Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki dinleme/izleme metinlerinde yer alan sözlü kültür unsurlarının incelenmesi
An examination of oral culture elements in listening/viewing texts in middle school Turkish language textbooks
- Tez No: 1006966
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SUNAY AKKAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Adıyaman Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırmada, ortaokul 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan dinleme/izleme metinlerinin sözlü kültür unsurları bakımından incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, Türkçe öğretiminde dinleme becerisinin kültürel aktarım işlevi çerçevesinde ele alınması gerekliliğinden hareketle yapılandırılmıştır. Araştırmanın inceleme nesnesi, Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından 2025–2026 eğitim-öğretim yılında okutulması uygun görülen ortaokul Türkçe ders kitapları oluşturmaktadır. Araştırma, nitel yaklaşımlardan doküman incelemesi yöntemiyle yürütülmüş; elde edilen veriler içerik analiz tekniği kullanılarak çözümlenmiştir. Dinleme/izleme metinleri; deyim, atasözü, masal, fıkra, efsane, destan, tekerleme, kültürel kodlar, gelenek-görenek ve benzeri sözlü kültür unsurları açısından tablo millî marş inde sınıflandırılarak incelenmiştir. Araştırma bulguları, dinleme/izleme metinlerinin sürelerinin sınıf düzeyi arttıkça buna paralel olarak arttığını ortaya koymuştur. Dinleme/izleme metinlerinde sözlü kültür unsurlarına yer verildiğini, ancak bu unsurların metin türü ve sınıf düzeylerine göre dağılım açısından dengeli bir yapı sergilemediğini ortaya koymuştur. Özellikle deyim ve kültürel kodların öne çıktığı; buna karşılık atasözü, masal, efsane, destan, bilmece, ninni, türkü ve diğer benzer sözlü kültür ürünlerinin sınırlı biçimde kullanıldığı belirlenmiştir. İncelenen ders kitaplarında en sık yer verilen kültürel kodların sevgi, saygı, sabır, dayanışma, yardımlaşma ve vatan sevgisi olduğu belirlenmiştir. Ayrıca sınıf düzeyi yükseldikçe sözlü kültür unsurlarının sınıflandırılmasında kullanılan başlıkların bir azalma gösterdiği tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, ortaokul Türkçe ders kitaplarında yer alan dinleme/izleme metinlerinin sözlü kültür unsurları bakımından zenginleştirilmesi; bu unsurların sınıf düzeylerine uygun ve planlı bir yaklaşımla ele alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın, Türkçe ders kitaplarının kültürel içerik açısından değerlendirilmesine ve gelecekte hazırlanacak öğretim materyallerine katkı sağlaması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the listening/viewing texts included in middle school Turkish textbooks for grades 5, 6, 7, and 8 in terms of elements of oral culture. The study is structured based on the necessity of addressing listening skills in Turkish language education within the framework of cultural transmission. The objects of analysis consist of middle school Turkish textbooks approved by the Board of Education and Discipline of the Ministry of National Education for use in the 2025–2026 academic year. The research was conducted using the document analysis method, one of the qualitative research approaches, and the obtained data were analyzed through content analysis. The listening/viewing texts were examined by classifying them in tables according to oral culture elements such as idioms, proverbs, folktales, anecdotes, legends, epics, tongue twisters, cultural codes, traditions and customs, and similar components. The findings revealed that the duration of the listening/viewing texts increases in parallel with grade level; although oral culture elements are included in these texts, their distribution does not exhibit a balanced structure in terms of text type and grade level. Idioms and cultural codes were found to be particularly prominent, whereas proverbs, folktales, legends, epics, riddles, lullabies, folk songs, and other similar oral culture products were used in a limited manner. The most frequently encountered cultural codes were identified as love, respect, patience, solidarity, cooperation, and patriotism, and it was determined that as grade level increases, the number of categories used to classify oral culture elements decreases. Based on these results, it is concluded that listening/viewing texts in middle school Turkish textbooks should be enriched in terms of oral culture elements and addressed through a planned approach appropriate to grade levels, and the study is expected to contribute to the evaluation of Turkish textbooks in terms of cultural content and to the development of future instructional materials.
Benzer Tezler
- Ortaokul Türkçe ders kitaplarında yer alan metinlerle dil bilgisi etkinliklerinin ilişkisi
The relationship between the texts of Turkish textbooks in secondary school and grammar activities
KADRİYE DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimOrdu ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÜZEYİR SÜĞÜMLÜ
- Ortaokul 6-8. sınıf Türkçe dersi basılı öğretim materyallerinin dinleme/izleme yöntem ve teknikleri bakımından incelenmesi
A study on the published materials for Turkish lesson in the secondary school (6 to 8th grades) with respect to listening/watching methods and techniques
MAHMUT SAMİ DOĞANCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BAHADIR GÜLBAHAR
- Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin nezaket işlevi taşıyan kalıp ifadeler açısından incelenmesi
An analysis of the texts in secondary school Turkish textbooks in terms of pattern expressions with courtesy funcion
RÜMEYSA GÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ FUAT ARICI
- Ortaokul Türkçe ders kitaplarında yer alan dinleme/izleme metinlerinin belirli ölçütlere göre incelenmesi
Examination of listening/watching texts in secondary school Turkish course books according to specific criteria
MELİSA FIRTINA DOĞRU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İREM BAYRAKTAR
- Ortaokul Türkçe ders kitaplarında yer alan metinlerin millî ve manevi değerler bakımından incelenmesi ve öğretmen görüşleri çerçevesinde değerlendirilmesi
Examination of the texts in secondary school Turkish textbooks in terms of national and spiritual values and evaluation within the framework of teacher's opinions
ELİF AKÇA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HULUSİ GEÇGEL