Doğu masallarındaki anlatı ve tasvirlerin görselleştirilmesinde hologram teknolojisinin kullanımı
Use of hologram technology in visualizing narratives and descriptions in eastern fairy tales
- Tez No: 1005626
- Danışmanlar: PROF. DR. KADER SÜRMELİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Güzel Sanatlar, Sahne ve Görüntü Sanatları, Fine Arts, Performing and Visual Arts
- Anahtar Kelimeler: Çerçeve anlatı, Dijital görselleştirme, Doğu masalları, Holofan, Hologram, Frame narrative, Digital visualization, Eastern tales, Holofan, Hologram
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
DOĞU MASALLARINDAKİ ANLATI VE TASVİRLERİN GÖRSELLEŞTİRİLMESİNDE HOLOGRAM TEKNOLOJİSİNİN KULLANIMI Doğu masalları; çerçeve anlatı yapısı içinde gelişen, gerçek ve gerçeküstü figürlerin bir arada kullanıldığı çok katmanlı bir kurgu düzenine sahiptir. Bu yapı doğrultusunda şekillenen anlatılar, hem sözlü ve yazılı kültürde hem de görselleştirme geleneğinde tarihsel bir süreklilik arz eder. Bu bağlamda tez, Doğu masallarındaki bu kadim tasvirlerin dijital üretim araçlarıyla yeniden yorumlanmasını ve ışıkla var olan hologram teknolojisi üzerinden güncel bir anlatım diline dönüştürülmesini konu edinmektedir. Çalışmada kullanılan holofan teknolojisi, yüksek hızla dönen LED kanatları aracılığıyla görüntüyü fiziksel bir yüzeye ihtiyaç duymadan boşlukta asılı tutarak, masalların doğasındaki gerçek ile hayal arasındaki sınırı görsel bir illüzyona dönüştürmektedir. Nitel araştırma ve uygulamaya dayalı yöntemin benimsendiği çalışmada sanatsal üretim süreci, temel araştırma sorularını çözümleyen ana araç olarak konumlandırılmıştır. Uygulama aşamasında; Sinbâdnâme, Kelile ve Dimne, Tûtînâme ve Binbir Gece Masalları'nın zengin dünyasından seçilen anlatılar esas alınmıştır. Bu anlatıların seçiminde ve sahnelerin kurgulanmasında üç temel ölçüt belirlenmiştir: Masalların odağındaki ahlaki ve didaktik öğretiler, olayların birbirini doğurduğu çerçeve anlatı yapısı ve Thompson Motif İndeksi aracılığıyla saptanan tekrar eden motifler. Bu kriterler, tasarım sürecinin hem sanatsal hem de nesnel bir zemine oturmasını sağlamıştır. Anlatıların yapısal bütünlüğünü ve evrensel döngüsünü temsil etmek adına tasarımda“yedi”sembolizmi ana tema olarak belirlenmiştir. Bu doğrultuda; Sinbâdnâme ve Kelile ve Dimne ana temayı yansıtan sahnelerle, Tûtînâme ve Binbir Gece Masalları ise her biri yedişer sahneden oluşan serilerle görselleştirilmiştir. Toplamda 22 ayrı anlatı sahnesi, karakalem eskizlerden dijital çizim ve animasyon süreçlerine taşınarak holofan sistemine uyarlanmıştır. Bu bütüncül yaklaşım; masalların motif yoğunluğunu ve taşıdığı ahlaki mesajları, geleneksel ekranların ötesinde holografik bir derinlikle algılanabilir hale getirmiştir. Elde edilen bulgular, holofan teknolojisinin Doğu masallarının hayali dünyasını ve didaktik katmanlarını görünür kılmada etkili bir ortam sunduğunu ortaya koymaktadır. Bu açıdan tez, Doğu masallarının dijital-holografik uygulamalar bağlamında ele alınmasına yönelik sınırlı sayıdaki çalışmalara özgün bir model sunarak, geleneksel anlatı mirasının yeni teknolojiler aracılığıyla yeniden üretilebilirliğine dair sanatsal bir tartışma alanı açmaktadır.
Özet (Çeviri)
USE OF HOLOGRAM TECHNOLOGY IN VISUALIZING NARRATIVES AND DESCRIPTIONS IN EASTERN FAIRY TALES Summary Eastern folktales are characterized by a multi-layered narrative structure within a frame narrative, combining both realistic and supernatural figures. Narratives shaped within this structure exhibit historical continuity not only in oral and written culture but also within visual traditions. In this context, this thesis examines the reinterpretation of these traditional depictions through digital production tools and their transformation into a contemporary narrative language via holographic technology, which manifests images in space. The holofan technology employed in this study creates the illusion of images suspended in mid-air through high-speed rotating LED blades, visually translating the boundary between reality and imagination inherent in the nature of these tales. The study adopts a qualitative and practice-based research approach, positioning the artistic production process as the primary instrument for addressing the research questions. In the application phase, narratives selected from the rich worlds of Sindbâdnâme, Kelile and Dimne, Tûtînâme, and One Thousand and One Nights were examined. Three main criteria guided the selection of these narratives and the design of the scenes: the moral and didactic teachings within the tales, the interdependent structure of the frame narrative, and recurring motifs identified through the Thompson Motif Index. These criteria ensured that the design process was grounded in both artistic and objective considerations. To represent the structural integrity and universal cycles of the narratives, the symbolism of the number“seven”was adopted as the central theme. Accordingly, Sindbâdnâme and Kelile and Dimne were visualized through scenes reflecting this central theme, while Tûtînâme and One Thousand and One Nights were represented through series of seven scenes each. In total, twenty-two narrative scenes were developed, progressing from pencil sketches to digital drawings and animations, and ultimately adapted for presentation through the holofan system. This holistic approach allowed the motif density and moral messages of the tales to be perceived with a holographic depth beyond conventional screens. The findings indicate that holofan technology provides an effective medium for making the imaginative worlds and didactic layers of Eastern folktales visually perceptible. In this regard, the thesis offers a unique model for the digital-holographic study of Eastern folktales and opens an artistic discourse on the reproducibility of traditional narrative heritage through contemporary technologies.
Benzer Tezler
- Hovhannes Tumanyan'ın masalları / halk edebiyatının çocuk edebiyatındaki yansımaları
Hovhannes Tumanyan's tales / reflections of folk literature on children's literature
ERCAN CİHAN ULUPINAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Halk Bilimi (Folklor)Ankara ÜniversitesiErmeni Dili ve Kültürü Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİRSEN KARACA
- Tîpolojîya vegêrana çîrvanokên Kurdî/Kurmancî
Kürtçe (Kurmanci) masalların anlatı tipolojisi Narration typology of Kurdish (Kurmanci) folktales
KENAN SUBAŞI
Doktora
Türkçe
2019
Doğu Dilleri ve EdebiyatıDicle ÜniversitesiKürt Dili ve Kültürü Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAYREDDİN KIZIL
- Kürt ve Alman masallarının tip ve motif yönünden karşılaştırılması
Comparison of Kurdish and German fairy tales in terms of type and motif / Berawirdkirina çîrokên Kurdî û yên Almanî ji hêla tîp û motîfan ve
BÜNYAMİN DEMİR
Doktora
Türkçe
2022
Halk Bilimi (Folklor)Dicle ÜniversitesiKürt Dili ve Kültürü Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAYREDDİN KIZIL
- Kırım-Tatar halk masalları“Akıllı Kirpinen Ayneci Tilki”
Başlık çevirisi yok
ŞAZİYE BAYRAKTAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Doğu Dilleri ve EdebiyatıSakarya ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ZİKRİ TURAN
- Akıllı Kirpinen Ayneci Tilki (Akıllı Kirpi ile Hileci Tilki) Transkripsiyon, tercüme, metnin grameri, sözlük
Başlık çevirisi yok
KEVSER YÜREKLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Doğu Dilleri ve EdebiyatıSakarya ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ZİKRİ TURAN