Seçilmiş sığır ırklarında kalkaneusun şekil varyasyonlarının incelenmesi
Examination of calcaneus shape variations in selected cattle breeds
- Tez No: 1004908
- Danışmanlar: PROF. DR. NAZAN GEZER İNCE, DOÇ. DR. BARIŞ CAN GÜZEL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Veteriner Hekimliği, Veterinary Medicine
- Anahtar Kelimeler: Geometrik morfometri, Geometric morphometry
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Veterinerlik Anatomisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Anatomi (veteriner) Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Holstein, Simental ve Hereford ırklarına ait toplam 108 sığır örneğinden elde edilen calcaneus materyali üzerinde, 3B geometrik morfometri yaklaşımı kullanılarak şekil varyasyonunun nicelenmesi ve söz konusu varyasyonun ırklar arasında karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda, calcaneus'a ait landmark (koordinat temelli şekil verileri) kullanılarak örnekler arasındaki konum, yönelim ve ölçek farkları elimine edilmiştir; şekil verileri Genelleştirilmiş Prokrustes Analizi (GPA) ile standardize edilmiş ve her bir örnek için sentroid boyut (CS) değerleri hesaplanmıştır. Irklar arası şekil farklılıklarının istatistiksel olarak sınanmasında Prokrustes Varyans Analizi (Prokrustes ANOVA) ve allometri değerlendirmeleri kullanılmış; şekil varyasyonunun temel örüntülerinin ortaya konulması için Temel Bileşen Analizi (PCA) aracılığıyla ana şekil eksenleri incelenmiş ve elde edilen bulgular 3B görselleştirmelerle desteklenerek yorumlanmıştır. Lineer morfometrik ölçümler kapsamında calcaneus'a ait belirli osteometrik parametreler değerlendirilmiştir. Bu ölçümlerin ırklar arasındaki farklılıkları ANOVA ve canlı ağırlık (kg) kovaryantı kontrol edilerek gerçekleştirilen ANCOVA analizleri ile test edilmiştir. Ayrıca canlı ağırlık ile sentroid boyut ve lineer ölçümler arasındaki ilişkiler regresyon analizleri ile incelenmiştir. Böylece boyut etkisinin şekil ve ölçüm değişkenleri üzerindeki katkısı ortaya konulmuştur. Elde edilen bulgular, calcaneus morfolojisinin hem boyutsal hem de şekil temelli düzeyde ırklar arasında anlamlı varyasyonlar sergilediğini göstermiştir. PCA sonuçları, ırkların şekil uzayında belirli eksenler boyunca kısmi örtüşmeler göstermekle birlikte ayırt edilebilir morfolojik örüntüler sunduğunu ortaya koymuştur. Özellikle tuber calcanei, corpus calcanei genişliği ve eklem yüzlerine karşılık gelen bölgelerde yoğunlaşan şekil değişimlerinin, varyasyonun temel belirleyicileri arasında yer aldığı saptanmıştır. Allometrik analizler, calcaneus şeklinin kemik boyutuyla ilişkili değişim gösterdiğini ve canlı ağırlık ile sentroid boyutun şekil varyasyonu üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bununla birlikte, kemik boyutunun etkisi kontrol edildiğinde dahi ırklar arası şekil farklılıklarının istatistiksel anlamlılığını koruduğu belirlenmiştir. Bu durum calcaneus morfolojisinin yalnızca ölçek farklarıyla açıklanamayacağını, ırksal ve fonksiyonel morfolojik bileşenler içerdiğini düşündürmüştür. Sonuç olarak, üç boyutlu geometrik morfometri yaklaşımının, sığır calcaneus'unda ırklar arası morfolojik varyasyonu yüksek düzeyde ortaya koyabildiği ve geleneksel doğrusal ölçümlere kıyasla daha bütüncül bir değerlendirme imkânı sunduğu belirlenmiştir. Bu bulguların, ruminantlarda karşılaştırmalı anatomi, fonksiyonel morfoloji, zooarkeoloji ve biyomekanik temelli çalışmalara katkı sağlayabileceği; ayrıca sığır ırklarının iskelet morfolojisine dayalı ayrımında referans veri oluşturabileceği kanaatine varılmıştır.
Özet (Çeviri)
In this study, calcaneus material obtained from a total of 108 cattle specimens belonging to the Holstein, Simental, and Hereford breeds was analyzed using a three-dimensional geometric morphometric (3D GM) approach in order to quantify shape variation and to comparatively evaluate this variation among breeds. Within this framework, landmark-based (coordinate-based shape data) configurations of the calcaneus were used to eliminate differences in position, orientation, and scale among specimens; shape data were standardized through Generalized Procrustes Analysis (GPA), and centroid size (CS) values were calculated for each specimen. Procrustes Analysis of Variance (Procrustes ANOVA) and allometric assessments were employed to statistically test interbreed shape differences. Principal Component Analysis (PCA) was conducted to identify the main patterns of shape variation, and the resulting findings were interpreted and supported through three-dimensional visualizations. Within the scope of linear morphometric measurements, specific osteometric parameters of the calcaneus were evaluated. Differences among breeds were tested using ANOVA and ANCOVA analyses controlling for live weight (kg) as a covariate. Additionally, the relationships between live weight and centroid size, as well as linear measurements, were examined through regression analyses. Thus, the contribution of size effects to shape and measurement variables was determined. The findings demonstrated that calcaneus morphology exhibits significant interbreed variation at both dimensional and shape-based levels. PCA results revealed that although breeds showed partial overlap within morphospace along certain axes, they also displayed distinguishable morphological patterns. In particular, shape changes concentrated in the regions corresponding to the tuber calcanei, corpus calcanei width, and articular surfaces were identified as primary determinants of the observed variation. Allometric analyses indicated that calcaneus shape varies in relation to bone size and that both live weight and centroid size exert significant effects on shape variation. However, even after controlling for size effects, interbreed shape differences remained statistically significant. This suggests that calcaneus morphology cannot be explained solely by scaling differences and likely includes breed-specific and functional morphological components. In conclusion, the three-dimensional geometric morphometric approach proved to be highly effective in revealing interbreed morphological variation in the bovine calcaneus and provided a more comprehensive evaluation compared to traditional linear measurements. These findings may contribute to comparative anatomy, functional morphology, zooarchaeology, and biomechanical studies in ruminants, and may also serve as reference data for breed discrimination based on skeletal morphology.
Benzer Tezler
- Dokuma kumaşlarda örgü tipinin ham kumaşın boyutları ve geometrik özellikleri üzerindeki etkilerinin araştırılması
Başlık çevirisi yok
EMEL ÖNDER
- Çoklu amaçların çözümlemesinde amaç programlaması ile genelleştirilmiş ters yaklaşımı ve yem sanayiinde bir uygulama
Goal programming and generalieed inverse approaches in the multi-objective analysis and application in feed industry
HASAN BAL
- Pamuk ipliklerinde istatiksel bir hata analiz yönteminin geliştirilmesi üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
AYŞE KARAKOR
- Mesleki Eğitim Fakültesi Giyim Endüstrisi ve Giyim Eğitimi Bölümü“makina teknolojisi”dersinin değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
FATMA ERAY
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Gazi ÜniversitesiGiyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...