Tanburi Cemil Bey'in viyolonsel taksimlerinin icra ve makam analizi
Analysis of performance and maqam in Tanburi Cemil Bey's cello taksims
- Tez No: 1007272
- Danışmanlar: PROF. DR. MURAT SALİM TOKAÇ
- Tez Türü: Sanatta Yeterlik
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Haliç Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Musikisi Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tanburi Cemil Bey, enstrüman icrasında kullandığı icra teknikleri ve kendine özgü olağanüstü doğaçlama üslubuyla Türk musikisine yeni bir bakış açısı getiren virtüöz ve bestekâr olarak bilinir. Cemil Bey, tanbur icra tekniğine yepyeni bir soluk getiren, aynı zamanda kemençe, lavta, yaylı tanbur ve viyolonseli de aynı ustalıkla çalan olağanüstü yetenekli bir sanatkârdır. Tanburi Cemil Bey, önemli bir bestekâr olduğu için melodi üretme kapasitesi oldukça yüksektir. Cemil Bey, ustaca kullandığı icra teknikleriyle makamlar arasındaki geçişleri hissedilmeyecek derecede akıcı hale getirmiştir. Bu sayede hem enstrümanına olan kusursuz hâkimiyetini kanıtlamış, hem de saz müziğinin gelişimine liderlik etmiştir. Tanburi Cemil Bey'in müzik kariyerindeki dönüm noktalarından biri, 1905'te Favorite Records ile gerçekleştirdiği ilk taş plak kayıtlarıdır. Ancak daha da önemlisi, 1911-1912 yılları arasında Orfeon Record şirketiyle kaydettiği sekiz viyolonsel taksimi, günümüzde Türk müziğinin en eski viyolonsel kayıtları olma özelliğini taşımaktadır. Tanburi Cemil Bey'in viyolonsel taksimlerinin müzikal açıdan olağanüstü bir yeterliliğe ve ustalığa sahip olduğu düşünülmektedir. Makamları teorik ders titizliğinde icra teknikleriyle bütünleştiren Cemil Bey, çeşni kullanımındaki ustalığı, üstün melodi üretme kabiliyeti ve benzersiz taksim kompozisyonu yaratma maharetiyle alanının en yetkin icracıları arasında yerini almaktadır. Bu sebeple bu çalışma, viyolonsel eğitimine katkıda bulunmak ve Türk müziği çello icracılarının taksim anlayışını geliştirmek hedefiyle, Tanburi Cemil Bey'in viyolonsel taksimlerinin icra ve makam yönünden ayrıntılı incelemesi gerçekleştirilmiştir. Cemil Bey'in taksimlerinde makamın perdelerinin nasıl icra edildiğini ortaya çıkarmak amacıyla, çalışmaya viyolonsel taksimlerinin makamsal özellikleri de eklenmiş, form analizine yer verilerek taksimin tüm bölümleri şemalarla gösterilmiştir. Kullanılan tüm icra teknikleri analiz edilerek nota üzerine eklenmiştir. Araştırmada betimsel araştırma modellerinden durum çalışması, Tanburi Cemil Bey'in taksimleri ile ilgili kayıtlara ulaşabilmek için belge tarama yöntemi kullanılmıştır. Bu çalışma kapsamında, Cemil Bey'in hayatı ve sanatsal karakterini aydınlatmak amacıyla çeşitli yayınlar (kitap, makale, tez) ve kütüphane kaynakları detaylıca araştırılmıştır. Taksim kayıtları için yapılan TRT arşivi incelemesi de dâhil olmak üzere, analizler neticesinde ulaşılan her sonuç çalışmaya eklenmiştir. Araştırmanın bulguları, Batı müziği enstrümanı viyolonselin teknik yeteneklerini Türk musikisinin makam yapısına maharetle uyarlayan Tanburi Cemil Bey'in, Türk müziği icrasında pek çok sanatçının yetişmesine liderlik ettiğini göstermektedir. Bu düşünceden yola çıkarak, Tanburi Cemil Bey'in taksimlerinin her ayrıntısıyla notaya dökülmesinin ehemmiyet taşıdığı kanısına varılmıştır. Bu notaların, kendisinden sonra gelen icracılara Türk müziği viyolonsel tekniğinin nasıl olması gerektiği konusunda ışık tutacağı ve kendi tavır- üsluplarını oluşturabilmeleri için temel bir kılavuz işlevi göreceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Tanburi Cemil Bey is known as a virtuoso and composer who brought a new perspective to Turkish music with the performance techniques he used in the performance of the instrument and his unique extraordinary improvisation style. Cemil Bey is an extraordinarily talented artist who brings a brand new breath to the tanbur performance technique and also plays the kemençe, lute, string tanbur and cello with the same mastery. Since Tanburi Cemil Bey is an important composer, his capacity to produce melodies is quite high. Cemil Bey made the transitions between the makams imperceptibly fluent with the performance techniques he used skillfully. In this way, he both proved his perfect command of his instrument and led the development of saz music. One of the turning points in Tanburi Cemil Bey's music career was his first stone plaque record with Favorite Records in 1905. But more importantly, the eight cello taqsims he recorded with the Orfeon Record company between 1911 and 1912 are the oldest cello recordings in Turkish music today. It is thought that Tanburi Cemil Bey's cello taqsims have an extraordinary musical competence and mastery. Cemil Bey, who integrates makams with performance techniques with the meticulousness of theoretical lessons, takes his place among the most competent performers in his field with his mastery in the use of flavors, his ability to produce superior melodies and his ability to create a unique taksim composition. For this reason, this study has carried out a detailed examination of Tanburi Cemil Bey's cello taqsims in terms of performance and maqam with the aim of contributing to cello education and improving the understanding of taqsim of Turkish music cello performers. In order to reveal how the notes of the makam are performed in Cemil Bey's taksims, the makam features of the cello taksims were added to the study, and all parts of the taksim were shown with diagrams by including form analysis. All performance techniques used were analyzed and added to the note. In the research, the case study, one of the descriptive research models, and the document scanning method were used to access the records related to Tanburi Cemil Bey's taksims. Within the scope of this study, various publications (books, articles, theses) and library resources were researched in detail in order to shed light on Cemil Bey's life and artistic character. Every result obtained as a result of the analysis, including the TRT archive examination for the Taksim records, was added to the study. The findings of the research show that Tanburi Cemil Bey, who skillfully adapted the technical abilities of the Western music instrument cello to the makam structure of Turkish music, led the training of many artists in the performance of Turkish music. Based on this idea, it has been concluded that it is important to notate Tanburi Cemil Bey's taqsims in every detail. It is thought that these notes will shed light on how the cello technique of Turkish music should be and will serve as a basic guide for the performers who come after him to form their own attitudes and styles.
Benzer Tezler
- Türk müziği viyolonsel icrâcılığında Mes'ud Cemil
Mes'ud Cemil in the violoncello performance of Turkish music
KORAY İLGAR
- Tanbûri Cemil Bey'in yaylı sazlarda icrâ ettiği taksimlerin tahlîli ve eğitime yönelik etüdlerin oluşturulması
Analyzing of the taksims performed by Tanburi Cemil Bey's in strings instruments and creating educational etuts
ÖZCAN ÇETİK
Doktora
Türkçe
2022
MüzikNecmettin Erbakan ÜniversitesiTürk Müziği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET GÖNÜL
- Tanburi Cemil Bey viyolonsel taksimlerinde zaman
Time in the violoncello taksims of Tanburi Cemil Bey
ZEYNEP AYŞE HATİPOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. OZAN BAYSAL
- Cumhuriyet dönemi müzik politikaları ekseninde viyolonselin Türk müziğine girişinde Tanburi Cemil Bey, Şerif Muhiddin Targan ve Mes'ud Cemil'in etkileri
The effects of Tanburi Cemil Bey, Şerif Muhiddin Targan and Mes'ud Cemil on the introduction of cello to Turkish music in the axis of the music policies of the Republican era
ZEYNEP SEZEN TAYFUN
- Türk mûsikîsi icralarında nağme ve perde ilişkisi: Tanburi Cemil örneği
The relationship between melodic pattern and perde in Turkish music performances: Example of Tanburi Cemil
NURULLAH KANIK
Doktora
Türkçe
2024
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. NİLGÜN DOĞRUSÖZ DİŞİAÇIK