Geri Dön

Meb bünyesinde açılan özel eğitim sınıflarının mekansal tasarım açısından değerlendirilmesi: Midyat örneği

Evaluation of special education classrooms opened within the ministry of national education in terms of spatial design: The case of midyat

PDF İndir

  1. Tez No: 1005767
  2. Yazar: SEMİHA ASLAN
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖNCÜL KIRLANGIÇ IŞIL
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Mimarlık, Architecture
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Topkapı Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Mimarlık Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Türkiye'de ve dünya genelinde özel gereksinimi olan öğrenciler için uygulanan özel eğitim uygulamaları mekânsal açıdan farklılık göstermektedir. Türkiye'de bu uygulamalardan biri, genel eğitim okulları bünyesinde bulunan ve ayrı bir şekilde konumlandırılan özel eğitim sınıflarıdır. Gerekli eğitim materyalleri ve destek araç gereçleriyle donatılan bu sınıflar, öğrencilerin en uygun eğitim ortamına erişimini sağlayacak şekilde tasarlanmaktadır. Tarihsel süreçte, özel eğitim sınıflarının sayısı artmış; yasal düzenlemeler doğrultusunda bu sınıfların fiziksel özellikleri ve mekânsal nitelikleri daha ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Bu araştırma, nitel bir araştırma olup Mardin ilinin Midyat ilçesindeki genel eğitim okullarında bulunan özel eğitim sınıflarının mekânsal tasarım özelliklerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında, söz konusu sınıflar ilgili yönetmelik ve standartlar çerçevesinde değerlendirilmiş; elde edilen bulgular yurt dışındaki başarılı uygulama örnekleriyle karşılaştırılarak, özel gereksinimi olan öğrencilerin ihtiyaçlarına uygun tasarım önerileri geliştirilmiştir. Türkiye'de özel eğitim sınıflarının mekânsal tasarımına yönelik çalışmaların sınırlı olması, araştırmanın alana katkısını güçlendireceği düşünülmektedir. Saha çalışması bulguları, özel eğitim sınıflarının temel standartlara büyük ölçüde uyduğunu ancak bazı alanların geliştirilmesi gerektiğine ilişkin veriler elde edilmiştir. Ödüllü okul örneklerinde ise erişilebilirlik, doğal ışık kullanımı, eğimli tavanlar, organik dolaşım kurgusu, açık hava alanlarıyla birlikte tasarlanmış sınıflar, renk kodlu yön bulma sistemleri, dokunsal yüzeyler ve kokusal materyallerle mekânların duyusal olarak okunabilir hâle getirilmesi, oturma nişleri, geniş koridorlar, yumuşak zeminler ve modüler mekân kurgusu gibi pek çok bileşenin bir arada kullanıldığı ve mekânsal düzenlemelerin bütüncül bir yaklaşımla uygulandığı gözlemlenmiştir. Sonuç olarak özel eğitim sınıflarının tasarımında aydınlatma, erişilebilir mekânlar, dolaşım alanları, duyusal destek öğeleri, güvenlik odaklı düzenlemeler, yön bulmayı kolaylaştıran stratejiler, dış mekân bağlantıları ve açık alan etkileşimi, mekânsal organizasyon, malzeme seçimi, sınıf yerleşimi ve konfor gibi unsurlar birlikte değerlendirilmelidir. Bu çalışma, özel eğitim sınıflarında tekil mekânsal düzenlemelerin yeterli olmadığını; kapsayıcı ve nitelikli mekânlar için okul ölçeğinde, bütüncül ve disiplinler arası bir tasarım yaklaşımının gerekli olduğunu ortaya koymaktadır.

Özet (Çeviri)

Special education practices for students with special needs vary spatially in Türkiye and across the world. One of these practices in Türkiye is the special education classrooms located within general education schools but positioned separately. These classrooms, equipped with necessary educational materials and support tools, are designed to provide students with access to the most appropriate educational environment. In the historical process, the number of special education classrooms has increased; in line with legal regulations, the physical characteristics and spatial qualities of these classrooms have been addressed in more detail. This research is a qualitative study and aims to examine the spatial design characteristics of special education classrooms in general education schools in the Midyat district of Mardin province. Within the scope of the study, the classrooms in question were evaluated within the framework of relevant regulations and standards; the findings were compared with successful implementation examples abroad, and design proposals suitable for the needs of students with special needs were developed. The limited number of studies on the spatial design of special education classrooms in Türkiye is thought to strengthen the contribution of the research to the field. Fieldwork findings show that special education classrooms largely comply with basic standards, but data has been obtained indicating that some areas need improvement. In award-winning school examples, it has been observed that many components such as accessibility, use of natural light, sloped ceilings, organic circulation layout, classrooms designed with outdoor areas, making spaces sensorially legible with color-coded wayfinding systems, tactile surfaces and olfactory materials, seating niches, wide corridors, soft floors and modular space configuration are used together and spatial arrangements are implemented with a holistic approach. As a result, factors such as lighting, accessible spaces, circulation areas, sensory support elements, safety-oriented arrangements, strategies that facilitate wayfinding, outdoor connections and open space interaction, spatial organization, material selection, classroom layout and comfort should be evaluated together in the design of special education classrooms. This study reveals that individual spatial arrangements in special education classrooms are not sufficient; a holistic and interdisciplinary design approach at the school scale is necessary for inclusive and qualified spaces.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    453050

    Organize sanayi bölgelerinde açılan resmi ve özel meslek liselerinin eğitim ve istihdam açısından incelenmesi

    Investigation on education and employment of official and special professional locals in organized industrial zones

    MEHMET DEMİRCİ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2016

    Eğitim ve Öğretimİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. ERTUĞRUL ORAL

  2. Tez No

    1006922

    Temel eğitim politikalarında kalkınmacı bir deneyim: EKİ Yayla Özel İlkokulu üzerine tarihsel bir analiz

    A developmentalist experience in basic education policies: A historical analysis of EKI Yayla Private Primary School

    HÜSEYİN ÖZTÜRK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Eğitim ve ÖğretimZonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi

    Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ BİRGÜL ULUTAŞ

  3. Tez No

    524435

    Analysis of the education incentive policy for private education institutions in Turkey

    Türkiye'de özel öğretim kurumları için uygulanan“eğitim ve öğretim desteği”politikasının analizi

    HALİME ÖZTÜRK ÇALIKOĞLU

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2018

    Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. OSMAN ÇEKİÇ

  4. Tez No

    16850

    Birinci ve ikinci dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde din eğitimi din hizmetleri ve dini yayın konularında yapılan müzakereler üzerine bir araştırma

    Başlık çevirisi yok

    MEHMET BULUT

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1991

    DinAnkara Üniversitesi

    İslam Medeniyeti ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. BEYZA BİLGİN

  5. Tez No

    240249

    Özel ve resmi ortaöğretim kurumları ile dershanelerde çalışan öğretmen ve yöneticilerin iş değerlerinin çok boyutlu olarak incelenmesi

    This research is accomplished to find out how teachers and directors of secondary schools attach importance to occupational values, and to investigate the relation between occupational values and personality traits

    YAVUZ DEĞİRMENCİOĞLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2009

    Eğitim ve ÖğretimYeditepe Üniversitesi

    Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı

    DR. MUSTAFA OTRAR

Geri Dön