Sporcularda beslenme ve uyku kalitesinin akut yorgunluk sonrası anaerobik performansa etkisi
The effect of nutrition and sleep quality on anaerobic performance after acute fatigue in athletes
- Tez No: 1007341
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF SİBEL ATIŞ TEKELİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Spor, Beslenme ve Diyetetik, Sports, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Spor Sağlık Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmada genç amatör sporcularda beslenme kalitesi, uyku kalitesi ve yeme davranışlarının akut yorgunluk öncesi ve sonrası anaerobik performans parametreleri üzerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 23 amatör futbolcu ve 15 basketbolcu (n=38) dahil edilmiştir. Beslenme kalitesi Sağlıklı Yeme İndeksi (SYİ), uyku davranışları Sporcu Uyku Davranış Anketi (SUDA) ve yeme tutumları Üç Faktörlü Beslenme Anketi (TFEQ) ile değerlendirilmiştir. Futbol grubunda Yo-Yo Aralıklı Toparlanma Testi Seviye 1 (Yo-Yo IR1) protokolü ile akut yorgunluk indüklenmiş; yorgunluk öncesi ve sonrası anaerobik performans, Koşu Temelli Anaerobik Sürat Testi (RAST) ve aktif sıçrama (CMJ) testleriyle ölçülmüştür. Bulgular: Sporcuların %36,8'inin kötü, %42,1'inin orta ve %21,1'inin iyi uyku kalitesine sahip olduğu; hiçbirinin kaliteli beslenme düzeyine (SYİ >80) ulaşamadığı saptanmıştır. Yorgunluk sonrası analizler, veri uygunluğu nedeniyle yalnızca futbolcularla gerçekleştirilmiştir. Futbolcularda Yorgunluk protokolü sonrasında RAST performansında anlamlı düşüş gözlenmiştir (zirve güç %9,35; ortalama güç %11,67; minimum güç %20,18; p<0,05). İyi/orta uyku kalitesine sahip sporcuların, kötü uyku kalitesine sahip olanlara kıyasla yorgunluk sonrası RAST performansını daha iyi koruduğu belirlenmiştir (p<0,05). Protein yeterliliği laktat değişimi (rₛ=-0,516; p=0,012), karbonhidrat yeterliliği yorgunluk indeksi (rₛ=-0,467; p=0,025), bilinçli kısıtlama CMJ zirve kuvvet (rₛ=0,534; p=0,009) ve duygusal yeme yorgunluk indeksi değişimi (rₛ=-0,614; p=0,002) ile anlamlı ilişkiler göstermiştir. Sonuç: Genç amatör futbolcularda iyi uyku kalitesinin, beslenme yetersizliğinden bağımsız olarak yorgunluk sonrası anaerobik performans kaybını azalttığı saptanmıştır. Makro besin yeterliliği ve yeme davranışlarının performansla ilişkisi de doğrulandığından, sporcu performansının optimizasyonunda beslenme ve uykunun bütüncül bir stratejiyle yönetilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to examine the effects of dietary quality, sleep quality, and eating behaviors on anaerobic performance parameters before and after acute fatigue in young amateur athletes. Materials and Methods: The study included 23 amateur football players and 15 basketball players (n=38). Dietary quality was assessed using the Healthy Eating Index (HEI), sleep behaviors were evaluated with the Athlete Sleep Behavior Questionnaire (ASBQ), and eating attitudes were measured using the Three-Factor Eating Questionnaire (TFEQ). Acute fatigue was induced in the football group using the Yo-Yo Intermittent Recovery Level 1 (Yo-Yo IR1) protocol; anaerobic performance before and after fatigue was measured with the Running-based Anaerobic Sprint Test (RAST) and countermovement jump (CMJ) tests. Results: It was determined that 36.8% of athletes had poor sleep quality, 42.1% had moderate sleep quality, and 21.1% had good sleep quality; none achieved optimal dietary quality levels (HEI >80). Post-fatigue analyses were conducted exclusively with football players due to data availability. Following the fatigue protocol, significant decreases were observed in RAST performance among football players (peak power 9.35%; mean power 11.67%; minimum power 20.18%; p<0.05). Athletes with good/moderate sleep quality maintained post-fatigue RAST performance better than those with poor sleep quality (p<0.05). Significant associations were found between protein adequacy and lactate change (rₛ=-0.516; p=0.012), carbohydrate adequacy and fatigue index (rₛ=-0.467; p=0.025), cognitive restraint and CMJ peak force (rₛ=0.534; p=0.009), and emotional eating and fatigue index change (rₛ=-0.614; p=0.002). Conclusion: In young amateur football players, good sleep quality was found to reduce post-fatigue anaerobic performance loss independent of dietary inadequacy. Given that the relationship between macronutrient adequacy, eating behaviors, and performance was also confirmed, a holistic management strategy integrating nutrition and sleep is recommended for optimizing athletic performance.
Benzer Tezler
- TFF 3. Lig sporcularının beslenme bilgidüzeyi ve uyku kalitesinin antropometrik ölçümler üzerine etkisi
The effect of the nutritional knowledge level and SLEEP1 quality of TFF 3RD League athletes on anthroopometric measurements
GAMZE ARSAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Okan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDAT ARSLAN
- Profesyonel sporcularda diyet kalitesi ile uyku kalitesi ilişkisi
The relationship between diet quality and sleep quality in professional athletes
GÖKSU ŞEN POLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve Diyetetikİzmir Tınaztepe ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE YILMAZ
- Çocuk sporcularda ağız ve diş sağlığı ile fonksiyonel hareket kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between oral and dental health and functional movement quality in child athletes
BÜŞRA MUSLU DİNÇ
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2021
Diş HekimliğiSelçuk ÜniversitesiPedodonti Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜL TOSUN
- Adölesan eskrim sporcularında sağlıklı beslenme tutumu ile uyku kalitesinin spor performansına etkisinin değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
ÖVGÜ DOĞRUYOL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Beslenme ve DiyetetikDogu Akdenız Unıversıtesı-Eastern Medıterranean UnıversıtyBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖZDE OKBURAN
- Korumalı futbol sporcularında MIND diyetinin oksidatif stres, inflamasyon ve nörodejeneratif risk biyobelirteçleri üzerine etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of MIND diet on oxidative stress,inflammation and neurodegenerative risk biomarkers inamerican football players
BARTU EREN GÜNEŞLİOL
Doktora
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikGazi ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİLÜFER TEK