Öğretmenlerde tükenmişlik ve yaşam doyumu arasındaki ilişkide manevi yönelimin aracılık rolü
The mediating role of spiritual orientation in relationship between burnout and life satisfaction in teachers
- Tez No: 1006164
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FATMA BAYNAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Psikoloji, Religion, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Din psikolojisi, Psychology of religion
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yalova Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın temel amacı, öğretmenlerin manevi yönelim, yaşam doyumu ve tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkileri incelemektir. Araştırmada nicel araştırma yöntemi ve ilişkisel tarama modeli tercih edilmiştir. Araştırmanın örneklemini 2024-2025 yılında Gaziantep ilinde devlet okullarında görev yapan 398 öğretmen oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında kişisel bilgi formu,“Manevi Yönelim Ölçeği”,“Maslach Tükenmişlik Ölçeği”ve“Yaşam Doyumu Ölçeği”kullanılmıştır. Verilerin analizi için SPSS 27 programından yararlanılmış ve Hayes tarafından geliştirilen Process Macro eklentisi kullanılmıştır. Demografik değişkenlerin etkisi t-testi ve ANOVA ile analiz edilmiş, değişkenler arasındaki ilişkiler korelasyon analiziyle incelenmiştir. Yordayıcı ve aracılık etkilerinin belirlenmesinde ise PROCESS Macro kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları öğretmenlerin manevi yönelimlerinin yüksek, yaşam doyumu ve tükenmişlik durumlarının ise orta düzeyde olduğunu ortaya koymuştur. Kadın, evli, yüksek lisans mezunu, 21 yıl üzeri kıdeme sahip, dindar, iş ve iş yeri memnuniyeti olan öğretmenlerin manevi yönelim düzeyleri daha yüksek tespit edilmiştir. 31-40 yaş aralığında olan öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerinin daha yüksek; dindar, iş ve iş yeri memnuniyeti olanların ise daha düşük olduğu görülmüştür. Evli, dindar, iş ve iş yeri memnuniyeti olan öğretmenlerin ise yaşam doyumu düzeyleri daha yüksek tespit edilmiştir. Korelasyon analizi sonucunda yaşam doyumu ile manevi yönelim arasında pozitif, yaşam doyumu ile tükenmişlik ve maneviyat ile tükenmişlik arasında ise negatif yönlü ilişki tespit edilmiştir. Yapılan regresyon ve aracılık rolü analizi sonucunda maneviyat ve yaşam doyumunun tükenmişlik üzerinde yordayıcı etkisi olduğu, manevi yönelimin ise yaşam doyumu ile tükenmişlik ilişkisinde kısmi aracılık rolü olduğu tespit edilmiştir. Yapılan analizler manevi yönelimin yaşam doyumu ve tükenmişlik üzerinde anlamlı etkilerinin olduğunu göstermektedir. Demografik değişkenlerin ise kısmi etkileri tespit edilmiştir. İş ve iş yeri memnuniyeti olan öğretmenlerin tükenmişlik düzeyleri daha düşük, manevi yönelim ve yaşam doyumu düzeylerinin ise daha yüksek olması meslek seçiminin ve çalışılan ortamın önemini göstermektedir. Beraberinde dindarlık değişkeninde de benzer sonuçların elde edilmesi dindarlığın psikolojik durumu üzerindeki etkisini göstermektedir. Aynı zamanda manevi yönelimin aracılık rolü öğretmenlerin psikolojik durumu üzerinde maneviyatın önemini de göstermektedir. Bu araştırmada elde edilen sonuçların, araştırma değişkenlerinin öğretmenlik mesleği bağlamında değerlendirilmesine katkı sunacağı düşünülmektedir. Gelecekte yapılacak çalışmalarda ise öğretmenlerin manevi yönelimlerinin farklı değişkenlerle birlikte ele alınması önerilmektedir. Ayrıca öğretmenlerin tükenmişlik durumlarını azaltacak, yaşam doyumu ve manevi yönelim düzeylerini artıracak önleyici ve iyileştirici politikaların geliştirilmesi önem arz etmektedir.
Özet (Çeviri)
The main objective of this study is to examine the relationships between teachers' spiritual orientation, life satisfaction, and burnout levels. A quantitative research method and a correlational survey model were used in the study. The sample consisted of 398 teachers working in public schools in Gaziantep province during the 2024-2025 academic year. Data were collected using a personal information form, the“Spiritual Orientation Scale,”the“Maslach Burnout Scale,”and the“Life Satisfaction Scale.”SPSS 27 software and the Process Macro extension developed by Hayes were used for data analysis. The effects of demographic variables were analyzed using t-tests and ANOVA, and the relationships between variables were examined using correlation analysis. Process Macro was also used to determine predictive and mediating effects. The study findings revealed that teachers had high levels of spiritual orientation, while their life satisfaction and burnout levels were moderate. Teachers who were female, married, held a master's degree, had more than 21 years of seniority, were religious, and had job and workplace satisfaction had higher levels of spiritual orientation. Teachers aged 31-40 had higher levels of burnout; those who were religious and had job and workplace satisfaction had lower levels. Married, religious teachers with job and workplace satisfaction had higher levels of life satisfaction. Correlation analysis revealed a positive relationship between life satisfaction and spiritual orientation, and negative relationships between life satisfaction and burnout, and between spirituality and burnout. Regression and mediating role analysis showed that spirituality and life satisfaction had a predictive effect on burnout, while spiritual orientation had a partial mediating role in the relationship between life satisfaction and burnout. The analyses show that spiritual orientation has significant effects on life satisfaction and burnout. Demographic variables, however, had only partial effects. The fact that teachers with job and workplace satisfaction had lower levels of burnout and higher levels of spiritual orientation and life satisfaction demonstrates the importance of career choice and the work environment. Similar results were obtained for the religiosity variable, showing the impact of religiosity on psychological well-being. Furthermore, the mediating role of spiritual orientation highlights the importance of spirituality on the psychological state of teachers. It is believed that the results obtained in this research will contribute to the evaluation of research variables within the context of the teaching profession. Future studies are recommended to examine teachers' spiritual orientations in conjunction with different variables. Furthermore, developing preventive and remedial policies that will reduce teachers' burnout and increase their life satisfaction and spiritual orientation levels is of great importance.
Benzer Tezler
- Tükenmişlik ile iş doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi: Anaokulu öğretmenleri örneklemi
Examining the relationship between burnout and job satisfaction: Kindergarten teachers sample
ECEM ATABAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVCAN KARAKOÇ DEMİRKAYA
- Öğretmenlerin iş doyumu ile mesleki tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkiler
The Relationships between teacher`s job satisfaction and burnout in Turkish public schools
ALİ GENÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Eğitim ve ÖğretimEskişehir Osmangazi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. MEHMET ŞİŞMAN
- Özel eğitimde çalışan öğretmenlerin otomatik düşüncelerinin tükenmişlik düzeyi ve iş doyumu ile ilişkisi
The relationship between automatic thoughts of special education working teachers to burnout and work satisfaction
AYŞE CEREN ER
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Psikolojiİstanbul Arel ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT ARTIRAN
- Özel eğitim alanında görev yapan sınıf öğretmenlerinin tükenmişlik ve yaşam doyumlarının incelenmesi
Examination of the burnout and life satisfaction of the teachers in the field of special education
MEHMET KARABAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SABAHATTİN ÇİFTÇİ
- Sınıf öğretmenlerinin umutsuzluk düzeyleri ile iş doyumları, iş yaşam kaliteleri ve tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relationship between classroom teachers' hopelessness labels, job satisfaction, work quality and burnout levels
ELİF AKSOY ZOR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimTrabzon ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEHRA NESRİN BİROL