Biyoloji öğretmen adaylarının sosyobilimsel konularla ilgili pedagojik alan bilgilerinin ve sınıf içi uygulamalarının geliştirilmesi: Bir mesleki gelişim programının etkisi
Enhancing pre-service biology teachers' pedagogical content knowledge about socioscientific issues and classroom practices: The impact of a professional development program
- Tez No: 1007909
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖZGÜR KIVILCAN DOĞAN, DOÇ. DR. ÇİĞDEM HAN TOSUNOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Sosyobilimsel konular, pedagojik alan bilgisi, mesleki gelişim programı, sınıf içi uygulamalar, Socioscientific issues, pedagogical content knowledge, professional development program, classroom practices
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Biyoloji Öğretmenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, biyoloji öğretmen adaylarının sosyobilimsel konulara (SBK) yönelik pedagojik alan bilgilerinin (SBK-PAB) 11 haftalık mesleki gelişim programı (MGP) sürecinde nasıl değiştiğini ve bu değişimin sınıf içi uygulamalara ne ölçüde yansıdığını incelemeyi amaçlamaktadır. Türkiye'deki bir devlet üniversitesinin Biyoloji Eğitimi Anabilim Dalı'nda öğrenim gören ve SBK öğretimine ilişkin herhangi bir eğitim almamış 11 dördüncü sınıf öğretmen adayıyla gerçekleştirilen araştırma, nitel araştırma yöntemi kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın SBK-PAB verileri PCK-BSSI ölçeği, sınıf içi uygulama verileri ise SBK Temelli Öğretim için Sınıf Gözlem Protokolü aracılığıyla toplanarak betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre MGP öncesinde dört öğretmen adayı yetersiz, yedi öğretmen adayı eklektik PAB düzeyinde yer alırken, program sonrasında yetersiz düzeyde herhangi bir öğretmen adayı kalmamış ve dört öğretmen adayı eklektikten gelişmiş düzeye yükselmiştir. Bu gelişim; yetersizden eklektiğe yükselen, eklektik düzeyi koruyan ve eklektikten gelişmişe ulaşan olmak üzere üç farklı profil biçiminde şekillenmiş olup başlangıç PAB düzeyinin gelişim sürecinin hem sınırını hem de yönünü belirleyen kritik bir etken olduğu saptanmıştır. Araştırmanın sınıf içi SBK verileri incelendiğinde ise öğretmen adaylarının fen içeriğini günlük hayatla ilişkilendirme, medya kullanımı ve saygı temelli sınıf ortamı oluşturma konularında güçlü bir profil sergilediği görülmektedir. Buna karşın bilimsel veri toplama ve analiz etme ile SBK'nın etik boyutunu ele alma öğretmen adaylarının en fazla güçlük yaşadığı alanlar olarak öne çıkmaktadır. PAB gelişimi ile sınıf içi uygulama performansı arasındaki ilişki değerlendirildiğinde, MGP sonrasında gelişmiş PAB düzeyine ulaşan öğretmen adaylarının sınıf içi uygulama performanslarının diğer gruplara kıyasla hem daha yüksek hem de daha tutarlı bir profil sergilediği belirlenmiştir. Ancak bireysel farklılıklar bu ilişkinin doğrusal bir yapı sergilemediğine işaret etmekle birlikte; PAB düzeyindeki gelişimin sınıf pratiğine dönüşümünün yalnızca bilgi gelişimiyle değil, bireysel ve bağlamsal etkenlerle de şekillendiğini ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, yapılandırılmış SBK temelli mesleki gelişim programlarının öğretmen adaylarının SBK-PAB düzeylerini geliştirebildiğini göstermektedir. Bununla birlikte PAB düzeyindeki gelişimin sınıf pratiğine tam anlamıyla yansıyabilmesi, teorik bilgi aktarımının ötesinde yansıtıcı pratik, akran gözlemi ve uygulamalı deneyimlerle desteklenen bütünleşik bir mesleki gelişim anlayışını zorunlu kılmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine how pre-service biology teachers' pedagogical content knowledge regarding socioscientific issues (SSI-PCK) evolves throughout an 11-week professional development program (PD) and to what extent this development is reflected in their classroom practices. The study was conducted with 11 fourth-year pre-service teachers enrolled in the Department of Biology Education at a public university in Turkey, all of whom had not previously received any formal instruction on SSI teaching. The research was designed using a qualitative approach. Data on SSI-PCK were collected using the PCK-BSSI instrument, while classroom practice data were obtained through the Classroom Observation Protocol for SSI-Based Instruction. All data were analyzed using descriptive analysis techniques. Findings revealed that prior to the PD, four pre-service teachers were categorized at the insufficient level and seven at the eclectic level of PCK. Following the program, none of the participants remained at the insufficient level, and four participants progressed from the eclectic to the advanced level. This development manifested in three distinct profiles: progression from insufficient to eclectic, maintenance of the eclectic level, and progression from eclectic to advanced. These findings indicate that the initial level of PCK serves as a critical determinant influencing both the direction and extent of development. Analysis of classroom practices demonstrated that pre-service teachers exhibited relatively strong performance in relating scientific content to daily life, utilizing media, and establishing a respectful classroom environment. In contrast, scientific data collection and analysis, as well as addressing the ethical dimensions of SSI, emerged as the most challenging areas for participants. When examining the relationship between PCK development and classroom practice, it was found that pre-service teachers who reached an advanced level of PCK following the MGPP demonstrated both higher and more consistent classroom performance compared to other groups. However, individual differences suggest that this relationship is not strictly linear; rather, the transformation of PCK into classroom practice is shaped not only by knowledge development but also by individual and contextual factors. Overall, the findings indicate that structured SSI-based professional development programs can significantly enhance pre-service teachers' SSI-PCK levels. Nevertheless, for these gains to be fully translated into classroom practice, professional development must extend beyond theoretical instruction and incorporate reflective practice, peer observation, and practice-based experiences within an integrated framework
Benzer Tezler
- Öğretmen adaylarının epistemolojik inançları ve bazı sosyobilimsel konulardaki yazılı argümantasyon becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Relationship between the epystemological beliefs and the written argumentation skills in some sociobility issues of teacher candidates
ZEYNEP GÜLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimBalıkesir ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU GÜNGÖR CABBAR
- Öğretmen adaylarının sosyobilimsel konuların öğretiminde ortak bilgi yapılandırma modeli'nin karar verme ve problem çözme eğilimlerine etkisi
Common knowledge construction model's influence of decision-making and problem solving tendencies in the teaching of socioscientific issues of teacher candidates
MEHMET KARABAL
Doktora
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimPamukkale Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İZZET KARA
- Sosyobilimsel konuların öğretimine yönelik ölçek geliştirme çalışması
Scale development study for teaching socioscientific issues
GİZEM SAKMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimDüzce ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT GENÇ
- Bilim ve sanat merkezlerindeki fen grubu öğretmenlerine yönelik ASSURE öğretim tasarımı modeline dayalı mesleki gelişim programı geliştirilmesi
Development of a professional development program based on ASSURE model for science teachers at science and art centers
ŞULE ELMALI
Doktora
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimSakarya ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİME BALKAN KIYICI
- Sosyobilimsel biyoloji konularının fen bilgisi öğretmen adaylarının yazılı argümantasyon becerilerine etkisi
The effect of social scientific biology conditions on written argumentation skills of science teachers of science
GÖZDE YALÇIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimBartın ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YILMAZ KARA