK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
BiyokimyaFırat ÜniversitesiTıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEVİN İLHAN
- Dietilnitrözamin ile oluşturulmuş hepatik fibrozis modelinde enginar yaprağı ve Maresin-1'in potansiyel koruyucu etkileri
Potential protective effects of artichoke leaf and Maresin-1 in diethylnitrosamine-induced hepatic fibrosis model
HAKAN BİÇEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
BiyokimyaFırat ÜniversitesiTıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELDA TELO
- Ratlarda dietilnitrozamin ile oluşturulan hepatosellüler karsinom modelinde Malus sylvestris L. (yabani elma) ekstrelerinin antitümör etkilerinin araştırılması
Investigation of the antitumor effects of Malus sylvestris L. (wild apple) extracts in rats with diethylnitrosamine induced hepatocellular carcinoma
NEŞE ERAY VURAN
Doktora
Türkçe
2021
BiyokimyaVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiMoleküler Biyokimya ve Genetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL ÇELİK
PROF. DR. ZABİT YENER
- Ratlarda deneysel karaciğer kanser modelinde silymarin'in koruyucu etkisinin histopatolojik ve biyokimyasal yöntemlerle araştırılması
Investigation of protective effect of silymarin in experimental liver cancer model in rats by histopathological and biochemical methods
EMİN KARAKURT
- Dietilnitrozamin ve fenobarbital uygulanan ratlarda dipyrido[ 3, 2-a:2', 3'- c]phenazine (DPPZ) au(ııı) kompleksinin apoptotik proteinler ve ubikuitin sistem üzerine etkileri
The effects of dipyrido[ 3, 2-a:2?, 3?- c]phenazine (DPPZ) au(iii) complex on apoptotic proteins and ubiquitin system in rat treated with diethylnitrosamine and phenobarbital
NESLİHAN TEKİN
Doktora
Türkçe
2013
BiyokimyaEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. FAHRETTİN AKYÜZ