Eğitim aile sağlığı merkezinde çalışan hekimlerin evlilik öncesi sağlık hizmetine ilişkin bilgi, tutum, uygulamaları ve deneyim paylaşımı
Information, attitudes, practices, and experience sharing regarding premarital health services among physicians working at family health centers
- Tez No: 1004905
- Danışmanlar: PROF. DR. HATİCE KURDAK
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Evlilik öncesi sağlık hizmeti, aile hekimliği, danışmanlık, laboratuvar maliyeti, defansif tıp, Premarital health service, family medicine, counseling, laboratory cost, defensive medicine
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Eğitim Aile Sağlığı Merkezinde (EASM) çalışan hekimlerin evlilik raporu almak üzere başvuran bireylere sunulan evlilik öncesi sağlık hizmetine ilişkin bilgi, tutum ve uygulamalarını değerlendirmek; sunulan laboratuvar hizmetlerinin kapsamını, maliyet etkinliğini ve hekimlerin bu süreçteki deneyimlerini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Araştırma, nicel ve nitel yöntemlerin bir arada kullanıldığı karma desenli bir çalışmadır. Çalışmanın nicel kısmında Haziran 2024 itibarıyla son bir yıl içinde EASM'de düzenlenen 273 evlilik raporuna ait elektronik sağlık kayıtları ve tetkik maliyetleri retrospektif olarak incelenmiştir. Nitel kısmında ise aynı merkezde görev yapan dokuz aile hekimliği araştırma görevlisi ile anket ve yarı yapılandırılmış odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Katılımcı hekimlerin yaş ortalaması 31,3±2,1 yıl olup, evlilik öncesi sağlık hizmetlerine ilişkin bilgi düzeyi puan ortalaması orta düzeyde olarak (64,1±15,0) saptanmıştır. Hekimlerin tamamının cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (HIV, HBV, HCV) ve hemoglobinopati taramasını rutin olarak istediği, ancak tüberküloz taraması ve ruh sağlığı değerlendirmesinin ihmal edildiği saptanmıştır. Birey başına düşen ortalama tetkik sayısı 16,8±3,7; ortalama maliyet ise 881,5±72,9 TL'dir. Birimler arasında maliyet farklılıkları saptanmış (p<0,001) olup, bu durumun hazır tetkik şablonları ve defansif tıp eğiliminden kaynaklandığı görülmüştür. Nitel analizde beş ana tema belirlenmiştir: evlilik öncesi sağlık hizmetinin bireye ve hekime faydasına inanç, sistem kaynaklı engeller, hekime bağlı zorluklar, bu engellerin sonuçları ve iyileştirme önerileri. Hekimler hizmeti önemli bir fırsat olarak görmelerine rağmen, iş yükü, zaman kısıtlılığı ve hukuki belirsizliklerin uygulamayı çoğunlukla laboratuvar odaklı hale getirdiğini ifade etmiştir. Nicel bulgular, nitel verilerle tutarlı biçimde defansif tıp ve şablon tetkik kullanımının varlığını desteklemiştir. Sonuç: Evlilik öncesi sağlık hizmetleri hekimler tarafından“fırsatçı tarama”olarak görülmekte, ancak uygulama büyük oranda laboratuvar tetkikleriyle sınırlı kalmaktadır. Ruh sağlığı muayenesi ve prekonsepsiyonel danışmanlık süreçlerinin yetersiz olduğu, tetkik istemlerinde maliyet etkinliğin geri planda kaldığı görülmüştür. Hizmet sunumunda standardizasyonun sağlanması için dijital entegrasyon (e-rapor), güncel rehberlerin oluşturulması ve birinci basamak ekibine psikososyal destek birimlerinin dahil edilmesi önerilir.
Özet (Çeviri)
Objective: To evaluate the knowledge, attitudes, and practices of physicians working at the Education Family Health Center (EFHC) regarding premarital health services provided to individuals applying for a marriage certificate; to examine the scope and cost-effectiveness of the laboratory services provided and the experiences of physicians in this process. Materials and Methods: The study is a mixed-method design combining quantitative and qualitative methods. In the quantitative part of the study, electronic health records and examination costs for 273 marriage reports issued at the FHC as of June 2024 were retrospectively reviewed. In the qualitative part, a survey and a semistructured focus group interview were conducted with 9 family medicine research assistants at the same center. Findings: The average age of participating physicians was 31.3±2.1 years, and their average knowledge level regarding premarital health services was moderate (64.1±15.0). It was determined that all physicians routinely requested screening for sexually transmitted infections (HIV, HBV, HCV) and hemoglobinopathy, but tuberculosis screening and mental health assessment were neglected. The average number of tests per individual was 16.8±3.7; the average cost was 881.5±72.9 TL. Cost differences were found between units (p<0.001), stemming from ready-made test templates and defensive medicine tendencies. Five main themes were identified in the qualitative analysis: belief in the benefits of premarital health services for individuals and physicians; system-related barriers; physician-related difficulties; the consequences of these barriers; and suggestions for improvement. Although physicians viewed the service as an important opportunity, they stated that workload, time constraints, and legal uncertainties mostly made the practice laboratory-focused. Quantitative findings consistently supported the existence of defensive medicine and the use of template examinations, consistent with qualitative data. Conclusion: Pre-marital health services are viewed by physicians as“opportunistic screening,”but their implementation is mainly limited to laboratory tests. Mental health examinations and preconception counseling processes are inadequate, and cost-effectiveness is not a priority in test requests. To ensure standardization in service delivery, digital integration (e-reports), the creation of up-to-date guidelines, and the inclusion of psychosocial support units in the primary care team are recommended.
Benzer Tezler
- Aile hekimlerinin spinal musküler atrofi(SMA) hastalığı ve SMA tarama programı ile ilgili bilgi düzeyinin değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge level of family medicine doctors about spinal muscular atrophy(SMA) disease and SMA screening program
HACER KADER KAYA CIRIL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BERRİN TELATAR
- Hastanemiz sağlık çalışanlarının aile hekimliği ile ilgili bilgi,tutum ve davranış özelliklerinin incelenmesi
Evaluation of knowledge, attitude and behavioral features of our hospital staff about family practice
ESRA KURT CANPOLAT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN IŞIK GÖNENÇ
- Samsun İlinde Aile Sağlığı Merkezinde çalışan hekimlerin erişkin aşılama konusunda bilgi, tutum ve davranışları
Knowledge, attitude and behavior of physicians working in a Family health center in Samsun Province about adult vaccination
ERDOĞAN SEMİZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSamsun ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MAHCUBE ÇUBUKÇU
- Erzurum il merkezindeki aile sağlığı merkezinde çalışan hekimlerin mevsimsel grip aşısına bakış açısı, kendilerine uygulamaları ve hastalarına önerme durumlarının karşılaştırılması
Comparison of the perspective of the physicians working at the family health center in Erzurum province to the seasonal influenza vaccine, their practises and their propositions to their patients
MERCAN YAĞIZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiAtatürk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KENAN TAŞTAN
- Aile sağlığı merkezinde çalışan aile hekimlerinin dil ve konuşma terapisine yönelik farkındalık düzeyleri ve işbirliği içinde çalışmaya yönelik görüşleri
The awareness level of primary care physician working inthe health center about the speech and language therapy and their perspectives on collaborating
DEFNE USLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Aile HekimliğiÜsküdar ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM OĞUZ