Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi kararlarında dezavantajlı gruplar
Disadvantaged groups in the case law of the European Court of Human Rights and the Constitutional Court
- Tez No: 1007235
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAKUP LEVENT KORKUT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Anayasa Mahkemesi, Anayasa hukuku, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, Kırılganlık, Constitutional Court, Constitutional law, European Court Human Rights, European Convontion on Human Rights, Vulnerability
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medipol Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kamu Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüz toplumlarında derinleşen yapısal eşitsizlikler, insan hakları hukukunda biçimsel eşitlik anlayışının yetersizliğini ortaya koymakta ve kırılganlık kavramını merkezi bir analitik araç hâline getirmektedir. Bu çalışma, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihatlarında gelişen kırılganlık doktrinini ve bu doktrinin Türk Anayasa Mahkemesi (AYM) kararlarına yansıma biçimlerini karşılaştırmalı bir perspektifle incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel yöntem kapsamında doküman incelemesine dayalı betimsel ve karşılaştırmalı içtihat analiziyle yürütülmüş; veriler AİHM ve AYM kararlarının sistematik incelenmesi yoluyla elde edilmiştir. Bulgular, AİHM'in kırılganlık kavramını özellikle Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 3. ve 14. maddeleri bağlamında dinamik bir yorum aracı olarak kullanarak devletlerin pozitif yükümlülüklerini genişlettiğini ve ihlal eşiklerini bağlama duyarlı biçimde yeniden şekillendirdiğini göstermektedir. Bununla birlikte Mahkeme'nin kavramı açık ve tutarlı bir doktrine kavuşturmaması, uygulamada belirsizliklere yol açmaktadır. AYM'nin ise kırılganlık yaklaşımını büyük ölçüde AİHM içtihadına referansla benimsediği, ancak uygulamada daha sınırlı ve parçalı bir çerçeve sergilediği tespit edilmiştir. Çalışma, kırılganlık kavramının yalnızca belirli grupları tanımlayan betimleyici bir kategori değil, eşitlik ilkesini maddi boyutta yeniden kuran bir anayasal yorum yöntemi olduğunu ortaya koyarak literatüre özgün bir katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Deepening structural inequalities in contemporary societies reveal the inadequacy of a purely formal understanding of equality in human rights law and position the concept of vulnerability as a central analytical tool. This study aims to examine the doctrine of vulnerability as developed in the case law of the European Court of Human Rights (ECtHR) and its reflections in the decisions of the Turkish Constitutional Court (TCC) from a comparative perspective. The research is conducted using a qualitative methodology based on document analysis and descriptive as well as comparative case-law analysis, with data derived from the systematic examination of ECtHR and TCC decisions. The findings demonstrate that the ECtHR employs the concept of vulnerability as a dynamic interpretative tool, particularly within the scope of Articles 3 and 14 of the European Convention on Human Rights, thereby expanding positive state obligations and reshaping thresholds of violations in a context-sensitive manner. However, the Court's failure to articulate a clear and consistent doctrinal framework leads to ambiguities in its application. It is also observed that the TCC largely adopts the vulnerability approach by referencing ECtHR jurisprudence yet exhibits a more limited and fragmented application in practice. The study argues that vulnerability should not be regarded merely as a descriptive category identifying specific groups, but rather as a constitutional interpretative method that reconstructs substantive equality, thereby offering an original contribution to the literature.
Benzer Tezler
- Hapishanelerde ifade özgürlüğü bağlamında kitap yasakları
Book bans in the context of freedom of expression in prisons
EVİN NAZ ERCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZEN ÜLGEN ADADAĞ
- Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları ışığında Türk Medeni Usul Hukuku açısından adil yargılanma hakkı
Right to a fair trial regarding Turkish Law of Civil Procedure in consideration of European Convention of Human Rights and the Desicions of European Court of Human Rights
SEZİN AKTEPE ARTIK
Doktora
Türkçe
2014
HukukGalatasaray ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAŞAR HAKAN PEKCANITEZ
- Güvenlik güçlerinin faili olduğu yaşam hakkı ihlallerinde etkili soruşturma yükümlülüğü
The Obligation to conduct effective investigation into violations of the right to life perpetrated by the security forces
RIDVAN DALMIŞ
- Kuvvetler ayrılığı gölgesinde demokrasi yanılsaması
Democracy illusion in the shadow of the separation of powers
EZGİ ÇALDIRAN
Doktora
Türkçe
2023
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİRDEN GÜNGÖREN BULGAN
- Türk Anayasa yargısında somut norm denetimi
Concrete review of norm in Turkish Constitution jurisdiction
ABDULLAH ÖMEROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Hukukİstanbul Bilgi ÜniversitesiHukuk Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. LAMİ BERTAN TOKUZLU