Sultan Abdülmecid Han dönemi vakıfları
Foundations from the era of Sultan Abdülmecid Khan
- Tez No: 1007422
- Danışmanlar: DOÇ. DR. OSMAN TAŞKIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kilis 7 Aralık Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tarih Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tanzimat dönemi, Osmanlı vakıf sisteminin klasik hukuktan modern idari pratiklere evrildiği rasyonel bir geçiş evresini temsil eder. Sultan Abdülmecid saltanatı, vakıf müessesesinin devletin sosyal hizmet kapasitesini artıran merkeziyetçi ve profesyonel bir yapıya bürünmesiyle karakterize edilir. Bu süreçte Evkaf-ı Hümâyun Nezareti'nin denetim mekanizmalarının taşraya yayılması ve muhasebe kayıtlarının standartlaştırılması, vakıf kaynaklarını keyfî uygulamalardan arındırarak şeffaf bir mali disiplin altına almıştır. Ayrıca bu dönemde vakıf sistemi, eğitimden sağlığa kadar geniş bir alanda modernleşmenin finansman modeli haline gelmiştir. Bezmiâlem Valide Sultan Vakıf Gureba Hastanesi ile sosyal adalet temelli ücretsiz sağlık hizmeti kurumsallaşırken, vakıf kaynaklarının klasik medreselerden Rüşdiye gibi modern eğitim kurumlarına aktarılması toplumsal gelişimi desteklemiştir. Mütevelli kontrolündeki görevlilerin maaşlı devlet memuru statüsüne geçirilmesi ve liyakat esaslı hizmet anlayışının yerleşmesi, vakıf idaresini modern kamu yönetimi ilkeleriyle uyumlu bir kurumsal kimliğe kavuşturmuştur. Sonuç olarak Sultan Abdülmecid dönemi vakıfları, kadim gelenek ile modern ihtiyaçlar arasında stratejik bir köprü kurarak günümüz sosyal devlet kavramının Osmanlı'daki ilk örnekleri olarak kabul edilebilir. Bu çalışma, Sultan Abdülmecid dönemi vakıflarının Tanzimat dönemi dönüşümünü, ilgili vakıf defterleri ve arşiv belgeleri ışığında analiz etmeyi amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
The Tanzimat era represents a rational transition period during which the Ottoman waqf system evolved from classical law into modern administrative practices. The reign of Sultan Abdülmecid is characterized by the transformation of the waqf institution into a centralized and professional structure that enhanced the state's social service capacity. In this process, the expansion of the inspection mechanisms of the Ministry of Imperial Endowments (Evkaf-ı Hümâyun Nezareti) into the provinces and the standardization of accounting registers eliminated arbitrary practices, thereby placing waqf resources under a transparent financial discipline. Furthermore, during this period, the waqf system became the financing model for modernization across a wide range of fields, from education to healthcare. While free healthcare services based on social justice became institutionalized through the Bezmiâlem Valide Sultan Vakıf Gureba Hospital, the allocation of waqf resources from classical madrasas to modern educational institutions such as the higher elementary schools (Rüşdiye) supported societal development. Moreover, transitioning staff under trustee (mütevelli) control into salaried civil servant status and establishing a merit-based service approach endowed the waqf administration with an institutional identity compatible with modern public management principles. Consequently, the waqfs of the Sultan Abdülmecid era can be considered the earliest examples of the contemporary social state concept in the Ottoman Empire, establishing a strategic bridge between ancient tradition and modern needs. This study aims to analyze the transformation of the Sultan Abdülmecid era waqfs during the Tanzimat period in light of the relevant endowment registers and archival documents.
Benzer Tezler
- 19. yüzyıl saray, köşk ve kasırlarındaki hat sanatı örnekleri
Example of calligraphy in 19th century palaces, mansions and pavilions
KÜBRA BAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Mimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Bostanîzâde Mehmet Tahir Paşa'nın Usûl-i Cebr adlı eseri
Bostanîzâde Mehmet Tahir Pasha his work titled Usûl-i Jabr
SULTAN TEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Fatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiBilim Tarihi Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- İstanbul'da 19. yüzyıl Abdülmecid camileri
The 19th century Abdülmecid mosques in İstanbul
GÖZDE ÇELİK
- Kaptan-ı Deryalıktan üç kıta valiliğine Çengeloğlu Tahir Paşa'nın hayatı,askeri,idari ve ilmi yönü
From admiral in chief to governor of three continents Çengeloglu Tahir Pashas life soldiership governorship and scholarship
AYDIN ÖZKAN
- Osmanlı'dan Cumhuriyet'e siyonizm politikası
Zioniszm policy from Ottoman to Republic
HASAN AKBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Çanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiBölgesel Araştırmalar Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...