Türkiye'deki ilaç kullanım özelliklerinin 2013-2023 yılları arasındaki değişiminin incelenmesi
An investigation of changes in pharmaceutical consumption patterns in Turkey between 2013 and 2023
- Tez No: 1004836
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET DİRİCAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Biyoistatistik, Biostatistics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoistatistik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Biyoistatistik ve Tıp Bilişimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu yüksek lisans tezinde, Türkiye'de 2013-2023 yılları arasında ilaç kullanımının zamansal değişimi ve toplumun dijital arama davranışları incelenmiştir. Araştırmada, Sağlık Bakanlığı'nın resmi sağlık istatistikleri ile Google Trends tabanlı dijital arama verileri bir araya getirilerek kas-iskelet sistemi, sindirim sistemi, solunum sistemi, kardiyovasküler sistem ve antienfektif ilaç gruplarına ait tüketim eğilimleri kapsamlı şekilde analiz edilmiştir. Satış hacmi, satış değeri, günlük tüketim gibi değerler ile semptom ve tedavi odaklı arama terimlerinin yıllık Google Trends skorları arasındaki ilişkiler, parametrik ve parametrik olmayan korelasyon analizleriyle değerlendirilmiştir. Çalışmada elde edilen bulgular, dijital arama ilgisinin, özellikle hedefe yönelik semptom ve tedavi terimlerinde, gerçek ilaç tüketim verileriyle yüksek düzeyde ilişkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Örneğin,“kas gevşetici”arama ilgisi ile ilaç satış değeri arasında ρ=1,000; p<0,01 düzeyinde,“mide ilacı”ile satış hacmi arasında r=0,977; p<0,001,“astım ilacı”ile günlük tüketim arasında r=0,973; p<0,001 anlamlı korelasyonlar bulunmuştur.“Tansiyon ilacı”ile satış hacmi arasında r=0,98; p<0,001 olarak oldukça yüksek korelasyon saptanmıştır.“Antibiyotik”arama ilgisi ile yıl değişkeni arasındaki korelasyon ise r=0,945; p<0,001 olarak bulunmuştur. Buna karşılık, genel ve akademik terimler çoğunlukla düşük veya negatif korelasyonlar göstermiştir. Bu bulgular, Google Trends gibi dijital kaynakların sağlık politikalarının proaktif şekilde oluşturulmasında, ilaç talebinin öngörülmesinde ve erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesinde klasik sağlık istatistiklerine güçlü bir tamamlayıcı olabileceğini göstermektedir. Dijital arama verilerinin hızlı adaptasyon kabiliyeti, toplumda ortaya çıkan ani sağlık tehditlerinin ve taleplerin gerçek zamanlı izlenmesi açısından yenilikçi bir izleme perspektifi sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
In this master's thesis, the temporal changes in pharmaceutical consumption and the digital search behaviors of the Turkish population between 2013 and 2023 were examined. Official health statistics from the Ministry of Health and Google Trends-based digital search data were integrated to comprehensively analyze consumption patterns for major drug groups, including musculoskeletal, gastrointestinal, respiratory, cardiovascular, and anti-infective medications. The relationships between values such as sales volume, sales value, and daily consumption, and the annual Google Trends scores of symptom- and treatment-focused search terms, were evaluated using both parametric and non-parametric correlation analyses. The findings of the study revealed that digital search interest, particularly for targeted symptoms and treatment terms, exhibited a strong correlations with actual pharmaceutical consumption data. For instance, search interest for“muscle relaxant”showed a perfect correlation with drug sales value (ρ=1.000; p<0.01), while“gastric medication”was highly correlated with sales volume (r=0.977; p<0.001), and“asthma medication”with daily consumption (r=0.973; p<0.001).“Antihypertensive medication”also showed a very high correlation with sales volume (r=0.98; p<0.001), and the correlation between“antibiotic”search interest and year was found to be r=0.945; p<0.001. In contrast, general and academic terms mostly exhibited weak or negative correlations. These results indicate that digital sources such as Google Trends may serve as a strong complement to traditional health statistics in the proactive formation of health policies, drug demand forecasting, and the development of early warning systems. The rapid adaptability of digital search data offers an innovative monitoring perspective for the real-time observation of sudden public health threats and shifts in societal demand.
Benzer Tezler
- Aydın Adnan Menderes üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Sigara Bırakma Polikliniği'ne başvuran hastalarda sigara bırakma başarısı
Smoking cessation success in patients admitted to family medicine smoking cessation outpatient clinic of Aydin Adnan menderes university practice and research hospital
AHMET ŞENGÜN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiAydın Adnan Menderes ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYFER GEMALMAZ
- COVİD-19 tanısı ile Hacettepe Üniversitesi erişkin hastanesinde izlenen hastaların hastalık ile ilgili risk algıları ve yaşam tarzı değişikliği planlarının değerlendirilmesi
Evaluation of disease-related risk perceptions and lifestyle change plans of patients followed up at Hacettepe University adult hospital with the diagnosis of COVİD-19
KAMIL ZARNISHANOV
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
İç HastalıklarıHacettepe Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLAY SAİN GÜVEN
DR. ÖĞR. ÜYESİ NURSEL ÇALIK BAŞARAN
- Comparison of some physical and physiological parameters of Ethiopian and Turkish elite distance athletes
Etiyopya ve Türk elit mesafe sporcularinin bazi fiziksel ve fizyolojik parametrelerinin karşilaştirilmasi
GETAYE FISSEHA GELAW
Doktora
İngilizce
2022
SporGazi ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİL İBRAHİM CİCİOĞLU
- Epilepsinin psikososyal yaşam üzerine etkisinin 'Washington Psikosyal Nöbet Ölçeği' ile değerlendirilmesi
Evaluation of epilepsy effect on psychosocial life with“Washington Psychosocial Seizure Inventory”
MERYEM İPEK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2013
NörolojiPamukkale ÜniversitesiDahili Tıp Bilimleri Bölümü
DOÇ. DR. GÖKSEMİN ACAR
- Çukurova Üniversitesi'nde okuyan kadın fakülte öğrencilerinde yeme bozukluğu prevalansı ve etki eden faktörlerin araştırılması
The prevalence and the factors that affects the eating disorders of the women that are studying at Cukurova University
SEMA ÇELİK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2014
Halk SağlığıÇukurova ÜniversitesiDahili Tıp Bilimleri Bölümü
PROF. DR. BANU ELÇİN YOLDAŞCAN