Üsküdar'da kültürel sahne olarak klasik Türk müziği çevresi: Kentsel mekân ve sosyo-kültürel farklılaşma
The classical Turkish music milieu as a cultural scene in Üsküdar:Urban space and socio-cultural differentiation
- Tez No: 1006402
- Danışmanlar: DOÇ. DR. CEM TUTAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Müzik, İletişim Bilimleri, Sociology, Music, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Kentsel farklılaşma, Kentsel mekan, Klasik Türk müziği, Kültürel sermaye, İstanbul, Urban differentiation, Urban space, Classical Turkish music, Cultural capital, Istanbul
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Medya ve Kültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kentler tarihsel olarak toplumsal ilişkilerin, kültürel üretim ve dolaşım süreçlerinin yoğunlaştığı mekânlar olarak şekillenmiştir. Endüstriyel kentleşme, üretim ilişkilerinin mekânsal örgütlenmeye yansımasıyla birlikte kenti fiziksel ve sınıfsal ayrışmalar üzerinden biçimlendirmiştir. Postmodern dönemde ise kültürel pratiklerin temsili, görünürlüğü ve dolaşımı artmış; kentsel mekân sembolik anlamın üretildiği ve yeniden konumlandığı ilişkisel bir zemin hâline gelmiştir. Bu bağlamda mekânsal farklılaşma, yalnızca fiziksel ayrışmayı değil; belirli kültürel formların kent içinde yoğunlaşması, ilişkisel ağlar üretmesi ve sembolik konumlanma oluşturması süreçlerini içeren çok katmanlı bir dinamik olarak değerlendirilmelidir. İstanbul'da 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren hızlanan kentleşme ve mekânsal dönüşüm süreçleri farklı kültürel yönelimlerin belirli semtlerde yoğunlaşmasına zemin hazırlamıştır. Bu tarihsel bağlam içinde Üsküdar, sahip olduğu dinî ve kültürel birikim sayesinde Klasik Türk Müziği pratiklerinin süreklilik kazandığı özgün bir kentsel mekân olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışma Üsküdar'daki Klasik Türk Müziği çevresini yalnızca belirli icracı ve dinleyici gruplarından oluşan bir topluluk olarak değil; mekânsal yoğunlaşma, kültürel sermaye dolaşımı ve ilişkisel ağlar üzerinden örgütlenen bir kültürel sahne olarak kavramsallaştırmaktadır. Araştırmanın temel sorusu, söz konusu müzik çevresinin kentsel mekânda nasıl örgütlendiği ve bu örgütlenmenin sosyo-kültürel farklılaşma süreçleriyle nasıl ilişkilendiğidir. Çalışmanın metodolojik çerçevesini Kültürel Kuram oluşturmaktadır. Kent sosyolojisi, müzik sosyolojisi ve Klasik Türk Müziği araştırmaları ekseninde kurulan paradigma içinde nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; amaçlı örneklem tekniğiyle yürütülen saha çalışmasında derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, Üsküdar'daki Klasik Türk Müziği çevresinin fiziksel ve dijital mekânlar arasında çok katmanlı bir örgütlenme yapısına sahip olduğunu; bu çevrenin kültürel sahne olarak işleyerek kültürel sermaye üretimi, aidiyet inşası ve sembolik konumlanma süreçleri aracılığıyla kent içinde özgün bir mekânsal farklılaşma örneği oluşturduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Cities have historically taken shape as spaces where social relations and processes of cultural production and circulation concentrate. Industrial urbanization reshaped the city through the spatial organization of production relations, generating physical and class-based differentiations. In the postmodern period however the representation, visibility, and circulation of cultural practices have intensified, and urban space has increasingly become a relational ground in which symbolic meaning is produced and repositioned. In this context spatial differentiation should be understood not merely as physical segregation but as a multilayered dynamic involving the concentration of specific cultural forms, the formation of relational networks, and symbolic positioning within urban space. Since the second half of the twentieth century rapid urbanization and spatial transformation processes in the city of Istanbul have enabled different cultural orientations to concentrate in districts. Within this historical framework Üsküdar has emerged as a distinctive urban space where Classical Turkish Music practices have gained continuity through its religious and cultural heritage. This study conceptualizes the Classical Turkish Music milieu in Üsküdar not simply as a group of performers and audiences, but as a cultural scene organized through spatial concentration, the circulation of cultural capital, and relational networks. The main research question examines how this musical milieu is structured within urban space and how this organization relates to processes of socio-cultural differentiation. The methodological framework of the study is grounded in Cultural Theory and positioned within urban sociology and music sociology. A qualitative research design based on in-depth interviews was employed, using stratified and purposive sampling techniques. The findings demonstrate that the Classical Turkish Music milieu in Üsküdar exhibits a multilayered organizational structure operating across both physical and digital spaces. Functioning as a cultural scene, it contributes to the production of cultural capital, the construction of belonging, and symbolic positioning, thereby constituting a distinctive example of spatial differentiation within the urban context of Istanbul.
Benzer Tezler
- Validebağ Korusu doğal sit alanının tarihi sit olarak tanınması ve korunması için öneriler
Recommendations for the recognition and conservation of Validebağ Grove natural site as a historical site
KÜBRA YÜCEL KARABAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP ERES ÖZDOĞAN
- Kentleşme, kuşaklar ve müzik -Üsküdar ilçesinde 1980 doğumlu lise öğrencilerinin müzik beğenilerinin ailelerinden farklılaşması
Urbanization, generations and music -In Uskudar district differentations of the musical tastes of highschool students, born in 1980, from their parents
NİLGÜN OCAKÇI
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
MüzikMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMüzikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET YÜRÜR
- Görsel bir sanat dalı olarak tiyatronun dijital kültürde dönüşümü
Transformation of theater as a visual art form in digital culture
FUAD ALİYEV
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sahne ve Görüntü SanatlarıÜsküdar ÜniversitesiMedya ve Kültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ESENNUR SİRER
- Mikrobiyal yakıt hücreleri kullanılarak SARS-CoV-2 yüzey antijeninin sentetik atık sudan giderimi ve eş zamanlı elektrik üretimi
Investigation of bioremediation of SARS-CoV-2 contaminated wastewaters using microbial fuel cells
SILA ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
BiyoteknolojiÜsküdar ÜniversitesiBiyoteknoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUNÇ ÇATAL
- Asghar Farhadi sinemasının self oryantalizm kavramı çerçevesinde incelenmesi
Examination of Asghar Farhadi's cinema trough the framework of the concept of self-orientalism
HAYRİ GÜNTEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Güzel SanatlarÜsküdar ÜniversitesiMedya ve Kültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CAN DİKER