Lider seçiminde yüz etkisi: Kararsız ve partizan genç seçmenlerin oy tercihlerine yönelik bir karma yöntem çalışması
Face effect on leader preference: A mixed-method study toward undecided and partisan young voters
- Tez No: 1007464
- Danışmanlar: PROF. DR. M. ERSİN KUŞDİL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Sosyal kimlik, Sosyal temsiller, Social identity, Social representations
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Uludağ Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırmalar oy pusulasında aday fotoğraflarının olmasının ya da olmamasının bir siyasi seçimin kaderini etkileyebileceğini göstermektedir.“Lider seçiminde yüz etkisi”(LSYE) olarak isimlendirilebilecek bu fenomen, seçmenlerin adayların görünümlerinden yola çıkarak kişiliğine dair tahminde bulunmasıyla ve bu tahminlerin oy tercihini etkilemesiyle açıklanmaktadır. Özellikle adayların yetkinliğine işaret eden yüz özelliklerinin kültürel ve sosyal çevreden bağımsız olarak seçmenleri bilinçli farkındalıkları dışında etkilediği iddia edilmiş olsa da bu argümanları desteklemeyen kanıtlar da mevcuttur. Bu çalışmada söz konusu çelişkili bulguların literatürdeki yerleşik modelin eksikliklerinden kaynaklandığı iddiasıyla Sosyal Temsiller Kuramı'nı ve Sosyal Kimlik Yaklaşımı'nı temel alan alternatif bir yaklaşım önerilmiştir. Bu alternatif yaklaşıma göre adaylara yönelik yüz değerlendirmeleri grup üyeliğinin bir işlevi olarak değişkenlik gösterecektir. Bu yaklaşımdan yola çıkılarak oluşturulan hipotezler keşfedici sıralı karma yöntem deseni kullanılarak Türkiye siyasi bağlamında test edilmiştir. Çalışma bulguları genç seçmenlerin önemli bir kısmının AKP ve CHP prototipik yüz imgelerini şans düzeyinin üzerinde bir doğruluk oranıyla birbirlerinden ayırt edebildiğini göstermiştir. Öte yandan bu doğru sınıflandırma oranları genç seçmenlerin grup üyeliğine bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. Bulgular yalnızca yüz tanımanın değil, bu yüzlere yönelik değerlendirmelerle oy tercihi arasındaki ilişkinin de grup üyeliklerine bağlı olarak değişkenlik gösterdiğine işaret etmektedir. Elde edilen bulgular, bu çalışma kapsamında LSYE'yi açıklamak hedefiyle önerilen alternatif modelin işlevselliğine işaret etmektedir. Ayrıca bu çalışma kapsamında ahlakilik, yetkinlik ve sosyallikle ilişkili kalıpyargısal değerlendirmelerin ölçümü için emik sayılabilecek açık ve örtük ölçüm araçları geliştirilmiş ve yüz algısı çalışmalarında yapay zekâ destekli çizimlerin kullanımının yararlı olacağı ortaya konmuştur. Bulgular hem literatüre hem de uygulamaya dönük olası katkıları bakımından tartışılmıştır.
Özet (Çeviri)
Research indicates that the presence or absence of candidate photographs on ballot papers can influence the outcome of political elections. This phenomenon, which may be referred to as the“face effect in leadership selection,”is explained by voters' tendency to infer candidates' personality traits based on their facial appearance, which in turn shapes their voting preferences. Although it has been argued that facial cues signaling competence influence voters beyond their conscious awareness and independently of cultural or social context, empirical evidence supporting this claim remains inconsistent. This study proposes an alternative approach grounded in Social Representations Theory and the Social Identity Approach, arguing that these conflicting findings stem from the limitations of the dominant models in the literature. According to this alternative approach, face-based evaluations of candidates are expected to vary as a function of group membership. Hypotheses derived from this framework were tested within the Turkish political context using data from young Turkish voters in an exploratory sequential mixed-methods design. Findings revealed that most participants were able to distinguish prototypical face images associated with AKP and CHP at an above-chance level. However, these classification accuracies varied as a function of participants' group membership. Moreover, results indicated that not only facial recognition accuracy but also the relationship between face-based evaluations and voting preferences differed across group identities. Overall, the findings provide empirical support for the proposed model in explaining the face effect in leadership selection. Additionally, this study developed culturally grounded explicit and implicit measures of stereotypical evaluations related to morality, competence, and sociability, and demonstrated the potential utility of AI-assisted facial image generation in face perception research. The results are discussed in terms of their theoretical and practical implications for the literature.
Benzer Tezler
- Bir pamuk iplikhanesinde fiili çalışma metodlarının incelenmesi ve mevcut işlemlerin standart sürelerinin saptanması
Başlık çevirisi yok
MÜRŞİDE KESEROĞLU
- Effect of chymotrypsin on M1 type pyruvate kinase from rabbit muscle and L-type from sheep liver
Başlık çevirisi yok
NİLAY BAŞARAN
- Türkiye trafik düzeninde kazaların azaltılması açısından yeni trafik kanunu uygulaması ile ilgili sorunlar ve çözüm yolları
Başlık çevirisi yok
ERDAL UÇAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Gazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
Yükleniyor...
- Pik demiri ve karbon çeliğinin sulu çözeltiler içindeki korozyon hızının tayini
Determination of the rate of corrosion of the cast iran and carbon steel in the aqueous solutions
EMİNE NAZAN ÜNAL
