Mental accounting and reaction to perceived excessive price: The role of cost consciousness
Zihinsel muhasebe ve algılanan fahiş fiyata tepki: Maliyet bilincinin rolü
- Tez No: 1006076
- Danışmanlar: PROF. DR. TÜLİN URAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Yeditepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, maliyet bilinci ve ürün türleri çerçevesinde, algılanan fahiş fiyatlara yönelik tüketici tepkilerini satın alma niyeti üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, zihinsel muhasebe süreci, adil fiyat teorisi, işlem fayda teorisi ve ikili hak ilkesi temelinde yürütülmüş olup, maliyet bilincinin tüketicilerin fahiş fiyat algılarını nasıl etkilediğini ve bu ilişkinin farklı özelliklere sahip ürünler (kısaca“ürün türü”) tarafından nasıl değiştirildiğini ele almaktadır. Çalışma, faktöriyel tasarım kullanarak maliyet bilincini çoklu düzeylerde incelemek için dört ürün kategorisi içinde tekrarlanan ölçümler kullanmıştır: temel ürünler, lüks tüketim malları, yüksek marka imajına sahip tüketim malları ve yüksek algılanan faydaya sahip tüketim malları. Veriler, bir denekler arası faktör ve bir denekler içi faktör içeren 2x(4) karma faktöriyel tasarım kullanılarak ANOVA ile analiz edilmiştir. Analiz; ayrı ayrı iki faktör olarak maliyet bilinci ile ürün çeşidinin ve bu iki faktörün birbirleriyle etkileşim etkisinin tüketicilerin algılanan fahiş fiyatlara tepkilerini (satın alma niyetlerini) önemli ölçüde etkilediğini göstermektedir. İkili karşılaştırmalar analizi de maliyet bilincinin, satın alma niyetinde temel ürün ve lüks tüketim malları için anlamlı bir etkisinin olmadığını göstermiştir. Ancak bu etki, marka imajının ve algılanan faydanın yüksek olduğu ürünlerde istatistiksel olarak anlamlıdır. Bu bulgular, ürün kategorisi bağlamının tüketicilerin algılanan fahiş fiyatlara verdikleri tepkilerde belirleyici bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Çalışmanın bulguları hem fiyat adaleti hem de tüketici davranışı literatürüne teorik olarak katkıda bulunmakta ve fiyatlandırma kararları için yönetimsel çıkarımlar sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine consumers' reactions to perceived excessive prices, operationalized through purchase intention, within the framework of cost-consciousness and product types. The research is based on the mental accounting process, fair price theory, transaction utility theory, and the dual entitlement principle, and addresses how cost-consciousness affects consumers' assessments of excessive price perceptions and how this relationship is influenced by products with different characteristics (in short,“product type”). The study used a factorial design to examine cost-consciousness at multiple levels, using repeated measurements within four product categories: commodity products, luxury consumer goods, consumer goods with high brand image, and consumer goods with high perceived benefits. The data were analyzed with ANOVA using a 2x(4) mixed factorial design, with one between-subjects factor and one within-subjects factor. The study reveals that cost-consciousness and product types, as two separate factors, as well as the interaction effect of between these two factors, significantly affect consumers' reactions to perceived excessive prices (their purchase intentions). The pairwise comparisons analysis also shows that cost-consciousness has no significant effect on purchase intention for commodity products and luxury goods specifically. However, this effect is statistically significant for products with high brand image and high perceived benefit. These findings reveal that the product category context plays a decisive role in consumers' responses to perceived excessive prices. The findings of the study contribute theoretically to both the price fairness and consumer behavior literature and provide managerial implications for pricing decisions.
Benzer Tezler
- Adolesan intihar girişimlerinin psiko-sosyal nedenleriyle ilgili araştırma
Başlık çevirisi yok
NAZMİYE YÜKSEL
- İnce taneli sementasyon çeliklerinde sıcak şekil verme ve ısıl işleminin ostenit tane büyüklüğüne etkisi
Başlık çevirisi yok
MERAL ŞANLI
- Plazma arkı eldesi ve yüzey bölgesi modifikasyonunda kullanılabilirliği
Başlık çevirisi yok
ÖZKAN ÖZİPEKLİLER
- 1,3-difenil-4,5-bis(hidroksiimino)-imidazolidin ve Ni(II), Cu(II), Pd(II), UO2(VI) komplekslerinin sentezi
Başlık çevirisi yok
VEFA AHSEN
- Tekstil boyamacılığında atık flottede boyama imkanları üzerine araştırma
Başlık çevirisi yok
MEHMET YAKARTEPE
