Sağlık inanç modeli rehberliğinde sıvı ve tuz kontrolüne yönelik hafifmod programının rutin hemodiyaliz hastalarında interdiyalitik kilo alımına etkisi
Effect of the hafifmod programme for fluid and salt control guided by health belief model on interdialytic weight gain in routine hemodialysis patients
- Tez No: 1008338
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ARZU AKCAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Hemodiyaliz, sıvı kontrolü, tuz kontrolü, interdiyalitik kilo alımı, sağlık inanç modeli, Hemodialysis, fluid control, salt control, interdialytic weight gain, health belief model
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Sağlık İnanç Modeli rehberliğinde sıvı ve tuz kontrolüne yönelik HafifMod programının rutin hemodiyaliz hastalarında interdiyalitik kilo alımına etkisini incelemektir. Yöntem: İki aşamalı olan çalışmanın ilk aşaması, HafifMod programının (modüler eğitim programı ve mobil uygulama) geliştirilme sürecini kapsayacak biçimde metodolojik; ikinci aşaması ise tek kör, yarı randomize kontrollü deneysel tasarım şeklindedir. Çalışma, bir hastanenin hemodiyaliz ünitesinde ayaktan tedavi alan toplam 39 rutin hasta ile yürütülmüştür. Hastalar, tedavi aldıkları günlere göre girişim (n=19) ve aktif kontrol (n=20) gruplarına ayrılmıştır. Girişim grubuna 12 haftalık süreçte HafifMod programı uygulanırken, aktif kontrol grubuna basılı bir eğitim materyali verilmiştir. Verilerin toplanmasında; hasta özellikleri formu ve takip çizelgeleri, Hemodiyaliz Hastalarında Sıvı Kontrol Ölçeği, Diyete Uyum Hakkındaki İnançlar Ölçeği ve Sistem Kullanılabilirlik Ölçeği kullanılmıştır. Bulgular: HafifMod programı sonrası girişim grubunun interdiyalitik kilo alımı ve ultrafiltrasyon ortalamalarında anlamlı bir azalma olduğu (p<0.001), aktif kontrol grubunda ise bir farkın olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, girişim grubundaki bireylerin sıvı kontrolüne uyum düzeylerinin, kontrol grubuna göre anlamlı biçimde arttığı saptanmıştır (p<0.001). Girişim grubundaki bireylerin serum sodyum düzeyi ortalamaları zamanla azalırken (p<0.01), aynı zamanda aktif kontrol grubuna göre tuzdan kısıtlı diyete uyuma ilişkin yarar algılarının daha yüksek (p<0.001), engel algılarının ise daha düşük (p<0.05) olduğu görülmüştür. Girişim grubu tarafından yapılan değerlendirme sonucunda, hemodiyaliz hastalarına yönelik mobil uygulamanın kullanılabilir nitelikte olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: HafifMod programının rutin hemodiyaliz hastalarının sıvı kontrolüne uyum ile tuzdan kısıtlı diyete uyum düzeylerini artırarak, interdiyalitik kilo alımlarında azalma sağladığı bulunmuş ve bu amaç doğrultusunda uygulanması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: The aim of this study is to investigate the effect of the HafifMod program, which focuses upon fluid and salt control under the guidance of the Health Belief Model, on interdialytic weight gain in routine hemodialysis patients. Method: The first phase of the two-stage study is methodological, covering the development process of the HafifMod program (modular education program and mobile application); the second phase is a single-blind, quasi-randomized controlled experimental design. The study was conducted with a total of 39 outpatients receiving routine treatment through the hemodialysis unit of a hospital. Patients were assigned to intervention (n=19) and active control (n=20) groups according to the days on which they received treatment. The HafifMod program was implemented for the intervention group during the 12-week period, whereas the active control group was provided with a printed educational material. For data collection, the Patient Characteristics Form and and follow-up charts, the Fluid Control in Hemodialysis Patients Scale, Beliefs about Dietary Compliance Scale, and the System Usability Scale were used. Results: After the HafifMod program, a significant reduction was observed in the interdialytic weight gain and ultrafiltration averages of the intervention group (p<0.001), whereas no difference was found in the active control group. In addition, the individuals in the intervention group demonstrated a significantly higher level of adherence to fluid control compared to the control group (p<0.001). While the mean serum sodium levels of individuals in the intervention group decreased over time (p<0.01), their perceived benefits in adhering to the salt-restricted diet were higher (p<0.001), and their perceived barriers were lower (p<0.05) compared to the active control group. As a result of the evaluation conducted by the intervention group, the mobile application for hemodialysis patients was found to be usable in nature. Conclusion: The HafifMod program, was found to reduce interdialytic weight gain by increasing level of compliance through fluid control and a salt-restricted diet in routine hemodialysis patients and its implementation is advised for this purpose.
Benzer Tezler
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE
- Premenstrual sendrom ile baş etmeye yönelik sağlık inanç modeli rehberliğinde verilen eğitim ve akupresurun premenstrual semptomlar ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effects of health belief model-based training for coping with premenstrual syndrome and of acupressure on premenstrual symptoms and quality of life
DİDEM ŞİMŞEK KÜÇÜKKELEPÇE
Doktora
Türkçe
2018
Kadın Hastalıkları ve Doğumİnönü ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERMİN TİMUR TAŞHAN
- 0-36 aylık çocuğu olan ebeveynlerin okuma inançlarının incelenmesi
Investigation of reading beliefs of parents with 0-36 months child
FATMA ELMALI
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimÇankırı Karatekin ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NİHAN FEYMAN GÖK
- Annelerin toplumsal cinsiyet eşitliği algısı ve dini önerilerle ilgili bilgi düzeyinin emzirmeyle ilişkisi
The relationship between mothers' perception of gender equality and their level of knowledge regarding religious recommendations on breastfeeding
SELVİHAN YILMAZ ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BETÜL ULUKOL
- “Sağlık inanç modeli”yaklaşımı ile servikal kanserin erken tanısına ilişkin tutumlara yönelik ölçek çalışması
Developing a scale to examine attitudes toward early diagnosis of cervical cancer by using health belief model as a theoretical framework
DİLEK ÖZMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Halk SağlığıEge ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. SÜHEYLA ALTUĞ ÖZSOY