Tanzimat Devri muhafazakarlığını iki mütefekkir üzerinden okumak: Ahmet Cevdet Paşa ve Tunuslu Hayreddin Paşa
Reading the Tanzimat Era conservatism through two thinkers: Ahmet Cevdet Pasha and Tunisian Hayreddin Pasha
- Tez No: 1008183
- Danışmanlar: PROF. DR. FATİH YEŞİL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Tanzimat, Tanzimat
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
“Modernleşme”,“reform”veya“ıslahat”; bu sözcükler, 19. yüzyıl Osmanlı Devleti anlatılırken olmazsa olmaz kavramlardır. Nitekim 19. yüzyılın Osmanlı tarihinde yapısal anlamda en köklü değişim ve dönüşümlere tanıklık ettiği söylenebilir. Ancak imparatorluğun uluslararası ilişkiler alanındaki sıkışmışlığının bir sonucu olan ve siyasi tercihlerin şekillendirdiği söz konusu dönüşüm süreci, dönemin devlet adamlarınca farklı şekillerde yorumlanmıştır. Bu farklı yorumlar kaçınılmaz biçimde dönemin devlet adamları arasında tartışmalara yol açmıştır. Bu tartışmanın genel olarak ıslahatların Avrupa Medeniyeti temelinde şekillenmesi talebinde bulunanlar ile Avrupa kaynaklı değişimlere genel bir direnç gösterenler arasında geçtiğini söylemek mümkündür. Bu bağlamda Ahmet Cevdet ve Tunuslu Hayreddin Paşalar çağdaşları diğer devlet adamlarının arasında değişimden yana tavır almış ve fakat muhafazakar bir tavır sergilemişlerdir. Bu çalışmada modernleşme, batılılaşma gibi terimlerin tanımları üzerinde durulduktan sonra muhafazakarlık kavramı ile Osmanlı muhafazakarlığı arasındaki bağ sorgulanıp ortaya konacak, ardından söz konusu iki devlet adamını hayatları, düşüncelerini şekillendiren temel faktörler çerçevesinde tartışılacaktır. Cevdet ve Hayreddin Paşaların ıslahatlara dair görüşleri, devrin Osmanlı düşünce dünyası zemininde tartışılarak muhafazakar bir Osmanlı düşüncesinin varlığı ve bu iki mütefekkirin bunu temsil kabiliyeti ortaya konmaya çalışılacaktır. Bu çalışmada modernleşme, batılılaşma gibi terimlerin tanımları üzerinde durulduktan sonra muhafazakarlık kavramı ile Osmanlı muhafazakarlığı arasındaki bağ sorgulanıp ortaya konacak, ardından söz konusu iki devlet adamını hayatları, düşüncelerini şekillendiren temel faktörler çerçevesinde tartışılacaktır. Cevdet ve Hayreddin Paşaların ıslahatlara dair görüşleri, devrin Osmanlı düşünce dünyası zemininde tartışılarak muhafazakar bir Osmanlı düşüncesinin varlığı ve bu iki mütefekkirin bunu temsil kabiliyeti ortaya konmaya çalışılacaktır. Bu çalışmada modernleşme, batılılaşma gibi terimlerin tanımlanması yapıldıktan sonra muhafazakarlık kavramı ile Osmanlı muhafazakarlığı arasındaki bağ sorgulanıp ortaya konacak, ardından söz konusu iki devlet adamını hayatları, düşüncelerini şekillendiren temel faktörler çerçevesinde tartışılacaktır. Cevdet ve Hayreddin Paşaların ıslahatlara dair görüşleri, devrin Osmanlı düşünce dünyası zemininde tartışılarak muhafazakar bir Osmanlı düşüncesinin varlığı ve bu iki mütefekkirin bunu temsil kabiliyeti ortaya konmaya çalışılacaktır.
Özet (Çeviri)
Terms such as 'modernization,' 'reform,' or 'reorganization' are indispensable concepts when describing the Ottoman Empire in the 19th century. Indeed, this century witnessed the most profound structural changes and transformations in Ottoman history. However, this transformation process, which stemmed from the Empire's diplomatic predicaments in international relations and was shaped by political choices, was interpreted differently by the statesmen of the period. Inevitably, these diverging interpretations led to intellectual debates among the ruling elite. Broadly speaking, these debates took place between those who demanded reforms based on European civilization and those who resisted European-originated changes. In this context, Ahmet Cevdet Pasha and Tunisian Hayreddin Pasha distinguished themselves from their contemporaries by adopting a stance that favored change while simultaneously exhibiting a conservative attitude. In this study, after defining terms such as modernization and westernization, the relationship between the concept of conservatism and Ottoman conservatism will be examined. Subsequently, the lives of these two statesmen and the fundamental factors shaping their thoughts will be analyzed. Finally, the views of Cevdet and Hayreddin Pashas on reforms will be discussed within the framework of the Ottoman intellectual milieu of the period, aiming to demonstrate the existence of a specific conservative Ottoman thought and the capacity of these two thinkers to represent it.
Benzer Tezler
- The origins of conservatism in the nineteenth century Ottoman Empire: Social and political thought of Ziya Paşa
Ondokuzuncu yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu?nda muhafazakârlığın kökenleri: Ziya Paşa?nın toplumsal ve siyasal düşünceleri
FERHAT MEŞHUR
- Unrest and discord: The Russian-Ottoman crisis amid the Wallachian Revolution of 1848
Huzursuzluk ve anlaşmazlık: 1848 Eflak Devrimi ekseninde Rusya-Osmanlı diplomatik krizi
ELİF SAYIN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
TarihKoç ÜniversitesiKarşılaştırmalı Tarih ve Toplum Çalışmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TARIK CYRIL AMAR
- Siyasi bir ideoloji olarak muhafazakârlık ve Türkiye'de muhafazakâr - demokrat siyasal kimliğiyle AK Parti
As a political ideology conservatism and with its conservative-democrat political identity in Turkey: Justice and Development Party (AK Party)
MEHMET ÖZÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Siyasal BilimlerNecmettin Erbakan ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖNDER KUTLU
- Teori ve pratik arasında Adalet ve Kalkınma Partisi'nin muhafazakâr kimliğinin bir analizi
An analysis of the conservative identity of the Justice and Development Party between theory and practice
MERT SOĞUKOLUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Siyasal BilimlerSivas Cumhuriyet ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLAY ERCİNS
- The adventure of Turkish modernization and conservatism: Ahmet Hamdi Tanpınar
Türk modernleşmesi ve muhafazakârlığı serüveni: Ahmet Hamdi Tanpınar
SERTAÇ YÜRÜK
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Siyasal BilimlerAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YILMAZ BİNGÖL