İbn İsa'nın Rumûz-ı Künûz isimli eseri: Nasihat ve kehanet
Ibn Isa's work titled“Rumûz-ı Künûz”: Advice and prophecy
- Tez No: 1006877
- Danışmanlar: DOÇ. DR. M. ZAHİT ATÇIL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medeniyet Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, XVI. yüzyılda Saruhan Sancağıʼnın Akhisar kazasında yaşamış bir mutasavvıf olan İlyas İbn İsa ile onun eserleri arasında yer alan Rumûz-ı Künûz adlı eseri incelemektedir. Bayramiyye tarikatına mensup bir şeyh olan İbn İsa, kaleme aldığı çok sayıda eser aracılığıyla düşünsel dünyasını ve sahip olduğu ilmî birikimi ortaya koymuş olduğu görülmektedir. Eserlerinin tamamında tasavvufî bir yön bulunmakla birlikte, her birinde farklı konulara temas etmektedir. Bu eserler arasında dikkat çeken çalışmalardan biri, Rumûz-ı Künûz adlı eseridir. Muhteva zenginliği sebebiyle bu eser çalışmaya değer görülmüştür. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, İbn İsa ile hayatında önemli bir yere sahip olan babası Şeyh Mecdüddinʼin biyografileri, yaşadıkları Saruhan Sancağıʼnın idarî yapısı ile edebî ve tasavvufî çevresi, İbn İsaʼnın kaleme aldığı eserlere dair bilgiler ele alınmaktadır. Kısacası İbn İsa'nın ilmî ve zihinsel dünyasının şekilde rol amiller ele alınmaktadır. İkinci bölümde Rumûz-ı Künûz'un kavramsal incelemesi, eseri kaleme alma sebebi, eserin ithaf muhatabı, muhtevası, gaybî bilgi ile gizli ilimler mukayesesi ve eserde yer alan bazı anekdot bilgilere yer verilmektedir. Bu bölüm en genel manada eseri tanımamızı sağlayacaktır. Üçüncü bölümde, zaman içerisinde nasihatnâme/siyasetnâme geleneğinin oluşumu ve sürekliliği, Osmanlı dönemiyle çağdaş kimi devletlerdeki yansımaları ve XVI. yüzyıldaki bu geleneğin karşılıklarının ne olduğu ve İbn İsaʼnın Rumûz-ı Künûzʼda yer alan nasihatleri, muhatap kitlesi incelenmektedir. Dördüncü ve son bölümde ise, gizli ilimler geleneği, Osmanlı dışındaki kimi devletlere bu geleneğin varlığı, gizli ilimler arasında yer alan ve İbn İsa tarafından bilhassa kullanılan vefk, cifr ve kehanet geleneği ile bu konulara yönelik XVI. yüzyıl Osmanlı algısı ele alınmakta, İbn İsaʼnın söz konusu eserinde yer alan kehanetlere yer verilmekte ve yorumları incelenmektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines a Sufi figure named Ilyas ibn Isa, who lived in the district of Akhisar within the Saruhan Sanjak in the sixteenth century, along with one of his works titled Rumûz-ı Künûz. As a sheikh affiliated with the Bayramiyya Order, Ibn Isa presents his intellectual world and scholarly accumulation through numerous works he authored. Although all of his writings contain a Sufi dimension, each addresses different subjects. Among these works, Rumûz-ı Künûz stands out as a particularly noteworthy study. Due to its richness in content, this work has been deemed worthy of examination. The study consists of four chapters. The first chapter discusses the biographies of Ibn Isa and his father, Sheikh Majd al-Din, who held an important place in his life. It also examines the administrative structure of the Saruhan Sanjak where they lived, as well as its literary and Sufi environment, and provides information on the works authored by Ibn Isa. In short, the factors shaping Ibn Isa's intellectual and scholarly world are analyzed. The second chapter presents a conceptual analysis of Rumûz-ı Künûz, including the reasons for its composition, its dedicatee, its content, and a comparison between unseen (ghayb) knowledge and occult sciences, along with some anecdotal information included in the text. In general terms, this chapter aims to introduce and familiarize the reader with the work. The third chapter explores the formation and continuity of the tradition of nasihatname (advice literature) and siyasetname (mirrors for princes) over time, their reflections in contemporary states during the Ottoman period, and the nature of this tradition in the sixteenth century. It also analyzes the advice contained in Rumūz al-Kunūz and its intended audience. Finally, the fourth chapter examines the tradition of occult sciences, its presence in certain states outside the Ottoman realm, and specific practices such as vefk, cifr, and divination, which were particularly employed by Ibn Isa. It also addresses the sixteenth-century Ottoman perception of these subjects, presents the prophecies found in Ibn Isa's work, and analyzes their interpretations.
Benzer Tezler
- İlyas İbn İsa: Hayatı, eserleri ve düşünceleri
Ilyas Ibn Isa: His life, works and thoughts
ZEYNEP AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
TarihBursa Uludağ Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. M. ASIM YEDİYILDIZ
- Pembezâde Ahmed B. Osman El-Erzurûmî'nin“Şerhu Kasîde-i Bânet Su'âd”adlı eseri (İnceleme ve tahkik)
Pembezāde Ahmed b. Osman al-Erzurūmī and His Work Named“Sharhu Qasīda Bānet Su'ᾱd”(Research and critical edition)
BEDRETTİN ERCİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Doğu Dilleri ve EdebiyatıRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET EMİN YAĞCI
- İbnü'l-Hümâm'ın Fethu'l-Kadîr adlı eserinin metot ve muhteva açısından incelenmesi (Kitâbü'n-Nikâh örneği)
The analysis of method and content about the work of Ibn Al-Humam named Feth Al-Kadir (Cample of marriage)
RAVZA CİHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
DinSakarya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. H. MEHMET GÜNAY
- Rūmī bir ḥurūfī: İbn Firişte ve erken 9./15. yüzyıl Rūm dünyasında ḥurūfiliğin yeniden inşası
A Rūmī ḥurūfī: Ibn Firishte and reconstructing ḥurūfism in the early 9th/15th century Rūm
EFECAN İRFAN ALCA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Tarihİstanbul 29 Mayıs ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM ÇAYKENT
- İbn-i İsa'nın Kavaid-i Teshirat isimli eseri: İnceleme ve metin
Kavaid-i Teshirat by Ibn-i Isa: An analysis and transcription
ENGİN KAÇAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıBoğaziçi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TÜLAY DEMİRCİOĞLU