Türkiye'de altıntop ihracatının rekabet gücü ve işletmelerde maliyet analizi
Competitiveness of grapefruit exports and cost analysis in cultivation farms in Türkiye
- Tez No: 1006283
- Danışmanlar: PROF. DR. MEVLÜT GÜL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Üretim maliyeti, Production cost
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Türkiye altıntop üretiminin %87.29'unu karşılayan Adana ilindeki işletmelerde 2024 üretim dönemine ait birincil ve ikincil verileri kullanarak sektördeki üretim yapısı ve ihracat rekabet gücü analiz edilmiştir. Araştırmada tabakalı örnekleme yöntemi ile 90 işletme seçilmiş ve anket yoluyla işletmecilerin sosyo-demografik özellikleri, işgücü kullanımı, üretim alanları, pazarlama yapıları ile maliyet-kârlılık göstergeleri elde edilmiştir. Bulgular, işletme ölçeği ve teknik yapıya bağlı farklılıklar göstermektedir. İşletmecilerin %77.78'i erkek, %22.22'si kadın olup, büyük işletmelerde kadın oranı %27.27'dir. Lisans mezunlarının oranı %70, üretim deneyimi 11 yıl ve üzeri olan işletmelerin oranı %88,89'dur. İşgücü kullanımında küçük işletmelerin %64.20'si aile işgücüne dayanırken, büyük işletmelerde yabancı işgücünün payı %81.64'e ulaşmaktadır. İşletme başına maliyetler 800 086–3 692 113 TL, kilogram başına maliyet 8.04–6.45 TL ve kâr marjı −0.09–1.82 TL/kg aralığında değişmektedir. Türkiye'nin altıntop üretimi 198 000 ton ile dünya sıralamasında 8., ihracatı 133 128 ton ile 3. sıradadır. Fiyatlar uzun dönemde dalgalı olup üretici gelirlerinde belirsizlik gözlemlenmektedir. Bu veriler ışığında, kadın işletmecilerin katılımını artıracak eğitim ve teşviklerin sağlanması, küçük ve orta ölçekli işletmelerin kooperatif ve örgütlenme kapasitelerinin güçlendirilmesi, işgücü yönetimi ve mekanizasyonun ölçeğe uygun optimize edilmesi, maliyet baskısının tarımsal desteklerle azaltılması, satış ve ihracat kanallarının çeşitlendirilmesi ile teknolojik desteklerin yaygınlaştırılması bağlı olarak altıntop üretiminde ölçek ve cinsiyete bağlı farklar azalacak, küçük ve orta ölçekli işletmelerin rekabet gücü ve sektörde genel verimlilik ile kârlılık artacak, gelir istikrarı sağlanacak ve Türkiye'nin altıntop sektöründe sürdürülebilir büyüme ve uluslararası rekabet avantajı güçlenecektir.
Özet (Çeviri)
This study analyses the production structure, economic performance, and competitiveness of the grapefruit sector using primary and secondary data from enterprises in Adana, which account for 87.29% of Turkey's grapefruit production, for the 2024 production season. A total of 90 enterprises were selected through stratified sampling, and surveys were conducted to collect data on producers' socio-demographic characteristics, labour use, cultivation areas, marketing structures, and cost-profit indicators. The findings reveal differences based on enterprise size and technical structure. Of the producers, 77.78% are male and 22.22% female, with the proportion of women rising to 27.27% in large-scale enterprises. Seventy percent of producers hold a bachelor's degree, and 88.89% have 11 years or more of production experience. Labour usage shows that 64.20% of the workforce in small enterprises is family labour, while foreign labour constitutes 81.64% in large enterprises. Production costs per enterprise range from 800 086 to 3 692 113 TRY, cost per kilogram from 8.04 to 6.45 TRY, and profit margins from −0.09 to 1.82 TRY/kg. Turkey's grapefruit production amounts to 198 000 tons, ranking 8th globally, with exports of 133 128 tons, ranking 3rd. Prices have been volatile over the long term, creating uncertainty in producer incomes. In light of these findings, providing training and incentives to increase women's participation, strengthening the cooperative and organizational capacities of small and medium-sized enterprises, optimizing labour management and mechanization according to scale, reducing cost pressures through agricultural support, diversifying sales and export channels, and expanding the use of technological support are expected to reduce scale- and gender-related disparities in grapefruit production, enhance the competitiveness of small and medium-sized enterprises, improve overall sectoral efficiency and profitability, stabilize incomes, and strengthen sustainable growth and international competitiveness in Turkey's grapefruit sector.
Benzer Tezler
- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetin'de Merkez Bankacılığı ve parasal sorunlar
Başlık çevirisi yok
HAKKI EMRE
- Hatay bölgesindeki turunçgil paketleme tesislerinin teknik özelliklerinin tespiti, karşilaşilan sorunlar ve çözüm yollarinin belirlenmesi üzerine bir araştirma
A research on the determination of the technical properties of the packinghouses at Hatay district, encountered problems and the determination of the solutions
OKTAY SÖYLER
- Doğu Akdeniz Bölgesi'nde yetiştirilen ve yayılması muhtemel yeni altıntop çeşitlerindeki virüs ve virüs benzeri hastalıkların tanılanması
Determination of virus and virus like diseases of the present and newly introduced grapefruit varieties in east Mediterranean region in Turkey
SAMİ TUNAR
- Turunçgil meyve ve yapraklarının farklı ekstraksiyon yöntemleriyle ekstraksiyonu ve matematik modellemesi
Extraction of the citrus fruit and leaves by various extraction methods and mathematical modelling
ZEYNEP İLBAY
Doktora
Türkçe
2016
Kimya Mühendisliğiİstanbul ÜniversitesiKimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞAH İSMAİL KIRBAŞLAR
PROF. DR. MAHMUT RAHİM BAYRAMOĞLU
- Adana ili turunçgil yetişticiliği ve insektisit kullanımının değerlendirilmesi
Evaluation of citrus farming and insecticide use of Adana province
BAHADIR ZÜLKÜF AKBABA
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
ZiraatÇukurova ÜniversitesiBitki Koruma Ana Bilim Dalı
PROF. DR. M. RIFAT ULUSOY