Decarbonization strategies for the road transportation sector in türki̇ye for net-zero emission targets
Türkiye karayolu taşımacılığı sektöründe net sıfır emisyon hedefleri için karbonsuzlaşma stratejileri
- Tez No: 1005490
- Danışmanlar: PROF. DR. MERİH AYDINALP KÖKSAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Çevre Mühendisliği, Environmental Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, COPERT 5.9.2 metodolojisini kullanarak Türkiye'nin karayolu taşımacılığı sektörü için binek otomobiller (M1) ve hafif ticari araçlara (N1) odaklanan kapsamlı bir sera gazı emisyon modeli geliştirmektedir. Çalışma, 2020–2024 dönemi için temel emisyon envanteri oluşturmakta, 2053 yılına kadar Mevcut Durum (BAU) senaryosu altında emisyon projeksiyonları sunmakta ve araç elektrifikasyonu ile seyahat talebi yönetiminin emisyon azaltma potansiyelini ölçmek üzere Karbon Fiyatlandırma (KF) ve Net-Sıfır (NS) olmak üzere iki politika senaryosunu değerlendirmektedir. COPERT modeli; yaş dağılımları, yakıt türü kompozisyonları ve Euro emisyon standardı penetrasyon oranları dahil olmak üzere Türkiye'ye özgü araç parkı verileri kullanılarak kalibre edilmiştir. Türkiye'nin Ulusal Envanter Raporu ile yapılan doğrulama, M1 ve N1 kategorilerinin 2023 yılında toplam karayolu taşımacılığı CO₂ emisyonlarının yaklaşık %52–58'ini oluşturduğunu teyit etmiştir. M1+N1 araçlarından kaynaklanan toplam CO₂-eşdeğeri emisyonlar, 2020 yılında 44,1 Mt'dan 2024 yılında 51,6 Mt'a yükselerek tarihi dönemde %17'lik bir artış göstermiştir. BAU orta büyüme senaryosu altında, toplam M1+N1 emisyonlarının 2025 yılında 51.345 kt CO₂eşd'den 2053 yılına kadar 101.904 kt'a yükseleceği öngörülmekte olup bu durum %98,5'lik bir artışı temsil etmektedir. Yeni araçlarda %20 elektrikli ve hibrit araç payı ile taşıt-kilometre mesafesinde (TKM) %2 azalma öngören KF senaryosu, 2053 yılına kadar BAU'ya göre %10,4'lük emisyon azaltımı sağlamaktadır. %35 elektrikli ve hibrit araç payı ile %10 TKM azalması öngören NS senaryosu ise %25,6'lık azaltım elde ederek 2053 emisyonlarını 75.861 kt CO₂eşd'ye düşürmektedir. Karbon maliyet değerlendirmesi, bu azaltımların projeksiyon dönemi boyunca KF senaryosunda 1,90 milyar Euro ve NS senaryosunda 7,33 milyar Euro tutarında kaçınılan maliyete karşılık geldiğini göstermektedir. Önceki çalışmalarla yapılan karşılaştırma, emisyon eğilimlerinin yönsel tutarlılığını doğrularken, Türkiye'nin 2053 net-sıfır hedefinin bu çalışmada modellenenlerden daha agresif karbonsuzlaşma önlemleri gerektirdiğini ortaya koymaktadır. Bulgular, ulaştırma karbonsuzlaşması ile temiz, erişilebilir ve sürdürülebilir enerjiye geçiş arasındaki kritik bağı vurgulamaktadır; zira araç elektrifikasyonunun emisyon azaltma faydaları elektrik şebekesinin eş zamanlı karbonsuzlaştırılmasına bağlı olup bu durum Türkiye'nin iklim taahhütlerinin gerçekleştirilmesi için entegre bir temiz enerji ve ulaştırma politika çerçevesini zorunlu kılmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis develops a comprehensive greenhouse gas emission model for Türkiye's road transport sector, focusing on passenger cars (M1) and light commercial vehicles (N1) using the COPERT 5.9.2 methodology. The study establishes a baseline emission inventory for the 2020–2024 period, projects emissions under a Business-as-Usual (BAU) scenario through 2053, and evaluates two policy scenarios—Carbon Pricing (CP) and Net-Zero (NZ)—to quantify the emission reduction potential of vehicle electrification and travel demand management. The COPERT model was calibrated with Türkiye-specific vehicle fleet data, including age distributions, fuel type compositions, and Euro emission standard penetration rates. Validation against Türkiye's National Inventory Report confirmed that M1 and N1 categories account for approximately 52–58% of total road transport CO₂ emissions in 2023. Total CO₂-equivalent emissions from M1+N1 vehicles increased from 44.1 Mt in 2020 to 51.6 Mt in 2024, representing a 17% growth over the historical period. Under the BAU medium growth scenario, total M1+N1 emissions are projected to rise from 51,345 kt CO₂eq in 2025 to 101,904 kt by 2053, representing a 98.5% increase. The CP scenario, assuming a 20% electric and hybrid vehicle share among new vehicles and a 2% reduction in vehicle-kilometer travelled (VKT), achieves a 10.4% reduction in emissions relative to BAU by 2053. The NZ scenario, with a 35% electric and hybrid vehicle share and 10% VKT reduction, yields a 25.6% reduction, lowering 2053 emissions to 75,861 kt CO₂eq. The carbon cost assessment demonstrates that these reductions translate into avoided costs of EUR 1.90 billion (CP) and EUR 7.33 billion (NZ) over the projection period. Comparison with previous studies confirms the directional consistency of emission trends while revealing that Türkiye's 2053 net-zero target requires more aggressive decarbonization measures than those modeled in this study. The findings underscore the critical link between transport decarbonization and the transition to clean, accessible, and sustainable energy, since the emission-reduction benefits of vehicle electrification depend on the parallel decarbonization of the electricity grid, which in turn requires an integrated clean energy and transport policy framework to achieve Türkiye's climate commitments.
Benzer Tezler
- Sürdürülebilir çevre yönetimi çerçevesinde karbon ayak izi değişiminin analizine yönelik bir model önerisi: istanbul ili örneği
A model proposal for analyzing carbon footprint change within the framework of sustainable environmental management: study of İstanbul
BÜŞRA KARTAL
Doktora
Türkçe
2025
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. REHA METİN ALKAN
- Bottom-up modelling and analysis of the transport sector in terms of energy, economy, environment and engineering under emission reduction policies
Ulaştırma sektörünün emisyon azaltım politikaları altında enerji, çevre, ekonomi yönünden temelden yukarı modellenmesi ve incelenmesi
ESİN TETİK
Doktora
İngilizce
2026
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF İLKER TOPCU
DOÇ. DR. KEMAL SARICA
- Yaşam döngüsü analizi ile plastik geri kazanım sektörünün çevresel etkilerinin belirlenmesi
Determination of environmental impacts of the plastic recycling industry through life cycle assessment
ÖZLEM BİLALOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Çevre MühendisliğiSakarya ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİYE SUNA ERSES YAY
- Geographical information systems supported green logistics solutions for urban food supply
Kentsel gıda tedarı̇ğı̇ ı̇çı̇n coğrafı̇ bı̇lgı̇ sı̇stemlerı̇ desteklı̇ yeşı̇l lojı̇stı̇k çözümlerı̇
CEREN ÖZCAN
Doktora
İngilizce
2025
UlaşımEskişehir Teknik ÜniversitesiUzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAYE NİHAN ÇABUK
PROF. DR. GÜRKAN ÖZTÜRK
- Türk hava kargo sektörünün karbondan arındırılmasına yönelik stratejik bir analiz
A strategic analysis for decarbonization of the Turkish air cargo sector
CAVİDAN TUĞÇE KELEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Sivil HavacılıkErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiHavacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖKHAN TANRIVERDİ