Pedro Almodóvar sinemasında tekinsiz annelik
Uncanny motherhood in Pedro Almodóvar's cinema
- Tez No: 1006084
- Danışmanlar: PROF. DR. YUSUF GÜRHAN TOPÇU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sahne ve Görüntü Sanatları, Psikoloji, Performing and Visual Arts, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kadın Araştırmaları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bir temsil, dil ve anlatım aracı olarak sinema, ataerkil kültürün desteklediği toplumsal cinsiyet rollerinin yeniden üretilmesi ve aktarılmasında önemli bir işleve sahiptir. Kadın ve erkek, toplumsal cinsiyet rolleri ile kendilerine atfedilen niteliklere göre toplumsal yaşamda rol alırlar. Toplumsal cinsiyet rolleri birtakım kültürel rollerle inşa edilir. Annelik de belli birtakım özelliklere büründürülerek kadına atfedilen bir roldür. Kadının nasıl bir anne olması gerektiği toplumsal olarak bazı kurallar ile belirlenmiştir. Anneliğe kutsallıkla eşdeğer birtakım nitelikler yüklenmiştir. Bu özelliklere sahip kadın iyi anne, aksi yönde davranış sergileyen kadın ise kötü anne olarak anılmaktadır. Feminizmin yıllar içerisinde kadının toplumdaki yerini geliştirmeyi ve kadın-erkek eşitliğini amaçlayan yükselişi ile sinemada kadın temsillerinde de geleneksel sinema anlatısından farklı olarak birtakım dönüşümler yaşanmıştır. Çağdaş sinema anlatılarında kadın karakterlerin birey olma hali ve toplumun yüklediği annelik rolü arasında yaşadıkları içsel çatışmalara yer verilmeye başlanmıştır. Kadın ve annelik geleneksel sinema anlatısından farklı olarak ele alınmaya başlamıştır. Bu çalışmada, literatürde sıkça yer verilmiş olan toplumsal cinsiyet rollerinin kutsallık atfettiği anneliğe, Freud'un tekinsiz kavramı çerçevesinden bakmak amaçlanmıştır. Ataerkil sinema anlatısından farklı bir çizgide ilerleyen İspanyol Yönetmen Pedro Almodóvar, kadını özne konumuna alarak çektiği birçok filmde toplumsal cinsiyet rollerine meydan okumuştur. Almodóvar'ın yönetmenliğini üstlendiği 1999 yapımı All About My Mother (Annem Hakkında Her Şey), 2006 yapımı Volver (Dönüş), 2021 yapımı Parallel Mothers (Paralel Anneler) filmlerinin örneklem olarak seçildiği bu çalışmada yaygın anne imgesinden sapmış kadın temsilinin ataerkil bilinçaltında tekinsiz etki yaratıp yaratmadığı incelenmiştir. Laura Mulvey'in psikanalitik yaklaşımı ve Freud'un“tekinsiz”kavramı üzerinden sinemadaki kadın imgesinin müphemliği ve bunun yarattığı tekinsizlik hissi irdelenerek, ataerkil sistemin getirdiği toplumsal annelik rolünün dışında annelik rolü sergileyen kadın karakterlerin seyirci açısından“tekinsiz”bir etkiye sahip olup olmadığı feminist film eleştirisi yöntemi ile tartışılmıştır. Anneliğin ataerkil bilinçaltındaki tekinsiz etkisi incelenirken Jung'un anne arketipinden de yararlanılmıştır. Literatüre, kutsallık atfedilen anneliğe Freud'un tekinsiz kavramı ile bakılarak katkı sağlamak amaçlanmıştır.
Özet (Çeviri)
As a medium of representation, language, and narrative, cinema plays a crucial role in the reproduction and transmission of gender roles supported by patriarchal culture. Women and men participate in social life according to the attributes attributed to them through gender roles. Gender roles are constructed through a number of cultural roles. Motherhood is a role attributed to women, imbued with certain characteristics. Social norms have determined the kind of mother a woman should be. Certain qualities, equated with sacredness, are attributed to motherhood. A woman who possesses these qualities is considered a good mother, while a woman who behaves in the opposite way is considered a bad mother. With the rise of feminism over the years, which aims to improve women's place in society and achieve gender equality, the representation of women in cinema has undergone a number of transformations that differ from traditional cinematic narratives. Contemporary cinematic narratives have begun to portray the internal conflicts experienced by female characters between their individuality and the role of motherhood imposed by society. Women and motherhood have begun to be approached in a different way than traditional cinematic narratives. This study aims to examine motherhood, a concept frequently cited in literature, ascribed to the sacredness of gender roles, through the lens of Freud's concept of the uncanny. Spanish director Pedro Almodóvar, who deviates from patriarchal cinematic narratives, has challenged gender roles in many of his films by positioning women as subjects. Using Almodovar's films“All About My Mother”(1999),“Volver”(2006), and“Parallel Mothers”(2021) as examples, this study examines whether representations of women that deviate from the prevalent maternal image create an uncanny effect on the patriarchal unconscious. The ambiguity of the female image in cinema, and the resulting sense of uncanniness, are examined through Laura Mulvey's psychoanalytic approach and Freud's concept of the“uncanny.”Using feminist film theory, this study explores whether female characters who portray a motherhood role outside the social one imposed by the patriarchal system have an“uncanny”impact on the audience. Jung's mother archetype is also utilized in examining the uncanny impact of motherhood on the patriarchal subconscious. The aim is to contribute to the literature by examining motherhood, a concept attributed to holiness, through Freud's concept of the uncanny.
Benzer Tezler
- Pedro Almodovar sinemasında toplumsal cinsiyet temsillerinin feminist/Queer film eleştirisi bağlamında çözümlenmesi
Gender representations in the cinema of Pedro Almodovar: An analysis through feminist/queer film analysis
ŞÜKRÜ AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Sahne ve Görüntü SanatlarıAkdeniz ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. GÜL YAŞARTÜRK
- Pedro Almodóvar sinemasında kadının ve kimliğin temsili
Representation of woman in the cinema of Pedro Almodóvar
İNCİLAY YAYIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Sahne ve Görüntü Sanatlarıİstanbul Arel ÜniversitesiMedya ve Kültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN GÜRKAN
- Jean Cocteau ve Pedro Almodovar kesişmesi ile İnsan Sesi oyununun incelenmesi
Examination of the intersection of Jean Cocteau and Pedro Almodovar with the Human Voice play
GÜLAY ŞENYÜZLÜ KIRANTEPE
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Sahne ve Görüntü SanatlarıBahçeşehir Üniversitesiİleri Oyunculuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FERDİ ÇETİN
- Pedro ceviz çeşidinde serbest tozlanmış tohumlardan elde edilen genotiplerin fenolojik ve moleküler karakterizasyonu
Determination of phenological and genetic differences in genotypes obtained from open pollinated seeds in pedro walnut cultivar
AKİF NAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
ZiraatKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET SÜTYEMEZ
- 27 Kuşağı ve Pedro Salinas: Gençlik dönemi, olgunluk dönemi ve sürgün dönemi
Generation of 27 and Pedro Salinas: Youth, maturity and exile
HAZAL SENCER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Batı Dilleri ve Edebiyatıİstanbul Üniversitesiİspanyol Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİRE ZEYNEP ÖNAL