Kamusal mekânda deneyim odaklı performatif bir araştırma önerisi: Galata'nın gündelik akustik palimpsestleri
A proposal for an experience-oriented performative research in public space: Galata's everyday acoustic palimpsests
- Tez No: 1004452
- Danışmanlar: PROF. DR. EBRU FIRIDIN ÖZGÜR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Şehircilik ve Bölge Planlama, Mimarlık, Güzel Sanatlar, Urban and Regional Planning, Architecture, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Şehircilik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, kamusal mekânda gündelik yaşamın sesle kurulan deneyimlerini inceleyerek, mekânın çoğulcu yapısını zenginleştirmeyi ve tartışmayı hem kentsel tasarım hem de hak temelli yaklaşımlarla desteklemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, 2021 yılından bu yana geliştirilen ve ses ile beden ilişkisini eylemsel bir süreçle araştıran“Gündelik Akustik Palimpsest”(GAP) adlı eleştirel mekânsal pratiği sunmaktadır. GAP, sanatsal üretim ve eleştirel mekânsal yaklaşımları birleştirerek, gündelik hayatın farklı öznelliklerini dahil eden, kolektif eylemselliğe ve açık tartışmalara olanak tanıyan ortak bir alan yaratır. Araştırma alanı olarak, kentsel gerilimlerin ve erişilebilirlik kısıtlamalarının arttığı tarihi bir liman kenti olan Galata-Beyoğlu seçilmiştir. Galata, kamusal mekân tartışmasında erişilebilirlik ve çeşitliliğin ötesinde, aidiyet ve hafıza gibi kavramların öne çıktığı ilişkisel bir okumaya zemin hazırlar. Tez, kamusal mekân bilgisinin üretimi ile mekânın üretiminin paralel olması gerektiğini savunarak, Lefebvre'in ritmanalizi, feminist teori ve ilişkisel yaklaşımları birleştiren disiplinlerarası bir çerçeve benimser. GAP, yürüme ve dinleme eylemlerini temel aksiyonlar olarak belirleyerek nicel (haritalar, demografik veriler) ve nitel (alan kayıtları, deneyim paylaşımı) analizleri palimpsest kavramı üzerinden birleştirir. Alan çalışması,“Galata'nın Gündelik Akustik Palimpsestleri”başlığı altında (Aralık 2023-Kasım 2024), öncelikli olarak kadın ve LGBTQ+ hak temelli sivil toplum kuruluşlarına yapılan açık çağrı ile oluşturulan kolektif bir ekiple yürütülmüştür. Bu süreçte gerçekleştirilen ses yürüyüşleri ve atölye çalışmaları, kadın ve LGBTQ+ bireylerin kamusal mekân deneyimlerindeki kırılganlıkların görünür kılınmasını ve ekip üyelerinin kamusal mekânı kurma potansiyel güçlerine dair farkındalıklarını artırmıştır. Projenin çıktıları arasında, kolektif üretimin bir sonucu olarak bir harita-fanzin ve çoklu hikâye anlatımını içeren bir kamusal etkinlik yer almaktadır. Ayrıca, araştırma sonuçlarının farklı sorularla yeniden tartışılabilmesi ve kolektif süreçlerin desteklenebilmesi amacıyla açık kaynak çevrimiçi ses haritası platformu soundinbetweenness.org iyileştirilmeye çalışılmıştır. Gelecekte mobil uygulama olarak erişime açılması hedeflenen bu platform, kamusal mekân politikalarının şekillenmesine katkıda bulunacak sürdürülebilir ve erişilebilir bir araç olmayı amaçlamaktadır. Araştırmanın bulguları, kırılganlıkları ilişkisel bir bağlamda görünür kılarken, çoğulcu ve yatay bir bilgi üretim kurgusu sunarak kamusal mekân tartışmasını kullanıcılar, tasarımcılar ve politika yapıcılar için genişletmektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to enrich and discuss the pluralistic nature of space by examining the sound-based experiences of everyday life in public spaces, supported by both urban design and rights-based approaches. The study presents the critical spatial practice titled 'Everyday Acoustic Palimpsest' (GAP), developed since 2021, which explores the relationship between sound and the body through an action-oriented process. By combining artistic production with critical spatial approaches, GAP creates a shared space that incorporates the diverse subjectivities of everyday life, facilitating collective action and open discussion. Galata-Beyoğlu, a historic port city where urban tensions and accessibility constraints are on the rise, has been selected as the research area. Galata provides a foundation for a relational reading in the public space debate, where concepts such as belonging and memory come to the fore, moving beyond mere accessibility and diversity. The thesis adopts an transdisciplinary framework that combines Lefebvre's rhythmanalysis, feminist theory and relational approaches, arguing that the production of knowledge about public space must run parallel to the production of space itself. GAP identifies walking and listening as fundamental actions, integrating quantitative (maps, demographic data) and qualitative (field recordings, experience sharing) analyses through the concept of the palimpsest. The fieldwork, conducted under the title“Galata's Everyday Acoustic Palimpsests”(December 2023–November 2024), was carried out by a collective team formed through an open call primarily directed at women's and LGBTQ+ rights-based civil society organisations. The soundwalks and workshops carried out during this process have made visible the vulnerabilities experienced by women and LGBTQ+ individuals in public spaces and have heightened the team members' awareness of their potential power to shape public space. The project's outputs include a map-zine and a public event featuring multi-narrative storytelling, both resulting from collective production. Furthermore, the open-source online sound map platform soundinbetweenness.org has been improved to facilitate the re-examination of research findings through different questions and to support collective processes. Aimed at becoming a sustainable and accessible tool contributing to the shaping of public space policies, this platform is intended to be made available as a mobile application in the future. The research findings make vulnerabilities visible within a relational context, whilst expanding the public space debate for users, designers and policymakers by presenting a pluralistic and horizontal framework for knowledge production.
Benzer Tezler
- Sanat ve mimarlık aracılığıyla yerin duygusal yeniden üretimleri
Emotional reproduction of place through art and architecture
KÜBRA İŞLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SIDIKA ASLIHAN ŞENEL
- Bağlama çalıp söyleyen kadınların müzik performansının toplumsal cinsiyet açısından incelenmesi
Analysing the music performance of baglama-playing female singers in terms of gender
SEVAL EROĞLU
Doktora
Türkçe
2018
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. SONGÜL KARAHASANOĞLU
- 21.yy mimarlığında beden odaklı performatif kamusal arayüzler
Body oriented performative public interfaces in 21st century architecture
SETENAY DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
MimarlıkGebze Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FİTNAT CİMŞİT KOŞ
- Kamusal alanda taktiksel eylemler: Sanat ve mimari yerleştirmeler üzerinden mekansal okumalar
Tactical actions in public space: Spatial readings through art and architectural installations
İKLİM TOPALOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. PELİN DURSUN ÇEBİ
- Bir eylem/eğlen[ce] laboratuvarı olarak fun palace: Mekansal deneyim açılımları ve yansımaları
Fun palace as a laboratory of action/fun: Extensions and reflections of spatial experience
SEDA GÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE ŞENTÜRER