Borsa İstanbul'daki yatırımcı sayılarını etkileyen makroekonomik faktörlerin bölgesel analizi: Ekonometrik bir uygulama
Regional analysis of macroeconomic factors affecting the number of investors in Borsa Istanbul: An econometric application
- Tez No: 1004603
- Danışmanlar: PROF. DR. FEYYAZ ZEREN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yalova Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve Finansman Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret Finans ve Lojistik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
2020'li yıllardan sonra hızlıca artan bireysel yatırımcı sayılarının makroekonomik değişkenlerle nasıl şekillendiğini anlamaya yönelik akademik araştırmaların sınırlı olması bu tezin yazılma amacını oluşturmaktadır. Finansal piyasaların büyümesi, sermayenin geniş kitlelere dağılması ve yatırımcı davranışlarının rasyonel şekilde nasıl oluştuğuna dair analizlerin, bölgesel bazda incelenmesi literatürde önemli bir araştırma alanı oluşturmaktadır. Bu doğrultuda çalışma, Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesindeki yatırımcı sayılarını etkileyen makroekonomik faktörleri analiz ederek hem sermaye piyasalarının gelişimine hem de yatırımcı tabanının bölgesel yapısı hakkında anlamlı bulgular sunmayı hedeflemektedir. Altın fiyatları, dolar kuru, faiz oranı, enflasyon oranı ve petrol fiyatları gibi makroekonomik değişkenlerin finansal karar alma süreçlerindeki kritik işlevleri göz önünde bulundurulduğunda, bu değişkenlerin yatırımcı sayılarına olan etkisinin bütüncül bir yaklaşım ile incelenmesi bu yöntemin tercih edilmesindeki başlıca sebeplerden biridir. Çalışmanın veri seti 2008 Ocak–2024 Aralık dönemini kapsamaktadır. Çalışmanın yöntem kısmında iki değişken arasındaki farklı kantil düzeylerindeki ilişkileri ortaya çıkarmak için Kantil-Kantil Kernel Tabanlı Düzenlenmiş En Küçük Kareler (QQKRLS) yöntemi uygulanmıştır. Daha sonra Dalgacık Temelli Kernel Tabanlı Düzenlenmiş En Küçük Kareler (WKRLS) yöntemi ile kısa, orta ve uzun vadeli zaman-frekans yapıları analiz edilmiş ve ilişkilerin zamana bağlı duyarlılığı tespit edilmiştir. Çalışmada elde edilen ampirik bulgular, makroekonomik faktörlerin etkisinin bölgeler arasında heterojen bir yapı ortaya çıkardığını doğrulamaktadır. Yapılan QQKRLS test sonuçlarına göre, altın fiyatı ve yatırımcı sayısı arasındaki ilişki test edildiğinde altının düşük kantilleri ile yatırımcı sayısının yüksek kantilleri arasında negatif bir ilişki, her iki değişkenin yüksek kantillerinde ise pozitif bir ilişki tespit edilmiştir. Dolar kuru ve yatırımcı sayısı arasındaki ilişki incelendiğinde, yatırımcı sayısının yüksek, dolar kurunun düşük kantillerinde pozitif ilişki diğer kantillerde nötr ilişki saptanmıştır. Enflasyon ve faiz ile yatırımcı sayısı incelendiğinde, yatırımcı sayısının orta ve yüksek kantillerinde, enflasyon ve faizin neredeyse tüm kantillerinde pozitif ilişki gözlemlenmiştir. Petrol fiyatı ile yatırımcı sayısı incelendiğinde, yatırımcı sayısının orta ve yüksek kantilleriyle petrolün düşük kantillerinde negatif, yatırımcı sayısının orta ve yüksek kantilleri ile petrolün yüksek kantilleri arasında pozitif bir ilişki tespit edilmiştir. Her iki değişkenin düşük kantillerinde ise nötr ilişki saptanmıştır. Yapılan WKRLS test sonuçlarına göre, altın fiyatı ve yatırımcı sayısı arasındaki ilişki kısa vadede genel olarak nötr, orta vadede negatif ağırlıklı ve uzun vadede ise pozitif olarak incelenmiştir. Dolar kuru ve yatırımcı sayısı arasındaki ilişkiye baktığımızda kısa vadede çoğunlukla nötr ya da hafif pozitif, orta vadede zayıf, karma ve çoğunlukla negatif, uzun vadede ise pozitif tespit edilmiştir. Enflasyon oranı ve yatırımcı sayısı arasındaki ilişki incelendiğinde, kısa vadede nötr, orta vadede pozitif ve nötr, uzun vadede ise ağırlıklı pozitif olarak saptanmıştır. Faiz oranı ile yatırımcı sayısı arasındaki ilişki incelendiğinde, kısa vadede nötr ve negatif olarak, orta vadede kısmen pozitif, uzun vadede ise hem pozitif hem negatif olarak gözlemlenmiştir. Son olarak petrol fiyatı ile yatırımcı sayısı incelendiğinde, kısa vadede nötr, orta vadede zayıf, uzun vadede ise büyük ölçülerde nötr olarak sonuçlar elde edilmiştir.
Özet (Çeviri)
Analyses of the growth of financial markets, the distribution of capital to broader segments of society, and the rational formation of investor behavior form an important area of research in the literature, particularly when examined on a regional basis. Accordingly, this study aims to provide meaningful insights into both the development of capital markets and the regional structure of the investor base by analyzing the macroeconomic factors that influence the number of investors across Turkey's seven geographical regions. Considering the critical roles of macroeconomic variables such as gold prices, exchange rates, interest rates, inflation rates, and oil prices in financial decision-making processes, examining their effects on investor numbers through a comprehensive approach is one of the main reasons for choosing this methodology. The dataset of the study covers the period from January 2008 to December 2024. In the methodological framework, the QQKRLS method was applied to reveal the relationships between the two variables at different quantile levels. Subsequently, the WKRLS method was employed to analyze the short-, medium-, and long-term time–frequency structures, allowing the detection of time-varying sensitivities in the relationships. According to the QQKRLS test results, when examining the relationship between gold prices and the number of investors, a negative relationship was identified between the lower quantiles of gold and the upper quantiles of investor numbers, while a positive relationship was found in the upper quantiles of both variables. For the relationship between the exchange rate and investor numbers, a positive relationship was observed when investor numbers were in the upper quantiles and the exchange rate in the lower quantiles, whereas a neutral relationship appeared in the remaining quantiles. In the analysis of inflation and interest rates relative to investor numbers, a positive relationship was observed across almost all quantiles of inflation and interest when investor numbers were in the medium and upper quantiles. When examining the relationship between oil prices and investor numbers, a negative relationship was detected between the medium and upper quantiles of investor numbers and the lower quantiles of oil prices, while a positive relationship emerged between the medium and upper quantiles of both variables. A neutral relationship was identified in the lower quantiles of both variables. According to the WKRLS test results, the relationship between gold prices and investor numbers was generally neutral in the short term, predominantly negative in the medium term, and positive in the long term. For the exchange rate and investor numbers, the relationship was mostly neutral or slightly positive in the short term, weak, mixed, and predominantly negative in the medium term, and positive in the long term. When examining the relationship between inflation and investor numbers, it was identified as neutral in the short term, positive and neutral in the medium term, and predominantly positive in the long term. For the relationship between interest rates and investor numbers, short-term results showed neutral and negative relationships, while medium-term results were partially positive, and long-term findings exhibited both positive and negative patterns. Finally, for oil prices and investor numbers, the relationship was neutral in the short term, weak in the medium term, and largely neutral in the long term.
Benzer Tezler
- Bankalarda uzun vadeli planlama ve Türk bankalarına ilişkin bir uygulama
Başlık çevirisi yok
GÜRCAN ŞEN
- Borsa İstanbul'da manipülatif faaliyetlere konu olan hisse senetlerinin ortak özellikleri
Similarities of shares which are subject to manipulation in Borsa Istanbul
FATİH İNCİ
- Gelişmekte olan ülkelerin dış borç sorunu ve Türkiye'nin dış borçları
Başlık çevirisi yok
MUSTAFA KARAGÖZ
- Adsorption simulations of thiophene removal from LPG by MOFs
LPG'de bulunan tiyofenin MOF'larda adsorpsiyon simülasyonu
MASOUD TEYMOURFAMIANASL
Yüksek Lisans
İngilizce
2016
Kimya Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiKimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET GÖKTUĞ AHUNBAY
- Toplama ve taşıma maliyet esaslı katı atık aktarma merkezi gerekliliğinin ve uygun konumunun belirlenmesi
Determination of appropriate distance for solid waste transfer stations
MERT KOLUKISAOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM DEMİR