Hatay depremzedelerinde ruhsal dayanıklılık ve travma sonrası büyüme
Psychological resilience and post-traumatic growth in Hatay earthquake victims
- Tez No: 1007238
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET HANİFİ KOKAÇYA
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Ruhsal Dayanıklılık, Posttravmatik Büyüme, Depresyon, Umutsuzluk, Deprem, Afet, Psychological Resilience, Post-Traumatic Growth, Depression, Hopelessness, Earthquake, Disaster
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma, 6 Şubat 2023 depremleri sonrasında Antakya'daki Geçici Yerleşim Merkezlerinde (GYM) yaşayan yetişkinlerin ruhsal dayanıklılık, posttravmatik büyüme (PTB), depresyon ve umutsuzluk düzeylerini değerlendirmeyi ve bu değişkenlerin sosyodemografik faktörlerle ilişkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Kesitsel ve analitik tasarımla yürütülen araştırmaya, 272 yetişkin dahil edilmiştir. Veriler yüz yüze görüşmelerle toplanmış; Sosyodemografik Form, YDÖ (Yetişkinler için Dayanıklılık Ölçeği), TSBE (Travma Sonrası Büyüme Envanteri), BDÖ (Beck Depresyon Ölçeği) ve BUÖ (Beck Umutsuzluk Ölçeği) kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların düşük eğitim düzeyine, belirgin ekonomik kayıplara ve sınırlı istihdam olanaklarına sahip olduğu görülmüştür. Dayanıklılık orta-yüksek, TSB ise düşük düzeydedir. Dayanıklılık TSB ile pozitif (r=0.607, p<0.001), depresyon ile negatif (r=−0.397, p<0.01), umutsuzluk ile güçlü negatif ilişki göstermiştir (r=−0.662, p<0.01). Dayanıklılığın içsel bileşenleri sosyal bileşenlerden daha yüksek bulunmuştur. TSB en çok 'benlik algısında değişim' boyutunda, en düşük ise 'ilişkilerde değişim' boyutunda gözlenmiştir. Cinsiyet, medeni durum ve psikolojik destek alma değişkenleri TSB üzerinde anlamlı etki göstermemiştir. Sonuç: Afet sonrası ruh sağlığının hem bireysel süreçler hem de yapısal güçlüklerle şekillendiği görülmektedir. İçsel dayanıklılığın ve TSB'nin bireysel boyutlarının baskın olması, sosyal desteğin zayıfladığı bağlamlarda bireylerin daha çok içsel kaynaklara yöneldiğini düşündürmektedir. Bulgular, uzun süreli psikososyal müdahaleler ve topluluk temelli destek programlarının afet sonrası iyileşme için kritik önem taşıdığını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to assess psychological resilience, post-traumatic growth (PTG), depression, and hopelessness among adults living in container settlements in Antakya after the February 6, 2023 earthquakes, and to examine their associations with sociodemographic factors. Methods: A cross-sectional analytical design was used, including 272 adults selected through multistage cluster sampling. Data were collected face-to-face using a sociodemographic questionnaire, the Resilience Scale for Adults, Posttraumatic Growth Inventory, Beck Depression Inventory, and Beck Hopelessness Scale. Analyses included Pearson correlations, t-tests, Kruskal–Wallis tests, and repeated-measures ANOVA. Results: Participants showed low education levels, substantial economic loss, and limited employment opportunities. Resilience was moderate-to-high, whereas PTG remained low. Resilience correlated positively with PTG (r=0.607, p<0.001), depression correlated negatively with PTG (r=−0.397, p<0.01), and hopelessness correlated strongly and negatively with resilience (r=−0.662, p<0.01). Internal resilience components (self-perception, future orientation, structured style) scored higher than social components. PTG was highest for 'changes in self-perception' and lowest for 'changes in relationships'. Gender, marital status, and psychological support did not significantly affect PTG. Conclusion: Post-disaster mental health appears shaped by both individual psychological processes and structural adversity. The prominence of internal resilience suggests reliance on intrapersonal coping in contexts of weakened social support, while low relational PTG reflects lasting erosion of interpersonal trust. Findings highlight the need for long-term psychosocial interventions and community-based programs to strengthen recovery in disaster-affected regions
Benzer Tezler
- Hatay ili geçici konaklama merkezlerinde yaşayan depremzede bireylerin, posttravmatik stres bozukluğu ve depresyon düzeyi ile nomofobi arasındaki ilişki
The relationship between posttraumatic stress disorder, depression levels, and nomophobia among earthquake survivors living in temporary accommodation centers in Hatay province
KEMAL İSHAKOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERHAN YENGİL
- Çocukluk çağı travmaları, bilişsel duygu düzenleme stratejileri ve travma sonrası büyüme arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Examining the relationships between childhood trauma, cognitive emotion regulation strategies and posttraumatic growth
DİDEM GENÇ YALÇIN
- 2023 Kahramanmaraş depremlerini yaşayanlar arasında travma sonrası stres bozukluğu ve depresif bozukluk yaygınlığının araştırılması
Investigating the prevalence of post-traumatic stress disorder and depressive disorder among the survivors of the 2023 Kahramanmaraş earthquakes
MÜBERRA GÖKHAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Psikiyatriİnönü ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ÜNAL
- Suriyeli depremzedelerin dışlanma deneyimleri: 6 Şubat depremi öncesi ve sonrasına ı̇lişkin fenomenolojik bir araştırma
Exclusion experiences of Syrian earthquake victims: A phenomenological study before and after the February 6 earthquake
REFİGÜL GÖKÇE
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sosyal Hizmetİstanbul ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA KAHVECİ
- Depremin beden eğitimi ve spor öğretmenleri üzerinde peri-travmatik ve post-travmatik etkisi (Malatya ili örneği)
Peri-traumatic and post-traumatic effects of earthquake on physical education and sports teachers (the case of Malatya province)
NEŞE YAĞMURLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
SporFırat ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYSEL KIZILKAYA