Sosyal duygusal öğrenme temelli psikoeğitim programının zorbalıkla baş etme yeterliliği üzerindeki etkisi
The effect of social emotional learning skills-based psychoeducation program on the competence of coping with bullying
- Tez No: 1005625
- Danışmanlar: PROF. DR. FULYA CENKSEVEN ÖNDER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Zorba, kurban, zorbalık, sosyal duygusal öğrenme becerileri, Bully, victim, bullying, social emotional learning skills
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, Sosyal Duygusal Öğrenme (SDÖ) temel alınarak geliştirilen Psikoeğitim Programının, ilkokul öğrencilerinin zorbalıkla baş etme yeterliliği ve sosyal duygusal öğrenme becerileri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırmada öntest, sontest ve izleme testi ölçümlerinin yapıldığı deney ve kontrol gruplu yarı deneysel araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları 2024-2025 Eğitim-Öğretim yılı güz ve bahar döneminde Adana'nın Seyhan ilçesinde bir ilkokulda öğrenim görmekte olan dördüncü sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Çalışma grubu 12'si deney grubu (7 erkek, 5 kız), 12'si kontol grubu (7 kız, 5 erkek) olmak üzere toplam 24 öğrenciden oluşmaktadır. Öğrencilere,“Sosyal Duygusal Öğrenme çalışma grubu Ölçeği”ve araştırma kapsamında geliştirilen“Zorbalıkla Baş Etme Ölçeği”uygulanmıştır. Ayrıca öğrencilerin programın etkililiğine ilişkin görüşlerini öğrenmek amacıyla Program Değerlendirme Formu kullanılmıştır. Araştırmada deney grubu katılımcıları dokuz oturumdan oluşan Sosyal Duygusal Öğrenme Temelli Zorbalıkla Baş Etme Programına katılmışlardır. Kontrol grubuna herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Uygulamalar sonucunda deney ve kontrol grubu katılımcılarının Zorbalıkla Baş Etme Ölçeği toplam ve tüm alt boyutları (yardım isteme, özgüven, zorbalığa karşı durma, çaresizlik ve iyimserlik), Sosyal Duygusal Öğrenme Ölçeği (görev tanımlama, akran ilişkileri ve öz düzenleme) toplam ve tüm alt boyutları için ön test, son test ve izleme testi ölçümleri arasındaki farkın anlamlı olup olmadığını sınamak amacıyla Friedman testi kullanılmıştır. Ölçümler arasındaki farkın anlamlı çıktığı durumlarda, farkın hangi ölçüm lehine olduğunu belirlemek için Wilcoxon İşaretli Sıralar testi kullanılmıştır. Gruplar arası farkı sınayan hipotezleri test etmek için MannWhitney U testi kullanılmıştır. Deneysel müdahalenin zamana bağlı olarak kalıcı etkisini test etmek amacıyla programın tamamlanmasından altı hafta sonra deney grubu katılımcılarına izlem ölçümü olarak Zorbalıkla Baş Etme Ölçeği ve Sosyal Duygusal Öğrenme Ölçeği tekrar uygulanmıştır. Deney grubunda yer alan öğrencilerin Sosyal Duygusal Öğrenme Temelli Zorbalıkla Baş Etme Psikoeğitim Programının etkililiğine ilişkin görüşlerini belirleyebilmek amacıyla deney grubu katılımcılarından program değerlendirme formu ile veri toplanmıştır. Toplanan bu nitel veriler doküman analizi yöntemi ile incelenmiştir. Araştırmada grupların Zorbalıkla Baş Etme Ölçeği ve Sosyal Duygusal Öğrenme Ölçeği toplam ve tüm alt boyutlarına ilişkin öntest-sontest fark puanları arasındaki farkın deney grubu katılımcılarının lehine anlamlı olarak farklılaştığı bulgusu elde edilmiştir. Deney grubu katılımcılarının Zorbalıkla Baş Etme Ölçeği ve Sosyal Duygusal Öğrenme Ölçeği sontest ve izleme testi puan ortalamaları arasındaki farkın ise anlamlı olmadığı bulgusuna ulaşılmıştır. Ayrıca nitel verilerin analizi sonucunda ulaşılan bulgularda ise programın zorbalıkla baş etme davranışlarını geliştirici olduğu yönünde bulgular elde edilmiştir. Araştırma sonucunda Sosyal Duygusal Öğrenme Temelli Zorbalıkla Baş Etme Programının, ilkokul dördüncü sınıfa devam eden öğrencilerin zorbalıkla baş etme davranışlarını ve sosyal duygusal öğrenme becerilerini geliştirmede etkili olduğu ve bu etkinin zamana bağlı olarak (altı hafta) kalıcı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the effect of a Psychoeducation Program developed based on Social Emotional Learning (SEL) on primary school students' coping with bullying and their social emotional learning skills. In the study, a quasi-experimental research design with experimental and control groups was employed, in which pre-test, post-test and follow-up test measurements were conducted. The participants of the study consisted of fourth grade students attending a Primary School located in the Seyhan district of Adana during the fall and spring semesters of the 2024-2025 academic year. The study group comprised a total of 24 students [12 experimental groups (7 boys, 5 girls), 12 control groups (7 girls, 5 boys).“The Social Emotional Learning Scale”and the“Coping with Bullying Scale”developed within the scope of the study, were administered to the students. In addition, a Program Evaluation Form was used to learn students' opinions regarding the effectiveness of the program. The Participants in the experimental group attended the social emotional learning skills-based coping with bullying program, which consisted of nine sessions. No intervention was applied to the control group. To examine whether there were significant differencs among the pre-test, post-test and follow up test measurements of the total scores and all sub-dimensions (seeking help, self confidence, standing up against bullying, helplessness and optimism)of the coping with Bullying Scale, as well as the total scores and all sub-dimensions (task definition, peer relatons and self regulation) of the social emotional learning scale for both the experimental and control groups the Friedman test was employed. In cases where a significant difference was found between measurements, the Wilcoxon Signed-Rank Test was used to determine in favor of ehich measurement the difference occurred. The Mann-Whitney U test was used to test hypotheses examining differences between the groups. In order to examine the long-term effect of the experimental intervention over time, follow up measurements were administered to the participants in the experimental group six weeks after the completion of the program. As follow-up measures, the Coping with Bullying Scale were re-administered. To determine the views of the students in the experimental group regarding the effectiveness of the Social and Emotional Learning Based Coping with Bullying Psychoeducation Program, data were collected from the experimental group participants using a program evaluation form. The qualitative data obtained were analyzed using the document analysis method. The results of the study indicated that the differences between the pre-test and post-test difference scores of the Coping with Bullying Scale and the Social Emotional Learning Scale, including the total scores and all sub-dimensions, differed significantly in favor of the experimental group participants. It was also found that there was no significant differences between the post-test and follow-up test mean scores of the Coping with Bullying Scale and the Social Emotional Learning Scale among the experimental group participants. In addition, the findings obtained from the analysis of qualitative data indicated that the program was effective in improving coping with bullying behaviors. As a result of the study, it was concluded that the Social and Emotional Learning Based Coping with Bullying Program was effective in enhancing coping with bullying behaviors and Social and Emotional Learning Skills of fourth-grade primary school students, and that this effect was sustained over time (six weeks).
Benzer Tezler
- Bilişsel davranışçı terapi temelli sosyal duygusal öğrenme becerileri psikoeğitim programının ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin sosyal kaygı düzeylerine etkisi
The effect of cognitive behavioral therapy based social emotional learning skills psychoeducation programs on the 7th grade students' social anxiety levels
PERİHAN BAYKAL YETKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiAkdeniz ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SAKİNE GÜLFEM ÇAKIR ÇELEBİ
- Bilişsel davranışçı terapi temelli psikoeğitim programının özel öğrenme güçlüğü olan ergenlerin duygusal zeka ve sosyal kaygı düzeylerine etkisi
The effect of cognitive behavioral therapy-based psychoeducation program on emotional intelligence and social anxiety levels of adolescents with special learning disabilities
CANAN KILIÇKAYA
Doktora
Türkçe
2024
HemşirelikAtatürk ÜniversitesiPsikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SİBEL ASİ KARAKAŞ
- Öğrencilerin bilişsel esneklikleri ile duygusal okuryazarlıkları arasındaki ilişkide iş birliğine dayalı öğrenme becerilerinin aracı rolü: Taslak psikoeğitim programının önerilmesi
The mediating role of collaborative learning skills in the relationship between students' cognitive flexibility and emotional literacy: Proposal of a draft psychoeducation program
SÜMEYYE MERCAN TUNÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimAfyon Kocatepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜRBÜZ OCAK
- Okul öncesi çocuklarda problemli medya kullanımı ilişki kalitesi ve ebeveyn tükenmişliğine çocuk ebeveyn müdahale programının etkisi
The effect of child-parent intervention program on child problematic media use, relationship quality and parental burnout in preschool children
RAMAZAN ÇOK
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. METEHAN ÇELİK
- Okul öncesi dönemdeki akran zorbalığının aile işlevleri ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of preschool children's peer bullying in terms of family functioning relationships
SEVCAN DEMİR KÖROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMersin ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖKHAN GÜNEŞ